Slijp de messen, daar komt rechts weer aan

zondag 1 februari 2026

Slijp de messen, het volgende rechtse kabinet komt er aan. Afwachten en kijken hoe erg het gaat worden, is niet het verstandige antwoord op het komende kabinet-Jetten. Hoe langer ze de tijd krijgen om zich te installeren in hun posities, hoe groter de schade die ze kunnen aanrichten. De tijd om ons schrap te zetten en een linkse oppositie, een solidair en vrijheidslievend verzet op gang te brengen is nu. Het is nodig om het kabinet Jetten preventief te pletten.

Wat willen ze de, die opgewekt kijkende partijleiders die het eens zijn over een beleidsakkoord? Het meest in het oog springt het contrast tussen militarisme enerzijds en sociale noden anderzijds. Bij zorg en uitkeringen miljarden er af. Voor oorlogsvoorbereiding miljarden erbij. Koppen geven het contrast weer. De NOS: ‘Coalitieakkoord: 19 miljard voor defensie, forse bezuinigingen op zorg, uitkeringen’.(1) De Volkskrant: ‘Coalitieakkoord: klappen in sociale zekerheid en zorg, extra geld voor onderwijs en defensie’(2) NRC: ‘‘Op zoek naar miljarden voor veiligheid en onderwijs snijdt de coalitie in zorg en sociale zekerheid’.(3) Hier wordt de oorlogsvoorbereiding kennelijk onder ‘veiligheid’ gerangschikt, althans niet apart genoemd. Maar waar het gehaald dreigt te worden, is er niet minder duidelijk om.

Ze willen dus bezuinigen op zorg en uitkeringen, om oorlogsvoorbereiding te betalen. Natuurlijk heet oorlog geen oorlog maar ‘defensie’. Dat komt uit hetzelfde woordenboek waarin ‘genocide’ vervangen is door ‘zelfverdediging’ Voor die ‘defensie’ wordt dan ook nog een extra belasting geheven. ‘Werknemers zullen in totaal2,4 miljard meer aan belasting betalen, stukken meer dan werkgevers. Hun vrijheidsbijdrage moet 177 miljard opleveren’, aldus de NRC, die er begripvol de ‘kanttekening’ aan toevoegt ‘ dat de partijen willen overleggen met werkgevers om te kijken hoe dat ingevuld moet worden met het oog op het “vestigingsklimaat”’.(4) Ja, we kunnen natuurlijk niet hebben dat bedrijven dreigen te vertrekken omdat ze teveel aan hun ‘vrijheid’ moeten bijdragen. Typerend genoeg is van een soortgelijk begrip voor de extra last die werkende mensen via deze oorlogsbelasting wordt opgelegd, geen sprake. Wij mogen betalen voor hun oorlog, pardon ‘defensie’, pardon, ‘vrijheid’.

Meer geld voor oorlog dus, minder geld voor zorg en sociale zekerheid. Maar er is meer dat opvalt. Er gaat meer geld naar onderwijs, zo suggereren de koppen van Volkskrant en NRC. Klopt – maar een flink deel daarvan gaat om aan het schrappen van onderwijsbezuinigingen van het kabinet-Schoof. En die al genoemde ‘veiligheid¨: meer geld voor politie, waar ze al spinnen van tevredenheid. De politie kan dan ook blij zijn, ze krijgt extra spullen om ons af te tuigen als we in de weg lopen – of op de weg zitten. Ik citeer: ‘We ondersteunen de politie en investeren in de volle breedte in de operationele slagkracht en organisatie van de politie. Dat betekent dat we meer wijkagenten, cyber- en zedenrechercheurs opleiden en inzetten op meer politieposten. Daarnaast investeren we ook in uitbreiding van gewelds- en verdedigingsmiddelen van de ME’.

En dan dit: ‘De behoeften van de politie en het lokale gezag om de openbare orde op straat, in onze wijken en online goed te kunnen handhaven zijn leidend. Zij moeten daarvoor goed uitgerust zijn met alle bevoegdheden en en middelen die zij nodig achten.’ Laat dit eens op je in werken! Daar staat dat, als de politie en de burgemeesters wapen X of bevoegdheid Y nodig menen te hebben, daaraan gehoor dient te worden gegeven. Het gewapende staatsgezag bepaalt wel wat dat gewapende staatsgezag nodig heeft. Zelfs de schijn van democratische controle is hier weg. Het idee dat de behoeften van de politie aan bevoegdheden en wapens afgewogen dienen te worden tegen de rechten van klimaatdemonstranten of de privacy van de bevolking, is compleet zoek. Die behoeften zijn ‘leidend’. U roept, wij draaien – en betalen. Deze passage is een mandaat voor een politiestaat.

Ik ga niet het hele akkoord doornemen. Er staat van alles in over woningbouw, waarvoor men kennelijk mogelijkheden ziet als het lukt om Nederland van het inmiddels legendarische ‘stikstofslot’ te halen. Aan de hypotheekrenteafrek komt het kabinet niet. Huizenbezit blijft daarmee feitelijk gesubsidieerd worden, en van een inkomstenbron om huurwoningen te bouwen ziet de coalitie op deze manier ook af.

Er staat van alles in over klimaat. De passages daarover laten zien dat het kabinet terugkeert naar de mainstream-politiek waarin klimaatbeleid weliswaar niet verdacht gemaakt werd zoals bij BBB en PVV gebruikelijk, maar gezien werd als voornamelijk een technisch probleem, een kwestie van doorzetten van de energietransitie. Weg van fossiele energiebronnen, brand- en grondstoffen, richting schonere energie. Die schonere energie – zeker bij eindeloos groeiende behoefte – is zelf echter een aanslag op de planeet. Windmolens bouwen vraagt beton, zonnecellen vragen lithium. De druk op eindige grondstoffen neemt wezenlijk niet af, maar verschuift. Aan het kernprobleem – eindeloze, dwangmatige economische groei, eigen aan het kapitalistische storm waar de coalitie niet aan tornt – wordt dan ook niets gedaan.

In Trouw lezen we dat er van alles mankeert aan de klimaatvoornemens van het komende kabinet, maar stelt toch opgelucht vast: ‘Maar dat klimaatbeleid “vrijwel afwezig” zou zijn in het akkoord is moeilijk vol te houden’.(6) Aanwezig is het wel. Maar het is toch voornamelijk systeemconform, meer van hetzelfde. Dat met het wel erg grove klimaatvandalisme van het kabinetje Schoof is gebroken, maakt het kabinet Jetten nog niet tot groene activisten. Dat ook in het akkoord de verbreding van de A27 ten koste van het prachtige Amelisweerd kennelijk van de baan is, dat is mooi. Maar dat is toch allereerst de verdienste van volhardende actievoerders, niet van de Bende van Drie. En hoe halen ze het in hun botte hersens om groen licht te geven voor luchthaven Lelystad, zowel voor toeristisch als voor militair vliegverkeer?!

Schokkend is wat de drie partijen van plan zijn met het asielbeleid. De asielwetten van PVV-minister Marjolein Faber worden doodleuk overgenomen! Het huiveringwekkende beleid van Schoof I wordt op dit punt voortgezet! Weliswaar wil het kabinet de spreidingswet alsnog handhaven. Maar aan het hardvochtige beleid waarin het aanvragen van asiel – het zoeken door mensen in nood van een veilige plek en een toekomst zonder doodsangst – zo moeilijk wordt gemaakt, verandert dat niets. En nog een smerigheid. Ook het kabinet Jetten I wil kijken hoe ze op dit thema onder verdragsverplichtingen uit kunnen komen. ‘Doel is uiteindelijk dat asielaanvragen buiten Europa kunnen worden ingediend en afgehandeld, en dat in Nederland geen asielprocedures meer hoeven worden doorlopen’.(7) Dat is het einde van het asielrecht als recht dat mensen uit kunnen oefenen op de plaats waarheen ze proberen te vluchten. Schandalig. Wilders regeert niet mee, maar zijn geest is in deze passages springlevend.

En er is nog meer. De coalitie wil ook ‘gesloten opvang voor asielzoekers voor aanvragen die niet kansrijk zijn’ – aanvragen die enkel niet kansrijk zijn omdat Nederland nee wil zeggen op die aanvragen. Die centra moeten natuurlijk ‘veilig en menswaardig’ zijn, en daarom gaat Nederland er aan bijdragen. Kijk naar de menswaardigheid van de opvang, in Ter Apel en elders, en je weet hoe die gesloten centra er uit gaan zien: niet zo heel anders als de concentratiekampen van ICE in de VS. En als er na al deze racistische intimidatie van mensen op de vlucht nog steeds ‘te veel’ mensen de euvele moed hebben om in Nederland onderdak te zoeken, komen er wat het coalitieakkoord betreft ‘aanvullende instroombeperkende maatregelen. Daaronder mogelijk een tijdelijke noodstop op de nareis van subsidiar beschermden.’ (8) Dat komt griezelig dichtbij de asielstop waar Wilders voor pleit. En dat er een ‘hardheidsclausule’ komt voor ‘schrijnende gevallen’- is een schrale troost. Alsof niet elke persoon die zich niet bij diens geliefde of ouders mag voegen wegens zo’n maatregel, onder ‘schrijnende gevallen’ zou vallen. Smeerlapperij is het, in het kielzog van Wilders en van Faber die de weg hebben bereid.

Ik zie geen reden om het komende kabinet anders te begroeten dan met onverholen vijandigheid en frontale afwijzing en furieuze bestrijding. Het argument dat dit kabinet geen meerderheid heeft en dus akkoorden moet sluiten met andere partijen – zo van ‘kijk nou eerst es wat er gebeurt voor je moord en brand schreeuwt’ – stelt niet gerust. Ja, een van die andere partijen is GroenLinks-PvdA, en die wil wel bijstellingen, met name rond de asociale bezuinigingsmaatregelen die Jetten en coalitiepartners willen. Maar er is ook JA21, en die wil eerder nog rechts beleid. Intussen is ook nog het zevental van Markuszower, afgesplitst van een PVV die niet met de coalitie wil overleggen. De groep Markuszower wil dat echter juist wel, en daarmee is het aantal Kamerleden ter rechterzijde waarom het kabinet Jetten kan leunen, met zeven uitgebreid. De kans dat Jetten verder naar rechts getrokken gaat worden, lijkt me een stuk groter dan een compromis met Jesse Klaver, gevolgd door twee stapjes naar het midden. Naar rechts is ook wat VVV-leider Yezilgöz overduidelijk het liefste wil – en haar wil blijkt zo ongeveer wet in de coalitie in wording. Nee, dit wordt geen middenkabinet vol redelijkheid naar alle kanten. Dit wordt een snoeihard rechts kabinet, met de VVD-fascisten als extreemrechtse stuurlui aan boord, en als het maar een beetje tegenzit ook nog JA21 en Marcuszowers club als buitenboordmotoren.

Dit kabinet is dus een gevaar. Dat dit kabinet gaat bestaan, niet uit ruziemakers en amateurs, maar uit competente lieden met bestuurlijke en politieke ervaring, is helemaal niet geruststellend. Kennis van zaken in dienst van asociaal en repressief beleid, in dienst van oorlogsvoorbereiding bovendien, betekent dat ze des te efficiënter zijn in het toebrengen van schade. Ik heb liever dat de vijand geleid wordt door een stel klunzen dan door een team van bekwame personen. Ik wil geen efficiënte vijanden. En het gaat bij het komende kabinet om vijanden, die met grote onverzettelijkheid bestreden dienen te worden. Dat is en wordt de taak van een oppositie van links. Een oppositie die van onderop en van buitenaf actief is, buitenparlementair en anti-autoritair de solidariteit helpt organiseren en de komende rechtse aanvallen stuk voor stuk helpt torpederen.

Noten:

(1) ‘Coalitieakkoord: 19 miljard voor defensie, forse bezuinigingen op zorg, uitkeringen’, NOS, 30 januari 2026, https://nos.nl/collectie/14012/artikel/2600274-coalitieakkoord-19-miljard-voor-defensie-forse-bezuinigingen-op-zorg-uitkeringen

(2) Hessel von Piekartz, Sara Berkeljom, ‘Coalitieakkoord: klappen in sociale zekerheid en zorg, extra geld voor onderwijs en defensie’Volkskrant, 30 januari 2026, https://www.volkskrant.nl/politiek/coalitieakkoord-klappen-in-sociale-zekerheid-en-zorg-extra-geld-voor-onderwijs-en-defensie~ba27275d/

(3) Marko de Haan, ‘Op zoek naar miljarden voor veiligheid en onderwijs snijdt de coalitie in zorg en sociale zekerheid’, NRC, 30januari 2026, https://www.nrc.nl/nieuws/2026/01/30/op-zoek-naar-miljarden-voor-veiligheid-en-onderwijs-snijdt-de-coalitie-in-zorg-en-sociale-zekerheid-a4919144

(4) Marko de Haan, ‘Op zoek naar miljarden voor veiligheid en onderwijs snijdt de coalitie in zorg en sociale zekerheid’, NRC, 30januari 2026, https://www.nrc.nl/nieuws/2026/01/30/op-zoek-naar-miljarden-voor-veiligheid-en-onderwijs-snijdt-de-coalitie-in-zorg-en-sociale-zekerheid-a4919144

(5) D66, CDA, VVD, ‘Aan de slag – bouwen voor een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026-2030’, https://www.kabinetsformatie2025.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/30/aan-de-slag—coalitieakkoord-2026-2030/coalitieakkoord-d66-vvd-cda.pdf pag. 11.

(6) Maarten van Gestel, ‘De kritiek op de klimaatplannen van Jetten,-1 is niet m,als. Is die terecht?’, Trouw, 31 januari 2026, https://www.trouw.nl/politiek/de-kritiek-op-de-klimaatplannen-van-jetten-1-is-niet-mals-is-dat-terecht~b69ab02f/

(7) D66, CDA, VVD, ‘Aan de slag – bouwen voor een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026-2030’, https://www.kabinetsformatie2025.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/30/aan-de-slag—coalitieakkoord-2026-2030/coalitieakkoord-d66-vvd-cda.pdf , pag. 36

(8) D66, CDA, VVD, ‘Aan de slag – bouwen voor een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026-2030’, https://www.kabinetsformatie2025.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/01/30/aan-de-slag—coalitieakkoord-2026-2030/coalitieakkoord-d66-vvd-cda.pdf , pag. 36

Peter Storm