Wat is sneller, de auto of de fiets? Een rekensommetje

Als het zo te pas komt, zeg ik wel eens dat de auto helemaal niet sneller is dan een fiets! Dan gaan de wenkbrauwen flink omhoog. Hoe ik dat nou kan zeggen, want iedereen ziet toch dagelijks dat auto’s fietsen voorbij razen. Dan vertel ik het verhaal van mijn buurman. Hij was taxichauffeur en klaagde vaak over zijn rug. Heel begrijpelijk als je dagelijks acht uur in de auto zit, en alsmaar de ontkoppeling in moet trappen. Hij gebruikte veel pijnstillers, en omdat die niet genoeg hielpen schakelde hij over op zwaardere pillen. Dag in dag uit. Jaar in jaar uit. Na zijn werk moest hij soms meer dan een uur op de bank liggen om zijn rug te helpen ontspannen.

Op een keer, toen hij alweer mopperde over rugpijn, besloot ik de koe bij de horens te vatten en ik zei hem: “Je werkt, denk ik, een dag per week voor je auto.” Hij keek omhoog, rekende even en zei toen: “Ja, dat klopt.” Ik antwoordde: “Wat je zou kunnen doen is ‘s ochtends op de fiets naar je werk gaan. Dat kost je een half uurtje, in plaats van tien minuten in de auto. Maar je hebt prima beweging voor je rug, en frisse lucht. Dat kan ook geen kwaad. ‘s Avonds, na je werk, fiets je weer een half uur terug. Heerlijk. Dan verkoop je je auto en ga je een dag in de week minder werken. Je gaat die dag zwemmen, of een wandeling maken, waar je maar zin in hebt en wat goed is voor je rug.

Hij antwoordde geschokt: “Maar de auto is mijn vrijheid.” Hij bedoelde daarmee, denk ik, dat als hij een keer in het weekend bij z’n vriendin op bezoek wou, hij haar kon opbellen en als het uitkwam dan reed hij in een half uur naar haar toe. Met het openbaar vervoer zou hij daar anderhalf uur over doen, want hij moest dan twee keer overstappen. Maar ook daar zou een mouw aan te passen zijn door minder vaak te gaan en dan langer te blijven, bijvoorbeeld. Of door in de trein rustig een boekje te lezen, terwijl je je geen zorgen hoeft te maken of je straks misschien in de file staat.

Berekening

De moraal van bovenstaand verhaal is natuurlijk dat een auto wel sneller lijkt dan een fiets, maar dat niet is, als je de tijd erbij rekent die je moet ploeteren om je voertuig te betalen. Maar is een fiets nu echt sneller dan een auto, als je de uren die je daarvoor moet werken meerekent? Om te beginnen moet je weten dat er twee formules zijn:

snelheid (in kilometers per uur) = afstand (in kilometers) gedeeld door reistijd (in uren)
reistijd (in uren) = afstand (in kilometers) gedeeld door snelheid (in kilometers per uur)

Verder moeten we minuten omrekenen in uren. Dat komt omdat snelheid altijd uitgedrukt wordt in kilometers per uur, en dus niet in kilometers per minuut. Om minuten in uren om te rekenen, moeten we (met behulp van een rekenmachientje) de minuten delen door 60. Voorbeelden: 60 minuten = 60 : 60 = 1 uur; 15 minuten = 15 : 60 = 0,25 uur; 10 minuten = 10 : 60 = 0,17 uur ; 20 minuten = 20 : 60 = 0,33 uur.

Als we uitgaan van het verhaal van mijn buurman, dan krijg je:

Reis van huis naar werk: afstand 7 km en reistijd 10 minuten = 0,17 uur
Reis van werk naar huis: afstand 7 km en reistijd 10 minuten = 0,17 uur +
Totaal per werkdag: afstand 14 km en reistijd 20 minuten = 0,33 uur

Zijn gemiddelde snelheid was: 14 km : 0,33 uur = 42 km per uur.

Maar als je de extra uren erbij wil betrekken die mijn buurman per week moest werken voor zijn auto, moet je eerst uitrekenen hoeveel uur hij per week van zijn auto gebruik maakte, en hoeveel kilometer hij per week reed.

Maar mijn buurman moest acht uur per week extra werken vanwege de onkosten van zijn auto. Als je die acht uur meerekent dan kwam de totale reistijd, de tijd die hij kwijt was aan het reizen met zijn auto, op: 2,4 uur + 8 uur = 10,4 uur.

De gemiddelde snelheid werd dan 100 km : 10,4 uur = 9,6 km/uur. Dat is veel langzamer dan de fiets die in dit verhaal 7 km : 0,5 uur = 14 km/uur reed.

Ach, het is maar een rekensommetje. Het treurigste is nog wel dat mijn buurman zijn gezondheid enorm beschadigd is geraakt door het vele jaren dag in dag uit slikken van zware pijnstillers en door het tekort aan beweging en frisse lucht. En dat alles voor een koekblik op wielen.

Jan Paul Smit