Den Haag: broodnodig solidariteitsprotest met belaagde lhbtqia+beweging in Turkije

Vanmiddag hebben zo’n dertig mensen gedemonstreerd voor de deur van de Turkse ambassade aan de Prinsessegracht in Den Haag. Aanleiding was de recente toename van de repressie jegens queer personen door de Turkse staat. Queer activisten zijn gearresteerd, er zijn invallen gedaan in queer ruimtes en online queer gemeenschappen worden gecensureerd. In veel andere landen zijn daarom vandaag vergelijkbare solidariteitsprotesten bij Turkse ambassades. Later vandaag was er ook een bij het Turkse consulaat in Amsterdam.

De Haagse actie begon met vijftien deelnemers, die leuzen riepen en naar korte speeches luisterden. Vanzelfsprekend gingen de praatjes over de anti-lhbtqia+ beweging in Turkije en de repressie daar tegen. Maar ook werd benadrukt dat eigenlijk alle linkse en progressieve initiatieven doelwit zijn geworden. De armoede in Turkije neemt zienderogen toe en het enige antwoord dat de staat heeft is: meer repressie. Er werd bewondering uitgesproken voor Turkse queer activisten, die echt grote risico’s nemen door zich te verzetten: fikse gevangenisstraffen.

Een deel van de leuzen die geroepen werden waren Turks, zoals “Nerdesin aşkım? Burdayım aşkım!” (Waar ben je, liefje/schat/lieverd? Hier ben ik, liefje/schat/lieverd!), vaak gevolgd door het herhaaldelijk roepen van “Ay! Ay! Ay!”. Een soort uitroep of tussenvoegsel dat gezien wordt als vrouwelijk, queer- coded of ‘camp’. Ook scandeerden de activisten: “Katil, hırsız Erdoğan” (Moordenaar, dief Erdoğan), “Diktatör Erdoğan” (spreekt voor zich) en “Direne direne kazanacağız!” (Al strijdend zullen we winnen!) Daarnaast ook het hier meer bekende “Alerta, alerta, antifascista!”, “Siamo tutti antifascisti” en “We’re here, we’re queer, we won’t disappear!”

En natuurlijk – het was immers in Den Haag! – moest de politie nog even treiteren. Want toen het protest aangegroeid was tot zo’n dertig mensen werd dat de sterke arm te gortig en moesten de activisten aan de overkant van de gracht gaan staan. Twee activisten lieten hun pridevlaggen achter bij de ambassade en werden even later gedwongen die alsnog op te halen. Want Den Haag wil de goede betrekkingen met de Turkse staat natuurlijk niet in gevaar brengen: stel je voor dat er foto’s te zien zouden zijn van de ambassade met queer vlaggen in beeld!

Voor wat meer achtergrond hebben we een open solidariteitsbrief van afgelopen dinsdag uit het Engels vertaald. (Helaas waren wij er niet snel genoeg bij om die te kunnen ondertekenen.)

URGENT! Ondertekeningsbrief: stop de criminalisering van de lhbtqia+-beweging in Turkije

Wij, de ondergetekende maatschappelijke organisaties, spreken onze ernstige bezorgdheid uit over het ongekende en gecoördineerde harde optreden tegen het maatschappelijk middenveld van lhbtqia+ers, mensenrechtenverdedigers en activisten in Turkije sinds 12 september 2026.

Het harde optreden begon met een rechterlijke beslissing die de toegang blokkeerde tot websites en sociale media van talloze feministische en lhbtqia+-groepen, media, studentenorganisaties, rechtenverdedigers en activisten. Op 13 september lanceerde de politie operaties in verschillende provincies gericht tegen lhbtqia+-organisaties en mensenrechtenverdedigers. Er zijn gerechtelijke procedures gestart tegen meer dan 160 personen en 9 verenigingen in 15 provincies. Tot nu toe zijn meer dan 50 lhbtqia+-rechtenverdedigers, verenigingsleden en activisten vastgehouden. Het exacte aantal arrestanten en de omvang van de onderzoeken worden nog geverifieerd.

Leden van bestuursorganen van verschillende verenigingen zijn het doelwit geworden. Kantoren en woningen werden doorzocht en elektronische apparatuur werd in beslag genomen. Deze acties waren gericht tegen reeds lang bestaande lhbtqia+- en hiv-gerelateerde organisaties, waaronder Kaos GL, Muamma, Mersin 7 Renk, SPoD, HEVİ, Pozitif Yaşam, Listag, Lambda en Pozitif-İz.

We zijn gealarmeerd door signalen dat legitieme activiteiten van het maatschappelijk middenveld ten onrechte als crimineel worden bestempeld, waaronder beschuldigingen met betrekking tot obsceniteit, prostitutie, drugs en moraliteit. Het Openbaar Ministerie probeert een narratief te creëren dat lhbtqia+-organisaties uit het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenverdedigers deel uitmaken van een criminele organisatie. Het beschouwen van belangenbehartiging, publicaties of fondsenwerving als georganiseerde misdaad vormt een ernstige escalatie van de repressie van de maatschappelijke ruimte. We maken ons ook zorgen dat wettige binnenlandse en internationale financiering van lhbtqia+-groepen als verdacht wordt gezien. Dergelijke financiering is legaal en noodzakelijk, wordt al gereguleerd door de Turkse wetgeving en mag niet worden beschouwd als bewijs van criminaliteit. In Turkije is de ontvangst van financiering door maatschappelijke organisaties (verenigingen en stichtingen) uit het buitenland en van internationale organisaties onderworpen aan zeer streng toezicht door het Directoraat-generaal voor Betrekkingen met het Maatschappelijk Middenveld, dat onder het ministerie van Binnenlandse Zaken van Turkije valt.

Het blokkeren van digitale platforms, invallen, detenties, inbeslagnames van apparatuur, het viseren van verenigingen en het onder de loep nemen van wettige financiering creëren een afschrikwekkend effect op de vrijheid van vereniging, meningsuiting en mensenrechten. Deze acties maken deel uit van een bredere anti-gender politiek die geworteld is in het patriarchaat en gericht is op het beheersen van lichamen, identiteiten en relaties. De strijd voor lhbtqia+- en vrouwenrechten zijn met elkaar verbonden, ze worden geconfronteerd met dezelfde patriarchale systemen, en aanvallen op de een versterken aanvallen op allen.

Dit moment vereist daarom meer dan de bescherming van fundamentele rechten. Het vereist een ondubbelzinnige afwijzing van het gebruik van “gezin”, “moraliteit” en genderconformiteit als instrumenten om te bepalen wiens identiteiten, relaties, meningsuiting en vrijheid van vereniging als legitiem worden beschouwd.

Wij roepen de autoriteiten in Turkije op om:

• onmiddellijk alle personen vrij te laten die uitsluitend zijn vastgehouden voor het uitoefenen van hun recht op vrijheid van meningsuiting, vereniging en legitiem mensenrechtenwerk, en te zorgen voor volledig respect voor een eerlijk proces en toegang tot juridische bijstand;
• een einde te maken aan invallen, digitale beperkingen en andere maatregelen die het wettige werk van lhbtqia+-organisaties en mensenrechtenverdedigers onevenredig belemmeren;
• ervoor te zorgen dat belangenbehartiging, publicaties, organisatie, lidmaatschap, donaties, fondsenwerving en wettige binnenlandse of internationale financiering niet worden behandeld als bewijs van criminele activiteiten;
• te stoppen met het gebruik van bepalingen inzake georganiseerde misdaad of breed gedefinieerde begrippen als “obsceniteit”, “moraliteit” of “gezin” om lhbtqia+-identiteiten, zichtbaarheid, organisatie en belangenbehartiging te criminaliseren;
• een einde te maken aan de instrumentalisering van vrouwen, kinderen en het “gezin” om discriminatie van lhbtqia+-personen te legitimeren, en te garanderen dat lhbtqia+-organisaties vrij, veilig en zonder intimidatie kunnen opereren.

Wij roepen internationale en regionale mensenrechtenmechanismen, de Verenigde Naties, de Raad van Europa, de Europese Unie, diplomatieke missies, internationale maatschappelijke organisaties, stichtingen en donoren op om deze ontwikkelingen nauwlettend te volgen, ze rechtstreeks bij de regering van Turkije aan de kaak te stellen en publiekelijk de legitimiteit van lhbtqia+-mensenrechtenwerk te herbevestigen.

We roepen ook internationale partners op om pal achter lhbtqia+-organisaties in Turkije te staan en zich te verzetten tegen pogingen om hen te isoleren door internationale solidariteit en wettige fondsenwerving als verdacht of crimineel af te schilderen.

Onze lichamen, identiteiten, relaties en organisaties zijn geen misdaden.
Opkomen voor mensenrechten is geen misdaad.
Solidariteit is geen misdaad.
Wij staan samen met de lhbtqia+-beweging in Turkije.