Modi geeft toe aan de ‘kakkerlakken’

We winnen. De Indiase kakkerlak doet Modi buigen.

Het protest werd aangevoerd door de pas opgerichte ‘Cockroach Janta Party’ (CJP) – een woordspeling op de ‘Bharatiya Janata Party’ (BJP) van de Indiase premier Narendra Modi. Het woord ‘cockroach’ (kakkerlak) komt van de opperrechter van India, Surya Kant, die de jongeren van het land in mei dit jaar, tijdens een gerechtelijke hoorzitting, als “kakkerlakken” bestempelde.

Ministers uit het kabinet van de regering-Modi voerden vrijdag 24 en zaterdag 25 juli gesprekken met vertegenwoordigers van de CJP. Aan het einde daarvan, op zaterdagavond, kondigde de CJP aan dat de regering met alle eisen had ingestemd. Dit vormt een zeldzame capitulatie aan een populaire protestbeweging voor Modi, die al twaalf jaar aan de macht is – een periode waarin de hindoe-nationalistische leider een imago heeft opgebouwd als sterke man die geen duimbreed toegeeft en heel slecht kritiek verdraagt.

Dit is het begin

“Dit is slechts het begin van een grotere beweging die het basisfunctioneren van het bestuur zal herstellen en zal werken in het belang van de bevolking van dit land”, stelde Sauraav Das, een woordvoerder van de CJP.

Honderdduizenden ‘kakkerlak’-demonstranten verzamelden zich sinds meer dan een maand in Jantar Mantar, op minder dan een kilometer ten zuiden van Connaught Place, de centrale markt in het hart van de Indiase hoofdstad Delhi. Zij eisten het ontslag van minister Pradhan, die ook een vooraanstaand leider is van Modi’s regerende BJP. De demonstranten in Jantar Mantar houden Pradhan verantwoordelijk voor het niet verhinderen van zogenoemde ‘paper leaks’ – het niet-geautoriseerd uitlekken van de hoogst competitieve en belangrijke nationale toelatingsexamens voor het hoger onderwijs naar bepaalde kandidaten, vaak via netwerken van tussenpersonen, examencentra of fraudeurs.

De Jantar Mantar-beweging ontstond in mei als reactie op het uitlekken van de ‘National Eligibility cum Entrance Test’ (NEET), het nationale toelatingsexamen voor de studie geneeskunde. De directe aanleiding voor het protest was dat het examen werd geannuleerd na de lek. Daardoor werden ongeveer 2 miljoen studenten getroffen. Er was grote woede omdat studenten zich soms jaren en tegen grote financiële kosten hadden voorbereid op dit examen dat door fraude was ondermijnd. Volgens berichten pleegden ten minste twaalf studenten verspreid over het hele land zelfmoord na de annulatie. De demonstranten beweren dat het om meer dan twintig zelfmoordgevallen gaat. De eis van de demonstranten om de families van elk van deze studenten tien miljoen Indiase roepies uit te keren, werd zaterdag door de regering ingewilligd.

De politie van Delhi en andere gewapende veiligheidstroepen traden maandag 20 juli ongemeen hardhandig op tegen de demonstranten op de markt. Het verkeer werd omgeleid en minstens een half dozijn metrostations in de omgeving werd gesloten. Daarop liep de markt de volgende dagen vol met een jong Gen Z-publiek dat in steeds aanzwellende aantallen en met een geestdrift die de afgelopen jaren niet meer werd gezien, zijn oppositie tegen de Modi-regering kwam uitschreeuwen.

Betu Yadav, een 26-jarige postdoctoraatstudente uit Uttar Pradesh, werd maandag door mannelijke politieagenten met wapenstokken op het achterhoofd geslagen. Ze liep daarbij hevige bloedingen op en had zeven hechtingen nodig. Toen het nieuws bekend werd dat de regering had ingestemd met de eisen, zei Yadav -nog steeds met een verband om haar hoofd- dat ze eindelijk de resultaten van haar maandenlange strijd kon vieren. “De strijd die we hebben gevoerd, is getransformeerd in een groot succes. En vandaag, op 25 juli, is Dharmendra Pradhan afgetreden. Na het aftreden van Pradhan zullen dezelfde jongeren en dezelfde menigte ook de strijd winnen om de BJP-regering omver te werpen”, zei ze.

Politiegeweld werkte averechts

De leiders van CJP hadden opgeroepen tot een protestmars richting het Indiase parlement om het aftreden van Pradhan te eisen. Veel kakkerlak-demonstranten waren daarvoor toegestroomd naar Jantar Mantar vanuit de verschillende delen van het land.

Toen de demonstranten vorige maandag hun mars naar het parlement begonnen, traden de politie van Delhi en andere gewapende veiligheidstroepen zeer hardhandig op. Ze blokkeerden het internet in Centraal-Delhi, gebruikten traangas, sloegen studenten met wapenstokken en schoten in sommige gevallen met rubberkogels. Naar verluidt is minstens één persoon blijvend invalide als gevolg van de inzet van rubberkogels.

Heel wat studenten werden opgepakt. De meesten van hen zijn sindsdien vrijgelaten, maar tegen sommigen zijn aanklachten ingediend.

“Ik werd tegen de grond geduwd en weggesleept”, getuigde Sachin Rawat, een software-ingenieur die van Lucknow, Uttar Pradesh, naar Delhi was gekomen. Rawat liep maandag verwondingen op aan zijn voorhoofd, schouder, arm en benen. “Ik beschouw dit als de liefde van de politie van Delhi”, zei hij sarcastisch. Hij voegde eraan toe: “Wanneer er sprake is van een revolutionaire strijd, zullen er ook altijd dergelijke tekenen van onderdrukking zijn.”

Videobeelden die sindsdien viraal zijn gegaan op sociale media tonen hoe een hoge politiefunctionaris een jonge vrouw in het gezicht slaat en hoe andere mannelijke agenten vrouwen betasten en aanvallen.
De wreedheden die maandag werden waargenomen, zetten nog meer studenten ertoe aan om de beweging te vervoegen. De rijen om aan het centrale gedeelte van de protestlocatie te geraken, strekten zich de afgelopen week op elk moment van de dag over meerdere stadsblokken uit. Nadat de video’s van het gewelddadig politieoptreden tegen studenten viraal waren gegaan op sociale media, verspreidden de protesten zich ook naar een tiental andere steden in het land.

Naast het aftreden van Pradhan eisten de leiders van CJP dat alle aanklachten tegen vreedzame demonstranten in heel het land zouden worden ingetrokken. Een woordvoerder van CJP die bij de gesprekken aanwezig was, stelde dat de regering daarmee heeft ingestemd.

Een gebroken onderwijssysteem

“Ik moest hetzelfde examen twee keer afleggen. Het was echt stressvol. Ik weet nog steeds niet aan welke universiteit ik zal worden toegelaten”, vertelde de 17-jarige Mohammad Kashan, wiens droom het is om aan de prestigieuze Jawaharlal Nehru University in Delhi te studeren. Eerder dit jaar had Kashan de ‘Central University Examination Test’ (CUET) afgelegd, waarmee studenten worden toegelaten tot de door de federale overheid beheerde hogescholen en universiteiten in het hele land. Elk jaar leggen meer dan tien miljoen studenten dit examen af.

Op 22 juli kwam Kashan samen met een vriend naar Delhi, met een goedkoop treinkaartje vanuit Patna, de hoofdstad van de oost-Indiase deelstaat Bihar. Het politiegeweld dat Kashan gezien had op sociale media, tegen studenten die enkel rekenschap eisten, bracht hem ertoe zich bij de protesten aan te sluiten. Hij heeft geen vrienden of familie in Delhi en sliep sinds zijn aankomst op de stoep, met een dun deken als bed en zijn rugzak als kussen.

De 21-jarige Shalu Yadav nam eveneens de trein, maar haar reisweg was nog langer, vanuit Hyderabad in de Zuid-Indiase deelstaat Telangana. Ze studeert rechten en zei dat ze met haar ouders ruzie had gemaakt om bij het protest aanwezig te kunnen zijn. “Ons onderwijssysteem is volledig kapot. Het garandeert geen plaats aan een instelling en garandeert evenmin een baan. Ik zag de oproep voor het protest en besloot dat ik erbij moest zijn”, zei Yadav.

Sinds Modi in 2014 aan de macht kwam, is het budget van het Indiase ministerie van Onderwijs, als aandeel van de nationale begroting, bijna gehalveerd, hoewel de totale overheidsuitgaven volgens een recent onderzoek van ‘The Indian Express’ zijn gestegen.

De demonstranten klaagden aan dat de regering in plaats daarvan het onderwijs in hoog tempo privatiseert. “Het hele examensysteem wordt uitbesteed aan private contractanten. Daardoor is er geen verantwoording voor het lekken van examenvragen. De financiering voor universiteiten en onderzoek is teruggeschroefd. Wij zijn tegen dit hele onderwijsbeleid”, zei Priyam, een masterstudent aan de Universiteit van Delhi en lid van Collective, een progressieve studentenorganisatie.

“Dit is meer dan een protest, het is een beweging. Er is op dit moment geen toekomst in dit land. Ik ga niet weg voordat de regering onze eisen heeft ingewilligd, waaronder het aftreden van de minister van Onderwijs”, zei Yadav donderdag 23 juli nog. Velen zoals Yadav pakken nu hun spullen om eindelijk naar huis terug te keren, na een week of in sommige gevallen bijna een maand op de protestlocatie te hebben doorgebracht.

Solidariteit met studenten in Gaza

Voor de 21-jarige Tubassum, een masterstudente aan de Universiteit van Delhi, symboliseert de kakkerlakken-beweging ook solidariteit met andere activistische bewegingen. Deelnemen aan het protest betekent voor Tubassum, die participeerde met een keffiyeh over haar boerka, veel meer dan de onderwijskwestie. Ze was ongeveer 14 jaar toen haar moeder en tantes zich in 2019-2020 aansloten bij het protest van moslimvrouwen in Shaheen Bagh, Delhi, tegen een burgerschapswet die moslims discrimineerde.

“Ik herinner me hoe mensen in Shaheen Bagh elkaar steunden in hun verzet tegen de regering-Modi in 2019. Diezelfde solidariteit wil ik nu betuigen aan mijn medestudenten. En terwijl wij onze stem verheffen voor ons onderwijs, sta ik ook achter de studenten in Gaza die een genocide hebben meegemaakt en wier onderwijs door die genocide is verwoest”, zei ze.

De regering-Modi, die Indiase moslims stelselmatig heeft geviseerd via immigratiewetten, het reguleren van eetgewoonten en het herzien van de kiezerslijsten, is een van Israëls trouwste bondgenoten.

Bhumi, een bachelorstudente aan de Ambedkar University in Delhi en lid van Collective draagt eveneens een keffiyeh en nam al sinds vorige maand deel aan het protest. “Niemand is vrij, zolang niet iedereen vrij is. Deze strijd gaat niet alleen over onderwijs, maar ook over fundamentele rechten. Niet alleen over uitgelekte examenvragen, maar ook over de rechten van werknemers, boeren en transgender-personen. En die solidariteit strekt zich ook uit tot Gaza”, zei ze.

Modi verliest de greep op het narratief

Hoewel de centrale eis van de Jantar Mantar-beweging het aftreden van de minister van Onderwijs was, aarzelden de demonstranten niet om hun ongenoegen ook tegen Modi te richten.

Sinds het politieoptreden van maandag was de populairste slogan die in het Hindi werd gescandeerd: ‘Wanneer Modi bang wordt, stuurt hij de politie voorop’. Gen Z, die de taal van de virale Instagram-reels en memes spreekt, liet ook vaak van zich horen met leuzen waarin Modi belachelijk werd gemaakt.

“We mogen niet vergeten dat de regerende partij BJP hiervoor verantwoordelijk is. We mogen niet vergeten dat minister van Binnenlandse Zaken Amit Shah verantwoordelijk is voor de brutaliteit. We mogen niet vergeten dat het uiteindelijk de regering van Narendra Modi is die de examens heeft gelekt en het politiegeweld heeft gepleegd”, zei Neha Bora, nationaal voorzitster van de linkse groep ‘All India Students Association’, donderdagavond tijdens een toespraak vanaf het centrale podium. Bora ging 23 dagen in hongerstaking om het ontslag van de minister van Onderwijs te eisen. (Ze beëindigde haar hongerstaking op 20 juli.)

Als reactie op de escalatie van het protest beloofde Modi snelrechtbanken op te richten die de kwestie van de gelekte examenpapieren zullen behandelen. Donderdagavond bracht hij op zijn sociale media een verklaring uit in een verticale video -een format dat als meer Gen Z-vriendelijk wordt beschouwd- waarin hij beloofde dat zijn regering onmiddellijk actie zal ondernemen tegen examenlekken. Vrijdagavond verscheen er opnieuw een video met een soortgelijke boodschap. En op zaterdag zwichtte zijn regering dus voor alle eisen van de kakkerlakken.

Rahul Verma, een verkiezingsanalist en hoogleraar politicologie aan de Shiv Nadar Universiteit, stelt dat velen binnen Modi’s hindoe-nationalistische achterban de beweging ook leken te steunen, waardoor de premier in de verdediging werd gedrongen. “In tegenstelling tot tal van eerdere mobilisaties tegen de BJP put deze beweging in grote mate uit groepen die een belangrijk onderdeel vormen van de electorale coalitie van de partij”, schreef hij in een column. “Een groot aantal van deze jonge, ambitieuze Indiërs op de protestsite en hun ouders hebben in het recente verleden mogelijk zelfs op de BJP gestemd. Ze protesteren omdat de systemen waarmee zij hoopten vooruitgang te boeken, steeds onbetrouwbaarder lijken te worden.”

Dit vertaalde en geredigeerde artikel verscheen eerder op ‘Drop Site’. Met dank aan Vrede.