Europa: medeplichtig aan en slachtoffer van Amerikaans imperialisme

Nederland en de EU zijn een (welwillende) vazalstaat van de Verenigde Staten. De strijd tussen Trump en de EU-top is een strijd tussen de keizer en zijn medeplichtige gouverneurs, en heeft niets met anti-imperialisme te maken.

Een protectoraat is een gebied dat bestuurlijk wordt overheerst door een ander land. Dat gebeurt omdat het ‘beschermde’ land afhankelijk is van de ‘beschermheer’ voor haar militaire macht. Die positie geeft de ‘beschermheer’ ongelofelijk veel macht.

Die afhankelijke positie tussen Europa en de VS bestaat al sinds de Tweede Wereldoorlog. Allereerst zette de VS de Marshall-hulp in om Europese landen economisch weer op te bouwen na de vernietiging van de oorlog. Die hulp kwam niet zonder voorwaarden.

Onderdeel van de eisen waren dat de Europese regeringen handelsbeschermingen tegen de VS zouden opheffen, dat landen meer zouden exporteren naar de VS, en dat zij publieke uitgaven zouden verminderen. Zo werd Europa een belangrijke afzetmarkt voor de VS.

De EU kan zelfs worden gezien als een gevolg van de druk vanuit de VS om vrijhandel in Europa (en dus Amerikaanse economische invloed) te verstevigen.

Dit viel samen met de installatie van het Bretton-Woods-systeem, waarin de Amerikaanse dollar een dominante positie kreeg in de internationale geldmarkten. Dit is het begin van de Pax Americana, de economische dominantie van de VS over de wereld.

Maar de invloed was niet alleen economisch. De VS steunde ook op militair gebied. Zo greep de VS in bij de Griekse burgeroorlog door financiële steun te geven aan de anti-communistische monarchisten.

En ook de NAVO is een onderdeel van die overheersing. Het is wellicht een alliantie, maar de VS leverde het overgrote deel van de militaire kracht van de NAVO, door ook bases op te bouwen in Europa.

Dit was allemaal onderdeel van de Truman-doctrine, de inzet van de VS om communisme waar ook ter wereld tegen te gaan, zo nodig met militaire macht. Het was een vorm van economisch en militair imperialisme.

Overigens moet niet vergeten worden dit imperialisme niet zozeer gericht was tegen Europese overheden, maar vooral tegen de Europese bevolking en het globale zuiden. De VS hielp bijvoorbeeld Frankrijk tijdens de koloniale oorlogen in Zuidoost-Azië.

In 1953 hielp de CIA om de democratische Iraanse regering omver te werpen, om zo te voorkomen dat de belangen van British Petroleum (BP) geschaad zouden worden door nationalisering. Ook bedrijven hadden er dus direct baat bij.

Europese regeringen zijn zelf ook een winnaar geweest van het imperialisme dat zij over de wereld hebben uitgegooid. Ook Europese bedrijven hebben baat bij het imperialisme dat de IMF, de WTO en de Wereldbank uitvoeren.

Onderdeel daarvan is de samenwerking tussen veiligheidsdiensten in de VS en Europa. Europese regeringen kunnen zo gebruik maken van kennis en technologie van de CIA en de FBI om politieke tegenstanders in de gaten te houden, en de VS krijgt invloed in Europa. Denk ook aan Gladio.

Die samenwerking is alleen maar verder uitgebreid tijdens de ‘drugsoorlog’ en de ‘oorlog tegen terreur’. Tijdens die laatste hebben Europese landen martelgevangenissen gerund voor de VS, en inlichtingen gedeeld die hebben geleid tot martelingen.

En zeker in Nederland is dit het geval. Nederland is vervlochten met de VS op het gebied van politie, inlichtingen, leger en economie. Zo zijn veel pensioenfondsen uiteindelijk in Amerikaanse handen.

En de Nederlandse overheid heeft zichzelf compleet afhankelijk gemaakt van Amerikaanse datacenters en computertechnologie. Nederland en de VS zijn tot in het diepste verweven.

Dit alles in ogenschouw genomen is het niet heel vreemd dat de Nederlandse regering zo ongelofelijk voorzichtig is richting de VS. Nederland is, nog meer dan de rest van de EU, feitelijk een Amerikaanse vazalstaat. De VS vraagt, Nederland draait.

En ook de positie van Rutte is dan te verklaren. De NAVO wordt voor 65 procent voorzien door de VS. Het is een Amerikaanse organisatie, en Rutte is in feite de secretaris-generaal van een Amerikaans orgaan. Hij gaat zijn grote baas niet tegenspreken.

Dat is het gevaar van de oproep om Europa de “versterken”. De EU wil niet het imperialisme van de VS beperken. De EU wil meer inspraak hebben in het imperialisme van de VS. Zodat de EU meer voordelen eruit trekt. Uiteindelijk blijven het Trump-vrienden.

Zelfs een Europa dat zich los zou willen rukken van het Amerikaanse juk (dat willen ze niet want daar komt het geld vandaan), dan nog zou een “sterker Europa” een slecht idee zijn. Europa is net zozeer een imperiale macht als de VS, alleen houdt het (vooralsnog!) het progressieve masker voor.

Dus laat de reactie op Trump niet zijn dat we de Trump-vazallen in het zadel helpen. Imperialisme kan geen imperialisme bevechten. Dat laten Rusland en China zien. Die gebruiken dezelfde retoriek als de EU nu: eigen kracht tegen Amerikaans imperialisme. Dat is geen antwoord.

Je kan alleen imperialisme bestrijden door het te bestrijden. Dus ja, maak Europa minder afhankelijk van de VS (door wie het ook geregeerd wordt). Maar maak het ook minder afhankelijk van de koloniserende elite die Trump te vriend willen houden.

Voetnoot: zoals Sylvana Simons al heeft gezegd, Europa is geen “kolonie” van de VS. Europese regeringen onderwerpen zich vrijwillig aan Amerikaanse overheersing in ruil voor de vruchten van het westerse imperialisme, waaraan Europa ook medeplichtig is.

Zie voor meer info: de “Imperial core“, waarvan Europa in de bovenste schillen zit.

Voetnoot 2: ten overvloede, die economische verwevenheid is ook de reden dat de EU zichzelf net zo hard raakt als de VS als ze importheffingen instellen. Net zoals de VS zichzelf raakt met de heffingen, overigens.

Bo Salomons

(Dit artikel verscheen eerder als draadje op Bluesky.)