Aan het front van de evangelische kerken

De zopas verkozen nieuwe President van Colombia, Abelardo de la Espriella, kreeg steun van enkele belangrijke evangelische leiders die hun achterban mobiliseerden. In zijn campagne had hij het vooral over de verdediging van het ‘traditionele gezin’ en zijn strijd tegen abortus. Meer dan 600 pastors in het land gaven hun uitdrukkelijke steun aan zijn programma ‘Patria Milagro’. Zoals in andere landen van Latijns-Amerika toont dit de groeiende politieke invloed van de evangelische kerken.

3 juli, 2026 6 min leestijd

(Foto Tim Denell, Flickr, CC2.0)

Wat nog te weinig wordt beseft is dat die evangelische kerken ook politiek georganiseerd zijn. De overwinning van Trump kan niet begrepen worden zonder rekening te houden met de pastors die voor hem bidden en zeggen dat hij door God gezegend is.

Dat wordt bevestigd in Brazilië. Jair Bolsonaro kwam niet per toeval aan de macht. Miljoenen aanhangers van het evangelisch geloof besloten dat hij hún kandidaat was en hun wereldvisie deelde. In andere landen gebeurt hetzelfde. Kerken hebben meer en meer maatschappelijke invloed en zijn sterk aanwezig in de media, zodat ze ook verkiezingen beïnvloeden. Hun succes is te danken aan de ‘missies’ die sinds de tweede helft van de 20^ste eeuw uit de Verenigde Staten kwamen, tijdens de Koude oorlog. Ze waren bedoeld om de invloed van de bevrijdingstheologie tegen te gaan omdat die als ‘links’ werd gebrandmerkt.

Er is een grote verscheidenheid binnen die evangelische kerken, er is de pinksterbeweging en de neo-pinksterbeweging. Het zijn vaak ook ondernemingen. De neo’s groeien het sterkst, vooral in tijden van economische onzekerheid bij kwetsbare mensen. De pastors bemiddelen tussen de kiezer en de lokale politicus.

Hun aantrekkingskracht komt van de Theologie van de Welvaart. Geloof en aalmoezen worden door God beloond met materiële rijkdom, gezondheid en welzijn. Dit model berust op massale schenkingen aan charismatische pastors die te zien zijn op sociale media en optreden in grote stadions. Het geloof wordt een massafenomeen met show en een marktlogica. Het doel is altijd hetzelfde: godsdienst met een rol in de politiek en het recht. Het geloof moet actief regeren. Decennialang al wordt gepoogd om de grens tussen geloof en macht te doen verdwijnen.

In de Verenigde Straten trekt Franklin Graham die lijn ver door. Hij is één van de invloedrijkste predikers die van de preekstoel hun tribune hebben gemaakt en het evangelie doen samenvallen met nationalisme zodat niemand nog weet waar het geloof eindigt en de ideologie begint. Trump heeft dat meteen begrepen. Evangelische kerken zijn geen religieus collectief maar een electorale pijler. En zo werden ze behandeld. Het resultaat is de MAGA-beweging waarin het kruis en de vlag éénzelfde symbool zijn geworden.

Franklin Graham treedt ook in Europa op, hij was onlangs in Spanje met een pleidooi voor autoritaire leiders en ‘hoop’, versta zaken en politieke macht.

Franklin Graham is niet zomaar een predikant en zijn optreden was ver van belangeloos. Hij reist de wereld rond van de V.S. naar Argentinië, Peru, Cambodja en Belarus. Zijn beweging groeit en Spanje is zijn eerste Europese prooi.

Zoon van de profeet

Franklin Graham is 73 jaar oud en erfgenaam van de dynastie gesticht door zijn vader, Bill Graham. Die was telepredikant sinds 1949 en maakte van het evangelisme een centrale politieke kracht in de Verenigde Staten. Hij bracht een mengeling van spektakel, religieuze passie en maccarthisme. Billy Graham was één van de invloedrijkste predikanten van de 20^ste eeuw met wereldwijde en massale evangeliseringscampagnes in nauwe samenwerking met de Presidenten van de V.S., van Harry Truman tot Richard Nixon. Op die manier had hij rechtstreekse toegang tot de politieke macht. Hij versterkte het maccarthisme dat elke vorm van dissidentie, van seksuele diversiteit tot de vrouwenstrijd een etiket van ‘communisme’ opplakte. Hij verdedigde de militaire interventies van de V.S., net als het politiegeweld. Hij had kritiek op de burgerrechtenbeweging omdat die ‘te ver en te snel’ ging.

Zijn zoon Franklin zet die kruistocht onverstoord verder. Zijn bewegingen ‘Association Billy Graham’ en ‘Samaritan’s Purse’ hebben een jaarbegroting van meer dan één miljard US$. Hij leidde de dienst bij de machtsovername van Donald Trump. Homoseksualiteit ziet hij als een gruwel en hij steunt de zogenaamde conversietherapieën. Inclusieve seksuele opvoeding is ‘smerig afval’.

Om Franklin Graham goed te begrijpen moet men de ruimere beweging van het christelijk nationalisme in de V.S. ook kennen. Het is geen kerk en ook geen geloofsovertuiging. Het is wel een politiek-religieuze beweging die de V.S. ziet als een christelijke natie die werd gecorrumpeerd door progressieven die afstand nemen van God. Het is die boodschap die vandaag wordt herhaald door Trump, Bukele, Abascal, Milei, Kast en andere mandatarissen.

Wat in Madrid is gebeurd valt niet te begrijpen zonder de voorafgaande stappen. In november 2025 was Franklin Graham aanwezig op het druk bijgewoonde festival ‘Esperanza Buenos Aires’. Hij had een privé-audiëntie bij Milei in de Casa Rosada. Sinds ‘La Libertad Avanza’ van Milei de verkiezingen won, heeft de evangelische beweging twaalf parlementsleden. Milei, die graag de bijbel citeert, spreekt over de ‘krachten uit de hemel’. Hij huldigt nieuwe megatempels in die vergaan van de corruptie. In de Chaco zei een pastor dat zijn Pesos Dollars waren geworden dankzij een mirakel van God.

Vóór het spektakel in Madrid kwamen er al 15.000 mensen bijeen in de Chizhovka Arena in Belarus. Franklin Graham ging ook op bezoek bij Aleksandr Lukashenko, een vlekkeloos autocraat die ondanks sociaal protest al 31 jaar aan de macht is.

Het christelijk nationalisme in de V.S.

Godsdienst heeft sinds de koloniale tijd een sociale orde in de V.S. gecreëerd. In de jaren ’70 van vorige eeuw kregen de evangelisten meer invloed dankzij radio- en televisieprogramma’s. Met de culturele maatschappelijke veranderingen (burgerrechten, seksuele revolutie, abortus, secularisering …) kwam ook de politieke dimensie meer aan bod.

Zo dook op het eind van de jaren ’70 de ‘Moral Majority’ op, gesticht door pastor Jerry Falwell die beweerde dat geloof een actieve rol moest spelen in het openbare leven en kritiek had op de scheiding tussen kerk en staat. De ‘Moral Majority’ was tegen het feminisme, seksuele bevrijding, abortus en anticonceptie. In openbare scholen moest gebeden worden. Militaire uitgaven waren goed. Zo werd steen voor steen de ideologische architectuur uitgebouwd voor wat vandaag het trumpisme wordt genoemd.

Het christelijk nationalisme is geen recent noch een marginaal verschijnsel. Het is het ideologische substract dat de twee mandaten van Trump en de aanval op het Kapitool op 6 januari 2021 verklaart. Wat toen te zien was waren vlaggen en kleren van kruistochten. Voor de deelnemers was het een goddelijke opdracht.

Strategisch succes

Het spektakel in Madrid was niet abnormaal. Het maakt deel uit van een doelbewuste strategie. Het model wordt al decennialang uitgevoerd met festivals, muziek, gratis bussen, ontroerende boodschappen. Zo wordt een fijnmazig netwerk uitgebouwd. Met succes.

Politiek staat niet los van godsdienst. De politieke leiders die Graham ontmoet zijn niet toevallig gekozen. In het evangelisme van Graham staan christelijke waarden boven burgerrechten, wordt niet-religieus onderwijs afgewezen, wordt seksuele diversiteit veroordeeld. De uitgekozen politici moeten een culturele strijd voeren en een ‘morele orde’ instellen. Het is een nieuwe kruistocht.

Het christelijk nationalisme is niet iets uit het verleden. Het is een hedendaags fenomeen. Daarom is het zo belangrijk het goed te begrijpen. De geschiedenis leert wat er gebeurt als godsdienst en politiek samensmelten. Het heeft een naam: de donkere middeleeuwen. De mensheid heeft er eeuwen over gedaan om het kwijt te raken. Het is een belangrijke waarschuwing.

Bron: El frente’ evangelizador del trumpismo llega a Espana, Antonella Marty, Público.