Goed antifascistisch protest in Arnhem

woensdag 11 maart 2026

Afgelopen zaterdag, 7 maart 2026, deed ik mee aan een antifascistisch protest in Arnhem. Het was me een eer en een genoegen! Het was een goede en mooie actie, waarvan we er helaas veel en veel meer nodig hebben. En er is altijd wel wat van te leren ook. Een verslagje met wat gedachten.

De NVU had voor 7 maart een demonstratie aangekondigd tegen het asielzoekerscentrum (AZC) in Elden, een inmiddels door nieuwbouw omsloten dorp zodat het nu deel van Arnhem-Zuid deel uitmaakt. NVU staat voor Nederlandse Volks-Unie. Het is een al decennia lang bestaand nazi-partijtje onder leiding van een nogal belachelijke Führertje, Constant Kusters. De aangekondigde actie was niet lachwekkend. Het was een duidelijke poging om vluchtelingen te bedreigen en gemeentebestuurders extra onder druk te zetten om AZC’s te weren en daarmee vluchtelingen hoognodige opvang te ontzeggen. Dit vroeg om een strijdbaar antifascistisch antwoord. Dat kwam er dan ook. Antifascisten zetten een tegendemonstratie op touw. Om de fascisten te laten voelen hoe onwelkom ze waren, met hun boodschap van racistische haat. Tegelijk: om vluchtelingen te laten weten dat ze welkom waren en dat er mensen voor ze op kwamen.

Op de dag zelf vertrok ik dus naar Arnhem om aan dat antifascistisch protest deel te nemen. Ik was met een maat, dat was gezellig. Toen we aankwamen, zagen we de situatie. Een plein bij een kerk. Dichtbij een groep antifascistische actievoerders waar wij ons bij voegden. Op dat moment veertig tot vijftig mensen of zo. Daar kwamen later nog wat mensen bij. Aan de andere kant van het plein de nazi’s, vijftien tot twintig. Niet extreem ver van ons trouwens, iets van 50 tot 75 meter. Er tussen en om het plein heen: flink wat politie. Weinig kans dat de nazi’s ons zouden belagen. Maar ook heel weinig ruimte om de nazi’s te verdrijven. De ordebewakers maakten, door aanwezigheid en opstelling, duidelijk dat ze geen toestanden wilden, van welke kant dan ook. Nu was dat in ons voordeel, want zo werden we beschermd tegen de nazi’s, die agressie uitstraalden, ook waar wij het tamelijk vrolijk hielden. Structureel is deze afhankelijkheid van politie voor onze bescherming een gigantische zwakte. Maar het was nu even wat het was.

Een tijdlang riepen wij leuzen naar hun, en zij schreeuwden naar ons. Intussen voegden zich nog wat mensen bij onze groep. Maar er verschenen ook steeds meer fascisten. Eerst een handvol met gele vlaggen, voorzien van Vlaamse leeuw. Daarna een paar busjes met enge types. Even later zagen we een vlag met ´Heimat’ erop. Kennelijk misten Duitse nazi’s de dagen dat ze Nederland bezet hielden en kwamen hun geestverwanten van de NVU helpen. Nu stonden we niet meer tegenover een handjevol met Nederlandse vlaggen. Nu stonden we tegen een forse groep fascisten. En het was duidelijk dat zich daartussen keiharde vechtersbazen bevonden. Als de nazi-groep kleiner was dan onze groep antifascisten, dan scheelde het in ieder geval niet veel. Als hun groep ons had kunnen aanvallen, dan waren er zwaargewonden gevallen. De immense politiemacht – en ongetwijfeld ook instructies vanuit de gemeente aan de organisatie van hun actie – weerhield ze. Hoe immens die politiemacht was? Aan het eind van de hele boel telde ik negen politiebusjes waaronder een camerabusje. Daarnaast nog een ME-busje en zes agenten te paard. En bij al die busjes hoorden natuurlijk ook agenten…

Na verloop van tijd gingen we lopen. Wij eerst, in optocht naar het AZC. Daar aangekomen stelden we ons op met gezichten naar de looproute en de rug naar het AZC, als een groep die aan het AZC bescherming wilde bieden. Tegenover ons: een politielinie. Dat we het maar niet in het hoofd zouden halen om de nazi’s de weg te versperren. Want dat was het vervolg: de nazi’s kwamen vervolgens langs het AZC, langs de politie die zich nu deels tegenover hen opstelde… en langs ons.

Ik had verwacht dat de nazi-optocht halt zou houden bij het AZC en daar ons zou gaan jennen, misschien dingen onze kant op zou gooien. Nee dus. De optocht, bestaande uit twee losse groepen, liep meteen door. Ook dat zal ze vanuit de gemeente te verstaan zijn gegeven: niet stil blijven staan, we willen geen gedoe, we tolereren niets. Ik kan me niet voorstellen dat de fascisten erg blij zijn geweest met deze gang van zaken. Toen ze bij het AZC aankwamen, was er bij ons net een speech begonnen, Die onderbraken we toen der nazi’s passeerden we voor het roepen van leuzen. Na tien minuten kon de spreker de speech netjes afmaken, een mooi empathisch betoog van iemand die in de daklozenopvang werkte en onder meer zijn ervaring van een vluchteling uit Eritrea met ons deelde. Na korte tijd konden ook wij weer gaan lopen. Niet achter de nazi’s aan, maar via dezelfde route als waarmee we gekomen waren, terug naar het startpunt. Zowel nazi-optocht als onze antifascistische demonstratie steeds begeleid door politie, met busjes en alles.

Eenmaal terug op het plein waar we begonnen, stonden we weer tegenover elkaar, wederom met veel politie ertussen. Het roepen over en weer ging een flinke tijd door, maar niet helemaal ongestoord. Vrij opeens dook achter ons een gast met een Nederlands vlaggetje op de kledij op, duidelijk voorzien van vervelende bedoelingen, Hij kwam op ons af, riep van alles. Wij zagen hem net op tijd en maakten hem snel duidelijk dat hij op moest donderen. Heel even wat geduw, en een minuut later bleek één van de antifascisten klodders mayonaise over zich te hebben gekregen. Intussen was de politie opgedoken om het begin van verdere confrontatie in de kiem te smoren. Agenten namen de nazi, want dat was het natuurlijk, mee en voerden hem af.

De rust was hersteld. Maar zoiets is wel een dubbele waarschuwing: 1. Let op, niet alleen op de georganiseerde nazi-groep voor je, maar ook wat er aan de achte4rkant gebeurt! 2. Hoe zou dit afgelopen zijn zonder snel politieoptreden? De ene nazi hadden we wel weg gekregen, maar wat zou de groep tegenover ons vervolgens hebben gedaan? En als we onszelf dan zouden verdedigen, hoe zou politie dan hebben gereageerd? Het incident en de afloop ervan onderstreept onze kwetsbaarheid, en onze afhankelijkheid van de politie – een machtsapparaat dat er uiteindelijk niet voor ons als antifascisten is, ook niet als dat soms even zo lijkt.

De actie ging nog enige tijd door. Gaandeweg vertrokken de nazi’s, eerst de buitenlandse hulpcontingenten, daarna ook de rest. De kust was min of meer veilig, wij konden onze actie afsluiten en vertrokken ook. Dat laatste viel nog niet mee trouwens. De groep die met de bus weg wilde – waaronder ondergetekende – moest vijf kwartier wachten. We vingen van een politieagent op dat de bus die langs zou komen, onze groep niet wilde meenemen en omgereden was. Dus we mochten op de volgde bus wachten. Ik vind het tamelijk grof dat een groep mensen zonder opgaaf van reden op deze manier van hun vervoersoptie zijn beroofd., aangenomen dat dit inderdaad zo ging als die agent zei.

Goed, dat was de actie zelf in grote lijnen. Ik vond de gang van zaken van onze kant goed. We waren uiteindelijk met een flinke groep, uiteindelijk vijftig tot zestig denk ik. We waren opgewekt, strijdlustig en we waren luid. Over de samenstelling van de groep antifascisten: de meesten van ons van ons waren jong, vanaf middelbare schoolleeftijd tot pakweg in de dertig. Maar er waren ook wat ouderen. Voor het overgrote deel wel witte mensen. Politieke oriëntatie? Ik zag een prachtige anarchistenvlag, en ook een vlag van Bij1, ik meen ook een Antifa-vlag gezien te hebben.

Waar we stonden bleek wel uit onze leuzen. ‘Say it loud, say it clear – refugees are welcome here!’, ‘Toen niet, Nu niet, Nooit meert fascisme!’ en dergelijke. Tijdens de optocht ook vermakelijke onvriendelijkheden over het Führertje: ‘Constants Kusters, je bent een vreselijke vent – wij strijden door tot je nergens welkom bent!’ als ik het goed heb onthouden. Er werd ook muziek afgespeeld: het klassieke Bella Ciao en een moderne versie van Woody Guthrie’s zeer passende ‘All You Fascists (Bound to Lose)’ Her en der zongen mensen mee. Al met al een levendige strijdlustige boel.

Iets minder te spreken was ik over sommige van de korte praatjes die op het plein van onze kant per megafoon in de richting van de fascisten werden gestuurd. Oproepen om ‘samen tegen de elite’ te strijden – alsof antifascisten met fascisten iets ‘samen’ hebben. Opmerkingen met als strekking dat, als je geen vluchtelingen wil, je beter tegen de bombardementen van landen waar ze vandaan komen kunt zijn, zodat mensen niet hoeven te vluchten en er dus geen vluchtelingenopvang meer is om tegen te protesteren. Alsof we best begrip hebben voor de afkeer die fascisten tegen vluchtelingen hebben, en enkel een humaner manier zoeken om vluchtelingen niet op te hoeven vangen. Alsof we hun zorgen over de komst van AZC’s legitiem vinden, maar alleen een andere manier willen bieden om daaraan tegemoet te komen.

Natuurlijk: ik wil ook niet dat mensen zich genoodzaakt zien om te vluchten. Maar ik wil helemáál niet dat afkeer van vluchtelingen erkend wordt als iets waar we begrip voor horen te hebben en aan tegemoet zouden kunnen komen. Ik vind dat echt verkeerd. Fascisten hebben ‘iets’ tegen vluchtelingen, en dat ‘iets’ heet racisme. Wij kunnen maar beter zelfs die schijn niet wekken dat we daar ook maar een millimeter aan tegemoet zouden kunnen komen. Tegen AZC’s en tegen vluchtelingen ageren is gewoon verkeerd.

Dat we willen begrijpen waarom mensen zich op dit inhumane foute spoor laten meeslepen, is iets anders. Maar snappen hoe iets in elkaar zit is iets anders dan ‘begrip’ ervoor tonen. Wij en die nazi’s aan de overkant zijn geen potentiële bondgenoten, zolang zij zijn wie ze zijn: fascisten. We voeren wat mij betreft acties tegen fascisten, niet om ze te overtuigen van iets gemeenschappelijks in hun en onze politiek, maar om ze te laten voelen dat ze niet welkom zijn, dat hun gedachtegoed kwaadaardig en inhumaan is, en dat we ze de weg zullen versperren waar we maar kunnen. En ja, er waren ook omstanders, met wie we wel in gesprek willen. Maar ook dat vergt een ander type leus dan een soort gemeenschappelijkheid met racisten uitdrukken waar die niet bestaat.

Eveneens bezwaar heb ik tegen het aanheffen van onze kant van de fascistenleus ‘Wij Zijn Nederland!’ om die als het ware terug te claimen. Ook dat gebeurde tijdens de actie een keer. Met die leus etaleren nazi’s juist hun extreme nationalisme etaleren en de natie opeisen voor hun soort politiek. Door als tegenstanders van fascisme die leus over te nemen en terug te kaatsen, legitimeer je het nationalisme wat die leus uitstraalt. Natuurlijk: het idee is dan dat het ‘Nederland’ dat ‘wij’ zijn, dan inclusief wordt ingevuld, met verdraagzaamheid en verwelkoming van vluchtelingen. Maar het blijft ‘Nederland’ waar mensen worden ingepast, een nationale constructie die loyaliteit eist en altijd mensen zowel in- als uitsluit.

Dat progressieve nationalisten de grenzen van in- en uitsluiting veel ruimer leggen dan fascisten, is waar,. Het is allemaal niet slecht bedoeld. Maar het suggereert common ground tussen fascisten en ons die er wat mij betreft niet is. Wij staan niet voor Nederland maar voor ene wereld van alle mensen, waar dan ook en van welke herkomst dan ook. Het is juist nodig om de nationalistische kern van het nationalisme waar fascisten op bouwen, frontaal af te wijzen en er geen andere versie van te presenteren. Ik ging van het aanheffen van dat ‘Wij Zijn Nederland’ dan ook nogal steigeren en ben er flink tegenin gaan roepen. Mij zou het een lief ding waard zijn als antifascisten het aanheffen van deze nationalistische leus actief helpen te ontmoedigen. Nationalisme is vergif, ook in haar meer progressieve versie.

Niets van het bovenstaande doet af aan de goede spirit waarmee we daar stonden, allemaal. En ik sluit met plezier positief af. Wat me ook als pluspunt nog opviel: ik ontmoette maar heel weinig bekenden, de gezichten om me heen waren grotendeels nieuw voor mij. Dat vond ik erg positief: ik nam niet deel aan de zoveelste actie met weer hetzelfde handjevol. Ik vermoed dat veel van de aanwezigen niet uit de klassieke linksradicale bolwerken Amsterdam, Nijmegen en Utrecht kwamen, maar uit Arnhem en omgeving zelf. Als dat klopt, is het verheugend. Juist plaatselijke netwerken van actieve antifascisten hebben overal we nodig tegen de fascisten. De opkomst liet zien dat het aan actieve antifascisten in Arnhem, en omgeving niet helemaal ontbreekt, en dat het lukte om mensen op de been te krijgen tegen de NVU. Mooi!

De opzet om naar het AZC te lopen om ons daarvoor te posteren en daarmee (minstens) symbolisch bescherming aan vluchtelingen te bieden vond ik ook prachtig, en kwam uit de verf ook. Aan de mensen die deze antifascistische demonstratie op touw hebben gezet en hebben vormgegeven, en er in geslaagd zijn om mensen te motiveren om mee te doen: hulde! En maar weer door naar de volgende ronde allemaal…

Peter Storm