Venezuela, quo vadis?

(Illustratie: By Chorchapu – Own work, CC BY 4.0, bwo wikipedia)

Wat de regering in Caracas bekend maakte: er zijn 83 slachtoffers gevallen aan Venezolaanse kant, 32 Cubanen die voor de persoonlijke veiligheid van de President instonden en 47 Venezolaanse soldaten. De vier andere slachtoffers zijn burgers. Er werden 463 woningen vernield. 112 mensen werden gewond.

Er hebben wel degelijk zware gevechten plaats gevonden, dus het zou verbazen mochten er aan VS-kant geen doden of gewonden zijn gevallen. Daarover weten we echter niets.

Niemand twijfelt eraan dat er lekken binnen in het systeem zijn geweest die de interventie al bij al snel en ‘succesvol’ liet verlopen.

Wel weten we inmiddels met zekerheid dat zowel de waarnemend President, Delcy Rodriguez, als Minister van Binnenlandse Zaken, Diosdado Cabello al lange tijd in gesprek waren met CIA en/of DEA mensen. Dat hoeft niet te verbazen, de VS hebben lang en vruchteloos geprobeerd hoogwaardigheidsbekleders om te kopen, zeker bij het leger. Ook Diosdado Cabello wordt door de VS beschuldigd van drugshandel. Hij werd echter niet opgepakt. Er zou een akkoord zijn gemaakt om de oppositie vooral niet aan te vallen. Betrokkene ontkent.

Evenmin hoeft het te verbazen dat het regeringsapparaat intact werd gelaten. Met een ‘pragmatische’ vice-Presidente, een sterk en loyaal leger én gewapende burgerwachten (‘colectivos’) zou elke andere stap zeer zeker op een burgeroorlog zijn uitgelopen. Trump wil wel risico’s nemen, maar zal vermijden in een aanslepend conflict terecht te komen.

Delcy Rodriguez

De waarnemend President was al langer betrokken bij de vele inspanningen om de economie uit het slop te halen. Ze werkte al voor Hugo Chavez maar kon het veel beter vinden met Nicolas Maduro. Ze was o.m. verantwoordelijk voor de ‘anti-bloqueo’ wet van 2019 waarmee een aantal genationaliseerde bedrijven opnieuw werden verkocht.

Tijdens het presidentschap van Chavez was Rodriguez ‘bemiddelaar’ en raakte persoonlijk goed bevriend met Ben Hamad Al Thani, de huidige machthebber van Qatar. Het verklaart de geruchten, volgens de Miami Herald, dat er vanaf oktober 2025 in Qatar werd onderhandeld en een ‘Pact van Doha’ werd gesloten: Nicolas Maduro zou de baan ruimen en er zou een transitieregering komen.

Een onbeschreven blad is Rodriguez geenszins. Ze werd al jarenlang in het vizier genomen door DEA (het VS-drugsagentschap) en in 2022 werd ze zelfs een ‘prioritair doelwit’. Er werd informatie over haar ingewonnen sinds 2018 en ze werd beschuldigd van drugshandel en goudsmokkel. Kapitaal zou zijn witgewassen in hotels op het eiland Margarita, voor de Venezolaanse kust. Ze zou daarvoor hebben samengewerkt met Alex Saab, de zakenman/diplomaat van Colombiaanse origine die door de VS in 2020 werd gearresteerd op de Kaapverdische Eilanden maar twee jaar later in een gevangenenruil weer vrijgelaten werd. Of er ook bewijzen zijn voor deze ‘misdaden’ is niet duidelijk.

Feit is dat Venezuela vanaf 2015 in een zware economische crisis is gesukkeld met hyperinflatie. De eerste zware VS-sancties zijn gevallen in 2016 en 2019. Delcy Rodriguez besefte dat er hervormingen nodig waren en ging onderhandelen met de VS-regering. Ze smeekte om investeringen en zou PDVSA zelfs een half miljard US$ laten betalen hebben voor de inauguratie van Trump in 2016. Marco Rubio zou stokken in de wielen hebben gestoken en er kwamen, in plaats van een akkoord, persoonlijke sancties tegen haar én tegen Nicolas Maduro.

Alles wijst erop dat er wel degelijk voldoende info over haar beschikbaar is om het ‘transitieproces’ niet te laten ontsporen. Delcy Rodriguez heeft een onberispelijk links verleden, haar vader was stichter van de ‘Socialistische Liga’ en overleed aan martelingen in gevangenschap, in 1976. Delcy Rodriguez blijft tot vandaag loyaal Nicolas Maduro en het chavismo verdedigen. Haar bemiddelingspogingen en mogelijke betrokkenheid bij de sluikhandel hangen wel als een zwaard van Damocles boven haar hoofd.

Olie

Of de olieplannen van Trump makkelijk kunnen verwezenlijkt worden, is lang niet zeker.

Een eerste vergadering met de grote oliebaronnen leverde niet veel op. Chevron heeft Venezuela nooit verlaten en blijft er werken. ExxonMobil, Total en ConocoPhillips lieten weten op korte termijn niet geïnteresseerd te zijn. Het Spaanse Repsol ‘misschien’ wel.

De verkoop van de voorraden in Venezuela is inmiddels gebeurd en bracht 500 miljoen US$ op, 30 % meer dan de prijs die Venezuela gebruikelijk kreeg. Hoe de opbrengst precies wordt verdeeld, is niet geweten. Venezuela moet hierover onderhandelen met BZ-Minister Marco Rubio.

De olie werd aangekocht door twee ‘vrienden’ van Trump, Vitol en Transfigura, twee bedrijven die flink hebben bijgedragen tot zijn verkiezingscampagne. De VS-President wil tot 50 miljoen vaten verkopen en beloofde de olie niet te gebruiken voor de strategische voorraad van de VS. Hij liet ook de levering toe van nafta, nodig om de zware Venezolaanse olie aan te lengen.

Trump opende een rekening in Qatar, waarvoor geen legale basis is maar zogenaamd nodig was om het geld te beschermen tegen een mogelijke inbeslagname door schuldeisers van Venezuela. Van de 500 miljoen US$ zal nu 300 miljoen worden overgemaakt aan de Centrale Bank van Venezuela die aan vier banken elk 75 miljoen US$ zal betalen. De waarnemend President wees erop dat dit zeer voorzichtig moet gebruikt worden, zonder ‘de fouten van het verleden’ en dat het productie-apparaat van het land niet in gevaar mag komen.

Er komen in Venezuela twee fondsen: één voor sociale zekerheid, onderwijs en huisvesting en een tweede voor infrastructuurwerken en openbare diensten. Er werd een wetsontwerp ingediend om de oliesector te hervormen en investeringen aan te trekken.

Er zouden inmiddels 13 tankers onderweg zijn, er kan olie geleverd worden aan China en India.

Trump liet weten dat de VS de oliesector ‘blijvend’ wil controleren.

Wie verder goede zaken doen momenteel zijn de houders van Venezolaanse obligaties die een zeer groot deel van hun waarde hadden verloren. Sinds de VS-interventie gaan ze weer in stijgende lijn…

‘Maduro vrij’!

Zowel in Caracas als in heel wat steden in Latijns Amerika en elders werden grote betogingen gehouden voor de vrijlating van Maduro en zijn echtgenote. Of er ooit bewijzen worden gevonden voor hun persoonlijke betrokkenheid bij de drugshandel is lang niet zeker. De VS hebben inmiddels echter zoveel drugstrafikanten in de gevangenis zitten dat het niet moeilijk kan zijn om getuigenissen te vinden in ruil voor een strafvermindering.

Bestrijding van de drugshandel, zo schreef Roberto Saviano in Le Monde, heeft niets te maken met drugs. Het is een instrument van de macht om te kunnen onderhandelen, om bondgenoten te maken, om te sanctioneren.

Venezuela wordt gezien als een ‘failed state’ waar de mensenrechten niet gerespecteerd worden en er ontzettend veel corruptie is. “Het is een misdadig hybride regime”, zei iemand, “je moet op een of andere manier bij de misdaad betrokken zijn om te kunnen meespelen. Dat is niet een fout in het systeem, dat ís het systeem.”

In dat opzicht is er hoegenaamd geen verschil met de oppositie. Er was altijd erg veel corruptie maar Hugo Chavez had wél een maatschappelijk project dat helaas niet volledig kon worden uitgevoerd. Er kwam een degelijk sociaal beleid, de voedselvoorziening werd zeer sterk opgetrokken en lokale gemeenschappen werden geholpen om in zelfbeheer aan hun ontwikkeling te werken. Door economisch wanbeheer, corruptie én de VS-sancties kon veel niet worden afgewerkt.

De grootste fout die al bij Hugo Chavez begon is dat er nooit werd geprobeerd de economie te diversifiëren en ze minder olie-afhankelijk te maken. Fossiele brandstoffen hebben sowieso geen grote toekomst meer en het land zou zich minder kwetsbaar hebben kunnen opstellen. Niet voor niets wordt nu over een ‘boli-bourgeoisie’ gesproken, een linkse elite die de oude elites heeft vervangen. Dat Trump vandaag niet over enige ‘democratisering’ of over ‘mensenrechten’ spreekt zal de oppositie niet slecht uitkomen. Ze is er zelf nooit zo goed in geweest.

Hoe het ‘transitieproces’ verder zal verlopen is koffiedik kijken. Vorige week ontving Delcy Rodriguez John Ratcliffe, directeur bij de CIA. Ze besloten dat ze tot een ‘betere samenwerking’ willen komen. Washington wil een betere werkrelatie en de huidige regering is de beste weg naar stabiliteit op korte termijn, aldus Radcliffe. Het land mag geen toevluchtsoord meer zijn voor de vijanden van de VS.

Delcy sprak over een ‘historische contradictie’ tussen de VS en Venezuela die al sinds Simon Bolivar bestaat. De gijzeling van President Maduro is een vlek op de relatie, zo zei ze. “We weten dat de VS machtig zijn, ze kunnen doden, we kennen hun geschiedenis, maar wij zijn niet bang van macht. Wij geloven in diplomatie en in politieke dialoog. Als ik ooit naar Washington ga, zal het niet op de knieën zijn, wel integendeel. Wij verdedigen onze waardigheid”.

Maduro liet via zijn zoon uit de gevangenis weten dat hij het volste vertrouwen heeft in Delcy Rodriguez. Terwijl Trump zich op wikipedia ‘interim-bestuurder’ van Venezuela noemt, zegt Delcv Rodriguez ‘samen met het volk te besturen”.

Er werden sinds 3 januari een kleine 500 politieke gevangenen vrijgelaten. Wie zich schuldig heeft gemaakt aan moord, geweld of drugstrafiek komt echter niet in aanmerking, aldus de regering. Het kabinet werd herschikt, Alex Saab (o.m.) zit er niet meer in.

Indien dit transitieproces lukt, indien een paar hervormingen goed worden uitgevoerd, indien de VS voldoende middelen vrij laten en indien er dan verkiezingen komen, is het beslist niet uitgesloten dat Delcy Rodriguez aan de winnende kant staat!

Uitpers heeft de afgelopen jaren Venezuela goed opgevolgd. We maakten een kort thematisch overzicht van de belangrijkste artikelen:

Diefstal van olieraffinaderijen en andere opbrengsten:

Diefstal zonder grenzen (2) | Uitpers %

Diefstal zonder grenzen | Uitpers %

Over de dodelijke rol van internationale sancties | Uitpers %

Wie is Maria Corina Machado ?: De familie Machado Zuloaga | Uitpers %

Een ongewilde en onbewuste vooruitblik op wat een klein jaar later werkelijkheid werd:

Venezuela: Commedia dell’arte | Uitpers %

Over de verkiezingen van 2024:

Hoogspanning in Caracas | Uitpers %

Hooggerechtshof bevestigt overwinning President Maduro | Uitpers %

‘Democratisch Volksfront’ betwist Maduro’s “zege” | Uitpers %