Klassenstrijd is onlosmakelijk verbonden met racisme en andere systemen van onderdrukking

De afgelopen maanden was er veel discussie in mijn social media bubbel van linkse en Zwarte maatschappelijk betrokken mensen naar aanleiding van “het grote gesprek” tussen Tim Hofman en Bob Scholte. Er werd onder meer kritiek geuit op BIJ1, op intersectionaliteit en “identiteitspolitiek” binnen links activisme, én op Black Lives Matter.

Zo werd er gesteld dat de Black Lives Matter-beweging te weinig aan de materiële condities van Zwarte mensen zou hebben veranderd. Denk aan concrete dagelijkse leefomstandigheden zoals werk, onderwijs, de woonsituatie en de dagelijkse kosten van het leven. Ook werd gesteld dat BIJ1 en Black Lives Matter er onvoldoende in slagen om mensen van kleur uit de werkende klasse te bereiken. Linkse activisten zijn volgens critici teveel bezig met representatie, intersectionaliteit, “identiteitspolitiek” en wat Bob in de podcast “woke” noemt. Bob is niet de enige en ook niet de eerste (witte man) die deze kritiek uit. In reacties op socials en andere opiniestukken – zoals dit stuk in NRC – werd deze kritiek verder onderstreept. Kritische discussie binnen bewegingen en in de maatschappij zijn gezond. Ik kan me vinden in een aantal kritische noten, maar zie ook een gebrek aan historisch besef van Zwarte radicale bewegingen, een patroon van wit paternalisme en weinig inhoudelijke constructieve dialoog. Met dit stuk hoop ik bij te dragen aan het publieke debat, een groter historisch besef en uiteindelijk een sterkere linkse progressieve beweging in Nederland en daarbuiten.

Intersectionaliteit

Een goed debat begint met duidelijke kaders en definities. Wetenschapper en activist Kimberlé Crenshaw introduceerde de term intersectionaliteit in 1989 om als jurist aan te kunnen tonen dat Zwarte vrouwen tegelijkertijd door meerdere vormen van discriminatie konden worden geraakt. Ze was in juni bij The Black Archives op bezoek en vertelde over de manier waarop rechtse media haar concept misinterpreteren. In 2026 oktober sprak ze tijdens een congres van UNESCO tegen racisme en discriminatie in Den Haag. Ironisch genoeg maakte Scholte zich ook schuldig aan een misinterpretatie van haar werk. Zo sprak hij over “intersectionalisme” alsof het een politieke ideologie is, terwijl het volgens Crenshaw zelf vooral een methodiek is om te analyseren hoe systemen van macht mensen met verschillende identiteiten op verschillende manieren kan raken.

Wit paternalisme

De manier waarop Bob politici op het Binnenhof kritisch bevraagt verdient erkenning. De goed geknipte en geplakte filmpjes waarin hij politici confronteert met problematische uitspraken gaan vaak viraal op socials en introduceren een breed en jong publiek met concepten zoals klassenstrijd. Echter, een deel van de kritiek die Bob, en velen met hem, op BIJ1 en Black Lives Matter heeft gegeven is  te kort door de bo(b)cht. Ik was zelf nauw betrokken bij de #BlackLivesMatter-protesten en ben mede-oprichter van een archief waarin we het werk van Zwarte communisten en anti-koloniale activisten bewaren. Uit de discussie blijkt dat er een gebrek aan historisch besef is over Zwarte radicale bewegingen, en het toont patronen van wit paternalisme. Ik schreef al eerder een stuk voor OneWorld “Zwarte activisten weten al 100 jaar: geen klassenstrijd zonder anti-racisme” waarin ik voorbeelden gaf van Zwarte marxisten en door marxisme geïnspireerde bewegingen zoals de Huiswouds, Claudia Jones, Walter Rodney en de LOSON. De discussie over de valse tegenstelling over “ras” versus klasse, gender en seksualiteit ofwel intersectionaliteit wordt al decennialang gevoerd.

Een beweging waarin Zwarte mensen, mensen van kleur en witte mensen samenwerken vereist meer historische kennis en bewustzijn. Social media platforms zoals Instagram, die eigendom zijn van Big Tech bedrijven die verdienen aan ophef en weinig ruimte laten voor genuanceerde en gelaagde constructieve inhoudelijke discussies, zijn ook niet de beste platforms om hierover met elkaar in gesprek te gaan. Daarom organiseerden we op 5 november een tour en community gesprek over deze kwesties.

Wat heeft #BlackLivesMatter eigenlijk bereikt? en “anti-woke”

Een belangrijk punt van critici is dat de #BlackLivesMatter-beweging in Nederland teveel op symboliek en te weinig op de materiële condities van de werkende klasse gericht zou zijn. “Wat heeft #BLM nou eigenlijk bereikt?”, vroeg Bob aan Tim Hofman. Veelzeggend is dat die vraag “Wat heeft #BLM nou eigenlijk bereikt?” in dat gesprek werd gesteld aan een andere witte man, en niet aan de Zwarte activisten die de beweging droegen. Die houding tekent het patroon dat we uit de geschiedenis van witte communisten kennen: een blinde vlek voor de verbinding tussen racisme, klasse, gender en andere systemen van onderdrukking. Of zoals Zwarte communisten zoals Otto Huiswoud het noemden: “wit chauvinisme”.

Klassenstrijd zonder een goede analyse van de rol van racisme en gender is een strijd die gedoemd is te mislukken. Neem het voorbeeld van een Zwarte vrouw uit de werkende klasse uit Amsterdam Zuidoost. Uit recent onderzoek blijkt dat moeders uit Zuidoost een grotere kans hebben dat hun kinderen met een gezondheidsachterstand geboren worden. Bij kinderen die in Zuidoost worden geboren is die kans 8 op 1000 kinderen, dat is twee keer zo hoog als het gemiddelde in de rest van Nederland. Uit een onderzoek geleid door Alana Helberg-Proctor blijkt dat nazaten van tot slaaf gemaakten – Afro-Surinaamse en Afro-Caribische mensen – in de zorg met een dubbele belasting te maken hebben: “zij dragen ervaringen mee van voorouders uit het slavernijverleden, én zij hebben vaak ook zelf negatieve ervaringen met racisme en discriminatie in de huidige Nederlandse samenleving.” En ik begrijp dat vele mensen uit de werkende klasse van kleur niet de tijd zullen hebben om al deze rapporten te lezen, maar het is een feit dat juist zij in het dagelijks leven keihard worden geconfronteerd met deze systemen van onderdrukking. Een beweging die hier te weinig oog voor heeft en klasse centraal stelt, terwijl die racisme, gender en andere intersecties bagatelliseert, die begrijpt niet hoe mensen in deze werkende klasse worden achtergesteld.

De ongelijkheid in euro’s

Die ongelijkheid is ook in euro’s zichtbaar. Waar een huishouden van Nederlandse herkomst een doorsnee vermogen heeft van ruim twee ton (€201.700), is dat voor een Surinaams-Nederlands huishouden van de tweede generatie zo’n €4.600. Dat is ongeveer 44 keer minder (CBS, 2024)! Het inkomensverschil is wat minder groot, ongeveer 15 procent, maar juist in het opgebouwde vermogen, dat door een geschiedenis van slavernij, kolonialisme en uitsluiting over generaties vrijwel onmogelijk was voor veel Zwarte mensen, en dat discriminatie op de woningmarkt blijft reproduceren, toont zich hoe de klassenkloof nog getekend is door racisme. Een kleurenblinde klassenstrijd zonder oog voor racisme, gender en andere intersecties zal deze ongelijkheid niet aankaarten en de mensen die het treft dus ook niet bereiken.

Racisme op de woningmarkt van Rotterdam-Zuid tot de Bijlmer

De wooncrisis is een probleem dat alle mensen in de lagere sociaal-economische klasse en de middenklasse raakt, van Zwart tot wit. Het is steeds moeilijker om een betaalbare woning te vinden. Ik heb dat ook aan den lijve ondervonden toen ik uit mijn jongerenwoning gezet werd. De afgelopen jaren werden we echter geconfronteerd met racistische “zondebokpolitiek” waarin de schuld voor maatschappelijke problemen, zoals de wooncrisis, werd gegeven aan migranten en vooral statushouders. Stadsgeograaf Cody Hochstenbach schreef in een publicatie van de Staatscommissie tegen discriminatie en racisme over de manier waarop het slavernijverleden doorwerkt op de woningmarkt. Hochstenbach noemt de “Rotterdamwet” als een voorbeeld van hoe Zwarte mensen en mensen van kleur stelselmatig uit lagere sociaal economische klasses worden gediscrimineerd op de woningmarkt. Zelf schreef ik met jurist Thomas Spijkerboer over de manier waarop sinds de jaren ‘70 al sprake is van racisme op de woningmarkt en hoe dit de afgelopen jaren is voortgezet door camouflerende woorden te gebruiken waarin er sprake is van een soort racisme zonder “ras”. Nederland heeft niet alleen een woningmarktcrisis, Nederland heeft ook een racismecrisis. De schuld van de woningmarktcrisis ligt namelijk niet bij vluchtelingen of migranten, het is veroorzaakt door neo-liberaal beleid gefundeerd in kapitalistisch gedachtegoed. De onderliggende oorzaken van het probleem worden echter vaak niet benoemd omdat het makkelijker is om migranten en vluchtelingen de schuld te geven. Eem linkse beweging die te weinig oog heeft voor de manier waarop neo-liberale retoriek verbonden is met racistische denkbeelden komt ook niet tot de kern van het probleem.

Wat is woke en wie is anti-woke?

“Woke” was ooit een begrip dat voortkwam uit de Afro-Amerikaanse gemeenschap om alertheid en bewustzijn over systemische ongelijkheid en racisme te benoemen. Rechtse bewegingen slaagden er echter in om de term te kapen, er een persiflage van te maken en het als een effectieve stok te gebruiken om de emancipatie van minderheidsgroepen tegen te houden. Kimberlé Crenshaw vertelde tijdens haar lezing bij The Black Archives hoe de kritiek op intersectionaliteit onderdeel is geworden van een hetze van rechtse media en politiek om progressieve bewegingen in de kiem te smoren. FoxNews noemde de term intersectionaliteit maar liefst 1600 keer in enkele weken tijd. Onderzoek toont aan dat de anti-woke campagne in feite onderdeel was van een goed gefinancierde ultra-conservatieve beweging met een stevige internationale infrastructuur van conservatieve denktanks die directe contacten hebben met mediabedrijven en politici in verschillende landen. Volgens een onderzoek van Follow the Money stroomde tussen 2019 en 2023 maar liefst 1 miljard binnen dit conservatieve netwerk. Wat rechts verstaat onder “woke” is alles wat een gevaar vormt voor de dominantie van de witte man in de Nederlandse samenleving.

Een van die conservatieve organisaties in Nederland is Civitas Christiana. Zij beheren onder meer de website “Cultuur Onder Vuur”, een organisatie die zegt de strijd aan te gaan tegen wat zij “wokeisme” noemen. Dit definiëren ze als linkse opvattingen die het gemunt zouden hebben op “traditionele christelijke opvattingen, zoals dat God man en vrouw heeft geschapen en dat de mens méér is dan zijn huidskleur. Ondertussen krijgt de islam een vrijbrief, want de islam heeft dezelfde vijand: de christelijke beschaving.” Deze organisatie representeert het uiterst conservatieve aspect van een breed spectrum van de anti-woke beweging. Aan de andere kant van het spectrum vinden we mensen die zich storen aan “identiteitspolitiek”, “cancel culture” en aan een linkse beweging die zich uitspreekt tegen racisme, homohaat en transhaat en andere vormen van sociale onrechtvaardigheid, en vóór diversiteit, inclusie, abortus. Zo is de term “woke’ verworden tot een leeg doch onduidelijk begrip. ​Een deel van de “anti-woke” retoriek aan de linkerzijde echoot, wellicht onbedoeld, de geluiden van een uiterst rechtse beweging en dat vertroebelt het debat.

Voor Zwarte activisten is de anti-woke retoriek niet slechts een theoretisch debat of een online discussie. De afgelopen vijftien jaar hebben mensen die zich hebben ingezet voor de strijd tegen Zwarte Piet en racisme te kampen gehad met politiegeweld, anti-woke mediaframing en extreem-rechts geweld. Op 29 november wordt de documentaire “Onze Strijd: Het Einde van Nederland Wordt Beter” vertoont op NPO2, een co-productie van Omroep Zwart. In de docu zie je wat voor impact dit geweld op de levens van Zwarte activisten heeft gehad. Mijn auto werd in 2019 in Den Haag kapot geslagen door geradicaliseerde pro-piet extremisten. Dat is slechts een van de vele voorbeelden die we kunnen noemen. In de documentaire zie je dat er desondanks een kameraadschap en beweging van maatschappelijk betrokken mensen met verschillende achtergronden is ontstaan. Het is dan ook te kort door de bocht om online te roepen dat klassenstrijd centraal moet staan wanneer we de afgelopen jaren hebben gezien hoe – met name witte mannen uit de werkende klasse – met veel geweld Zwarte activisten en activisten van kleur hebben aangevallen.  Een aanzienlijk deel van de witte arbeidersklasse laat zich misleiden door extreem-rechtse retoriek en is ronduit racistisch. En dit is niet nieuw, Zwarte denkers en activisten wijzen al decennialang op het feit dat witte arbeiders binnen het systeem van kapitalisme vaker solidair zijn met de witte elite dan met Zwarte arbeiders en arbeiders van kleur, ondanks het feit dat ze door die elite uitgebuit en benadeeld worden. Activist en socioloog W.E.B. Du Bois, die zowel pan-Afrikanist was en in de laatste fase van zijn leven ​zijn heil vond in communistische ideeën noemde dit ’the wages of whiteness’.

Focus niet alleen op economische relaties

Volgens Bob heeft #BlackLivesMatter te weinig veranderd in de materiële condities van Zwarte mensen en de werkende klasse van kleur. De focus op economische relaties, oftewel, materiële condities zoals eten, huisvesting en kleding, reduceert en onderschat de onlosmakelijke verbondenheid en het geweld van cultuur, kolonialisme, kapitalisme en racisme. Met het kolonialisme werden tot slaaf gemaakte mensen en gekoloniseerden niet alleen gedwongen om arbeid te leveren ten gunste van de bezitters van kapitaal die vaak resideerden in de Amsterdamse grachtenpanden. De taal, religieuze en culturele systemen van gekoloniseerden werden verwoest zodat mensen gereduceerd konden worden tot productiemiddelen. In Suriname was het bijvoorbeeld een taboe om Sranantongo te lezen en schrijven en de spirituele cultuur Winti was zelfs verboden. Kapitalistische systemen van uitbuiting bouwen voort op cultureel geweld. Anton de Kom, die nauw samenwerkte met communisten, beschreef dit in zijn boek “Wij Slaven van Suriname”. Een van de Afrikaanse revolutionaire leiders en denkers die marxistische ideeën en het belang van cultuur in de strijd erkende was Amilcar Cabral. Hij ondersteunde de oprichting van Morabeza records, een platenmaatschappij van Kaapverdische mensen in Rotterdam die via muziek hun cultuur en identiteit behielden en verspreidden. Cabral gebruikte marxistische theorie, maar kende ook haar beperkingen. Dus hij vertaalde en transformeerde het naar de context van de dekolonisatiestrijd om de materiële en culturele condities van zijn bevolking te verbeteren.

Wat #BLM wél bracht en waarom verandering tijd kost

Als je kapitalisme en de verbinding met “ras”, kolonialisme en imperialisme begrijpt is het naïef om te verwachten dat de #BlackLivesMatter-beweging binnen enkele jaren een systeem gebouwd op meer dan 300 jaar koloniale onderdrukking zou kunnen transformeren. Als het de communistische beweging in meer dan 100 jaar niet is gelukt, waarom zou het Zwarte activisten in Nederland dan wel in vijf jaar kunnen lukken? 

In een land waarin witte mannen, inclusief de toenmalige premier, Zwarte activisten aanvielen om hun blackfacetraditie te behouden was het een grote winst dat institutioneel en anti-zwart racisme na #BlackLivesMatter eindelijk erkend werd. Zwarte Piet werd in een rap tempo op steeds meer scholen en instituten afgeschaft. Voor witte mensen is dit wellicht geen significante materiële verandering, maar voor talloze Zwarte werkende moeders en vaders is het een verademing om niet elk jaar geconfronteerd te hoeven worden met deze vernederende traditie op de scholen van hun kinderen of op de werkvloer. Racisme maakt mensen namelijk ziek. Zo zijn er ook andere stappen voorwaarts gezet. De Nederlandse staat maakte excuses voor het slavernijverleden, een belangrijke stap op weg naar herstelrechtvaardigheid. Keti Koti krijgt steeds meer bekendheid in het onderwijs en binnen gemeenten. Er is een Nationale Coördinator Tegen Racisme en Discriminatie, en belangrijker: er is veel meer ruimte in het publieke debat om het over racisme te hebben in een land dat het liever niet over dit probleem had. Is dit voldoende? Dat denken we niet, maar sociale verandering komt in golven. Je zet een stap vooruit, en het systeem zet je weer twee stappen achteruit. En zoals Sylvana Simons zei, in haar grote gesprek met Tim Hofman, moet je als activist rekening houden met het feit dat je de verandering die je nastreeft wellicht niet in jouw leven zal meemaken. We vechten immers tegen een systeem gebouwd op meer dan 300 jaar kapitalisme, imperialisme, racisme, seksisme en andere ismes.

Zwart Manifest en grassroots organisaties

Na de Black Lives Matter-protesten besloot een coalitie van Zwarte organisaties, waaronder The Black Archives, Kick Out Zwarte Piet, Nederland Wordt Beter en andere het land in te gaan om met talloze Zwarte organisaties, grassroots organizers, professionals en experts in gesprek te gaan, van Groningen tot Zeeland. We vroegen waar hun behoeftes lagen en wat er veranderd moest worden. Dit leidde tot het Zwart Manifest. In 2022 lanceerden we de campagne “Geen Punt / Geen Heling Zonder Herstel” omdat we zeiden: excuses zijn mooi maar betekenisloos zonder een vorm van herstelrechtvaardigheid. In 2023 presenteerden we het adviesrapport “Route Naar Herstel” met meer dan 70 concrete aanbevelingen, opgehaald in Zwarte gemeenschappen in Amsterdam, om hun sociaal-economische positie te verbeteren en de erfenis van het slavernijverleden structureel te bestrijden. Door op de achtergrond, en soms op de voorgrond, te blijven organiseren heeft de gemeente Amsterdam een aantal concrete punten geadopteerd in haar nieuwe coalitieakkoord. Als deze punten worden gerealiseerd zullen ze bijdragen aan het bestrijden van racisme in het onderwijs en bijdragen aan kansengelijkheid.

Op grassrootsniveau mobiliseren en organiseren organisaties zoals Black Pride, Assata’s People’s program, Wij Zijn Congolezen, Hart voor de K buurt en vele andere organisaties op buurtniveau of binnen hun gemeenschappen. The Black Archives biedt educatieve activiteiten over de geschiedenis van Zwarte emancipatiebewegingen die jongeren niet op school meekrijgen. Het is makkelijk om een romantisch beeld te hebben van een revolutionaire verandering, maar verandering begint vaak op lokaal en buurtniveau, in je community en in jezelf. Niet alleen door het delen van filmpjes op sociale media maar in het echte leven.

Een stukje reflectie

Kritische zelfreflectie is gezond voor elk persoon en voor elke organisatie en beweging. Discussies op links ontsporen vaak in online ruzies die wantrouwen voeden en solidariteit niet ten goede komen. Een anti-racisme strijd die onvoldoende oog heeft voor klasse kan verzanden in symboolpolitiek. Intersectionele theorie leert ons ook dat Zwarte mensen op bepaalde vlakken privileges kunnen hebben. Zeker binnen het huidige neo-liberale systeem is er een risico dat anti-racisme strijd wordt gebruikt voor tokenisme, en dat anti-racisme, of liever liefkozend “diversiteit en inclusie”, wordt gebruikt als een vorm van “diversity washing” door multinationals en witte instituten. We zagen dit bij verschillende bedrijven en instituten die een Zwart vakje posten na de #BlackLivesMatter protesten, maar vervolgens niks deden om racisme structureel te bestrijden. Het is echter te kort door de bo(b)cht om de impact van #BLM tot deze beperkingen te reduceren. Wie dat doet, heeft zijn huiswerk niet gedaan of heeft een te witte blik op de maatschappij.

Na #BLM is team Zwart Manifest bijvoorbeeld erg gefocust geweest op beleidsveranderingen die vaak kunnen verzanden in bureaucratische processen en niet direct zichtbaar en tastbaar zijn voor de gemeenschap. De focus ligt op beleidsverandering omdat Zwarte mensen en mensen van kleur, vooral uit de werkende klasse, door racistisch beleid geraakt worden. Denk aan racisme binnen de Belastingdienst en het UWV, denk aan Zwarte kinderen en kinderen van kleur die systematisch worden ondergeadviseerd. Daar zijn institutionele veranderingen voor nodig, een Instagram account met educatieve content gaat te weinig veranderen voor de massa. Het taalgebruik binnen deze bubbel kan soms academisch zijn, of er wordt jargon gebruikt dat voor vele mensen niet makkelijk te begrijpen is, dus dat kan beter. En wellicht moeten we ook leren hoe we meer virale filmpjes kunnen produceren om een breder publiek te bereiken. Er wordt echter veel werk verzet op de achtergrond. We doen veel mensen tekort als we dit werk niet zien en erkennen.

Laten we ook niet vergeten dat we de afgelopen jaren met het meest extreem-rechtse kabinet (Schoof I) sinds de Tweede Wereldoorlog te kampen hadden. Er kon op nationaal beleidsniveau weinig progressieve verandering worden gebracht omdat een groot deel van de witte werkende klasse voor extreem-rechtse partijen stemde. Klassenstrijd klinkt mooi in theorie, maar de werkende klasse is verdeeld langs raciale en andere lijnen. Ondanks de opkomst van extreem-rechts zag ik de afgelopen jaren in Nederland een enorme groei in de solidariteit tussen activisten uit verschillende gemeenschappen, in het bijzonder voor een Vrij Palestina. Mensen scandeerden “Nobody Is Free, Until Everybody’s Free” en leggen steeds meer de verbinding tussen verschillende systemen van onderdrukking: racisme, imperialisme, kapitalisme, het klimaat. Het is allemaal met elkaar verbonden. Solidariteitsacties voor een Vrij Congo en Soedan kregen echter, ook vanuit witte kameraden, minder bijval. De Zwarte arbeiders in de landen waar de grondstoffen voor onze iPhones en “groene transitie” vandaan komen lijken er ook na #BlackLivesMatter helaas toch minder toe te doen. Er is nog veel werk te doen.

​Handboek voor Activisten

Nederland Wordt Beter presenteerde eind oktober het “Handboek voor Activisten” op basis van 15 jaar strijd tegen racisme en discriminatie in solidariteit met vele andere bewegingen. KOZP werkte samen met klimaatactivisten, feministen, socialisten, pro-Palestina-activisten en vele anderen. Er is een dynamische beweging gebouwd die een grote impact heeft gehad op de levens van Nederlanders. Nederland Wordt Beter en KOZP hebben besloten om zich na 15 jaar strijd op te heffen maar de impact is niet te ontkennen, er ligt een handboek voor de volgende generatie om het stokje over te nemen, er is nog genoeg om voor te vechten.

Educate jezelf en elkaar

Als we echt revolutionaire verandering willen waarin werkende mensen met verschillende achtergronden solidair met elkaar zijn is het aan ons allen om ons te verdiepen in het werk van Zwarte denkers en bewegingen zoals de Huiswouds, Walter Rodney, Angela Davis, de LOSON en vele anderen. Otto Huiswoud deelde al meer dan 100 jaar geleden de boodschap met zijn witte kameraden: werk aan je “witte chauvinisme”, dan kunnen we samen aan een beweging bouwen. Als wij, mensen uit Zwarte gemeenschappen en gemeenschappen van kleur, de emancipatiestrijd van de velen die ons voort zijn gegaan willen voortzetten voor toekomstige generaties is het ook van belang om hun werk te kennen, te bestuderen, te bespreken en om te zetten in actie. We leven in een wereld waarin het broodnodig is om solidair te zijn en samen te werken een een progressieve beweging. Niemand heeft alle antwoorden, ik zeker ook niet, maar ik ga graag met gelijkgestemden, nieuwsgierige en leergierige mensen de zoektocht en het gesprek aan.

Stay tuned! 

Op 8 november is de volgende Rode Lijn demonstratie, sluit je aan! Op 20 november wordt een landelijke jeugdstaking georganiseerd, support! Op 26 november 2025 lanceren we ons tweede krantje “Echoes of In*dependence” met lessen over Caribische en Afrikaanse bevrijdingsbewegingen. Kom langs en join the convo! Op 5 december organiseren we iets bijzonders, meld je aan voor de nieuwsbrief en stay tuned!

Mitchell Esajas

(Dit artikel verscheen eerder op de website van The Black Archives.)