Interne documenten tonen: Leidse Universiteit negeert eigen regels en experts ten gunste van fascistische GNSV

De Universiteit Leiden kan de fascistische GNSV weren van de EL CID, de introductieweek van de universiteit. Dat blijkt uit Woo-stukken opgevraagd door Leiden Tegen Fascisme, en weerlegt wat de universiteit altijd heeft beweerd. De onthullingen over Leiden Tegen Fascisme werpen nieuw licht op de constante weigering van de Universiteit Leiden om op te treden tegen de aanwezigheid van fascistische groepen op de universiteit die actief proberen om nieuwe leden te werven. Leiden Tegen Fascisme roept de universiteit op om GNSV van de EL CID te weren.

Sinds 2024 is de Groot-Nederlandse Studentenvereniging, een extreem-rechtse studentenvereniging en frontorganisatie voor de neo-nazistische Geuzenbond, welkom op de Leidse EL CID. Tijdens deze introductieweek maken aankomende eerstejaars studenten kennis met de universiteit, alsook met vele studie- en studentenverenigingen. Veel verenigingen zijn de hele week te bezoeken en organiseren ook evenementen en activiteiten, maar het belangrijkste moment voor veel verenigingen is de informatiemarkt op de eerste dag van de EL CID-week. Hier krijgen verenigingen (en een hoop andere organisaties) een marktkraampje om zich te kunnen presenteren. Sinds 2024 dus ook GNSV.

Zo geeft de universiteit een podium aan GNSV om mensen voor hun vereniging te rekruteren. GNSV verspreidt racistisch en xenofoob gedachtegoed, en staat voor zogenaamde “remigratie”, de etnische zuivering van Nederland. Door GNSV actief een podium te geven, werkt de universiteit mee aan de groei van GNSV als organisatie. Onzekere eerstejaars studenten kunnen makkelijk worden misleid door het schijnbare ‘gezelligheidskarakter’ van GNSV en zo geïndoctrineerd worden door hun gedachtegoed.

Daarnaast is er ook een direct, fysiek gevaar. (Extreem-)rechtse studentengroepen vormen een gevaar voor studenten, universiteitsmedewerkers en Leidenaren die volgens hun fascistische ideologie een doelwit vormen: trans en queer mensen, mensen van kleur, mensen met een migratieachtergrond, moslims, mensen met een handicap, vrouwen en iedereen die links is. GNSV viel na hun eerste poging om deel te nemen aan de EL CID in 2023 een trans vrouw lastig. Ook andere extreem-rechtse groeperingen hebben deze gewelddadige neiging: dit jaar is Marlon Uljee, voorzitter van de Vrijmoedige Studentenpartij (VSP), veroordeeld voor de racistische aanval op een student van kleur die hem aansprak op het zingen van nazi-liederen. De VSP en GNSV hebben overlap: Wancho Karkasalev en Bram van de Kerk zijn prominente leden van GNSV én actief geweest in faculteitsraden van de VSP. Door GNSV toe te staan actief te promoten op de informatiemarkt, accepteert de universiteit de mogelijke gewelddadige gevolgen.

Het gaat hier niet alleen om GNSV. De GNSV is een voorportaal en wervingsorganisatie voor de Geuzenbond, die door veel mensen wél wordt herkend als extreem-rechts. De leider van de Geuzenbond, Thomas Deveson, die ook een prominent en zichtbaar lid was van GNSV, is in augustus vorig jaar opgepakt en begin dit jaar veroordeeld voor het bezit van een wapenarsenaal, dat hij naar eigen zeggen wilde gebruiken om “antifa’s” te vermoorden. Uit meerdere onderzoeken van onder andere de Volkskrant is gebleken dat GNSV en de Geuzenbond praktisch dezelfde organisatie zijn. GNSV vormt dan ook een dekmantel van en toegangspoort tot de radicalere Geuzenbond.

Eigen beleid

In 2024 en 2025 zijn meerdere pogingen gedaan om GNSV van de informatiemarkt te weren. De Universiteit Leiden heeft dit tot nu toe geweigerd. In reacties zegt de universiteit dat zij GNSV niet kúnnen weren, omdat de EL CID-regels daar geen ruimte voor geven. De universiteit geeft aan eerst “in gesprek” te willen met hun gemeenschap. Voor zover bekend is er nog geen enkel gesprek over dit onderwerp geweest en is ook niet bekend welke gemeenschap precies wordt bedoeld. Leiden Tegen Fascisme is hier in ieder geval niet voor benaderd.

Het is ten eerste goed om te begrijpen dat de regels van de EL CID interne regels zijn, die de universiteit en de EL CID-commissie zelf naar hartenlust kunnen aanpassen. Als de universiteit zou willen, zouden ze op elk moment kunnen kiezen om er een verbod op extreem-rechtse en fascistische organisaties in op te nemen.

Maar dat blijkt helemaal niet nodig: in ieder geval sinds 2023 heeft de Universiteit Leiden richtlijnen voor deelname van externe partijen aan de EL CID.

Een samenwerkende partij mag geen schade toebrengen aan de goede naam van de universiteit of de introductieweek, en mag geen teksten gebruiken die kunnen aanzetten tot haat, geweld, racisme of discriminatie. Genoeg reden om GNSV te weigeren, zeker omdat de EL CID-organisatie het recht heeft om deze criteria zelf te interpreteren. De universiteit kán GNSV dus weigeren, en volgens haar eigen richtlijnen móét de universiteit dat ook. Toch blijft GNSV al twee jaar op rij welkom bij de EL CID.

Volgens de universiteit zelf vallen de daden van GNSV niet onder de bovengenoemde richtlijnen, omdat de uitingen niet strafbaar zouden zijn. Zo’n grens legt de universiteit zichzelf op: niet alle discriminatie is strafbaar. Het strafrecht is de ondergrens, maar het is wettelijk toegestaan om je eigen, strengere regels te hanteren bij het organiseren van eigen evenementen. De universiteit heeft dus ook eigen regels, maar interpreteert ze vervolgens zo nauw dat ze GNSV toelaat.

Externe experts

Niet alleen Leiden Tegen Fascisme vindt dat GNSV op basis van deze richtlijnen uitgesloten mag worden. Een van de documenten die via het Woo-verzoek naar buiten zijn gekomen, is een beslisnotitie van de universiteit over de vraag of GNSV moet worden toegelaten tot de informatiemarkt. Daaruit blijkt dat de universiteit externe expertise heeft geraadpleegd, waaronder Nuance door Training en Advies (NTA). Deze organisatie traint bestuurders en ‘professionals’ in het publieke domein die te maken krijgen met radicalisering en extremisme. Volgens NTA kan je “minstens zeggen dat de vereniging veel extreem-rechtse elementen bevat”. Dat heeft te maken met de onderwerpen waar de vereniging zich mee bezighoudt en de netwerken waar de vereniging in zit. De NTA-onderzoeker stelt dat deelname aan de informatiemarkt kan leiden tot de normalisatie van extreem-rechtse ideeën, “doordat ze een plek krijgen op een fatsoenlijk, gelegitimeerd podium”.

Daarnaast is de afdeling Veiligheidszaken er in ieder geval sinds januari 2025 van op de hoogte dat partners van de universiteit tegen problemen aanlopen met GNSV-leden. Het Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsonderzoek en Nascholing (ICLON), die de lerarenopleiding geeft, maakt dan duidelijk dat zij een GNSV-lid niet willen aannemen, omdat ze niet geassocieerd willen worden met hun extreem-rechtse gedachtegoed en omdat ze willen voorkomen dat dit gedachtegoed op middelbare scholen wordt verspreidt. Daarnaast blijkt dat een stageschool hem om deze reden niet wil begeleiden.

Het gaat hier waarschijnlijk om Vosmar Leijnse, een prominent GNSV-lid dat al sinds de oprichting in Leiden bij GNSV betrokken is. Hij is ook actief bij Jongeren voor Lambertus, een katholieke jongerenorganisatie in Rotterdam, en stond op de kandidatenlijst voor Forum voor Democratie in Rotterdam. Anonieme bronnen laten weten dat Leijnse in 2025 is gezien bij de ICLON-opleiding.

Dit maakt het beleid van de universiteit nog minder begrijpelijk. Aan de ene kant weigert de universiteit via het ICLON om een GNSV-er op te leiden tot docent op een middelbare school vanwege zijn extreem-rechtse gedachtegoed, maar aan de andere kant geeft de universiteit via de EL CID de club alle ruimte om meer studenten te rekruteren.

Spin in het web

Bij het beantwoorden van de vraag of GNSV kan worden toegelaten tot de informatiemarkt speelt de afdeling Veiligheidszaken (VHZ) van de Universiteit Leiden een grote rol. Zijn naam en titel zijn in de stukken weg gelakt, maar toch valt daaruit af te leiden dat Leo Harskamp, voormalig hoofd Veiligheidszaken bij de universiteit, actief meepraat. Harskamp werd onder meer bekend omdat hij op Twitter actief Israël verdedigde en pro-Palestijnse docenten aansprak. Onder zijn verantwoordelijkheid werden studenten bespioneerd door de bewaking van de universiteit. Daarbij werden studenten met een keffiyeh vaker gecontroleerd.

In de Woo-documenten neemt een vertegenwoordiger van de afdeling Veiligheidszaken, waarschijnlijk Harskamp, het op voor GNSV. Volgens deze persoon zou de universiteit, als ze GNSV willen weigeren, ook Extinction Rebellion moeten weigeren. Anders zouden de extreem-rechtse studenten het gevoel kunnen krijgen dat er met twee maten wordt gemeten.

Die vergelijking klopt niet. Extinction Rebellion is een organisatie met een breed gedragen doel, namelijk het beperken van de klimaatcrisis, en gebruikt burgerlijke ongehoorzaamheid als middel. GNSV en Geuzenbond bestaan om extreem-rechts gedachtegoed, waaronder racisme en xenofobie, te verspreiden. De vergelijking tussen deze twee organisaties lijkt puur gebaseerd te zijn op de hoefijzertheorie, het foutieve idee dat de radicaal-linkse en extreem-rechtse kanten van de politiek dichter bij elkaar staan dan het ‘gematigde’ midden, en dus aan elkaar gelijkgesteld kunnen (en moeten) worden.

Conclusie

Uit het Woo-verzoek blijkt dat de Universiteit Leiden de GNSV om onbegrijpelijke redenen toe blijft laten tot de EL CID-introductieweek voor eerstejaars studenten. Allereerst geven de interne regels de universiteit de ruimte om hen te weigeren. Ook zal Leo Harskamp hen niet in zijn eentje de hand boven het hoofd kunnen houden. Hij is immers maar één stem, en vast niet de bepalende als het gaat over de EL CID (of in ieder geval: dat zou hij niet moeten zijn). De vraag blijft: waarom neemt de universiteit het zo vurig op voor GNSV?

Leiden Tegen Fascisme roept de universiteit nogmaals op om GNSV te weren van de komende EL CID in augustus. Daarvoor zijn meer dan genoeg redenen, zeker nu GNSV-er Thomas D. is veroordeeld voor wapenbezit, en de banden tussen GNSV en Geuzenbond zo nauw zijn, en ook het ICLON én experts op extreem-rechts het gevaar van de vereniging inzien en aangeven. Wij roepen de universiteit op om haar studenten in bescherming te nemen en te zorgen dat een extreem-rechtse organisatie als GNSV geen voet aan wal krijgt binnen het Leidse universiteitsleven.

Leiden Tegen Fascisme

(Leiden Tegen Fascisme is te vinden op Instagram.)