De “kakkerlakken”-protesten in India: Gen-Z satire en moed tegen politiegeweld en een falende overheid

“Tum raat likho hum chaand likhenge”. Dat betekent: ‘Jullie schrijven de nacht; wij schrijven de maan”. Dit is de openingsregel van een krachtig gedicht dat schrijver en activist Aamir Aziz schreef tijdens de grote protesten in 2020 tegen een discriminerende anti-moslim wet. Inderdaad, de studenten die in juni en juli dit jaar de hartstochtelijke protesten van Gen Z (jongeren 15-30 jaar) aanvoerden die zoveel weerklank vonden, zeiden precies dàt tegen de regering: als jullie de duisternis zijn, zijn wij het licht.

Omdat de president van het Hooggerechtshof in mei de ontevreden, baanloze jongeren “kakkerlakken” en “parasieten van de samenleving” had genoemd, had een van hen als grap de “kakkerlakkenpartij” opgericht, die meteen een enorm internetsucces was. Toen er vlak daarna een storm van woede opstak onder jongeren over corruptie bij een landelijk toelatingsexamen voor medische studies, organiseerde de ‘partij’ een protestbijeenkomst die enorm aansloeg, en later ook nog een reusachtige demonstratie in New Delhi en veertien andere grote Indiase steden. De minister van Onderwijs moest aftreden.

Voor millennials (30-45 jaar), Gen X-ers (45-60 jaar) en boomers (60-80 jaar), die lang onderdrukt zijn door de donkere wolken van dogma’s, en versomberd door de dreiging van allerlei rampen, was de onbezonnen, brutale afrekening van Gen Z met de machthebbers alsof ze in een trein zaten die uit een donkere tunnel het felle zonlicht inreed. Ze wisselden vrolijke berichtjes uit dat ze maar niet konden stoppen actievideo’s te bekijken, de hele nacht door, dat ze dubbel lagen van het lachen om de gewaagde grappen, en dat ze stomverbaasd waren over de totale afwezigheid van angst op de gezichten van de jonge studenten, die tijdens die roerige weken onze straten, schermen en harten veroverden.

Nu zou je je kunnen afvragen of we het protest niet romantiseren. Dan zouden we kunnen antwoorden: “Wat is er romantisch aan het brute politieoptreden waarbij tientallen jongeren verminkt raakten door rubberkogels, met wapenstokken werden geslagen en gewond raakten door lange latten die de politie sadistisch bespijkerd had om bloedende wonden te veroorzaken? Er is ook helemaal niets romantisch aan de intimiderende aanklachten tegen gearresteerde demonstranten. Het is beangstigend dat de politie in strijd met de wet gezichten van demonstranten gefotografeerd en gefilmd heeft, om achter hun naam en adres te komen om hen jarenlang enorm veel last te kunnen bezorgen.

Als we schrijven over deze jongeren die dansen als de politie hen kleddernat spuit met waterkanonnen en met veel plezier met grote politiehekken op wieltjes gaan ‘schaatsen’, dan is dat omdat we onder de indruk zijn van hun lachende moed tegenover een regering en een minister van Binnenlandse Zaken die er geen geheim van maken dat ze studenten, minderheden en inheemse mensen op dezelfde manier behandelen: met zoveel mogelijk geweld.

We schrijven in deze trant omdat de straat opgaan het laatste redmiddel is voor de inwoners van dit land. Gen Z weet dat. Lange tijd geloofden wij in India dat er altijd nog een Hooggerechtshof was om de ergste onrechtvaardigheden te verbieden. Dat geloof, die hoop, is vervlogen. Bij alle kwesties die wij onze hoogste rechters voorleggen, wachten die net zo lang met de zaak in behandeling te nemen totdat hun uitspraak als mosterd na de maaltijd komt. Of ze geven gewoonweg de machthebbers gelijk. Wel zo makkelijk. Zelfs nu, toen actievoerders een verbod eisten op het gebruik van levensgevaarlijke superluchtdrukgeweren die een wolk van kleine kogeltjes verspreiden die mensen makkelijk blind kunnen maken, keurde het hof het gebruik daarvan “in bepaalde situaties” goed. Maar wie bepaalt of de situatie ernstig genoeg is? Wie schiet er?

De ene video na de andere laat zien dat de politieagenten, die naar het plein kwamen waar de demonstranten zich verzameld hadden, hun naambordjes in strijd met de wet weggehaald hadden. Ze gebruikten hun lange stokken niet om de menigte tegen te houden, maar om er botten mee te breken. Video’s tonen een vrachtwagen volgeladen met stenen in de buurt van het protestterrein geparkeerd stond. Klaarblijkelijk om de demonstranten te voorzien van materiaal om de politie mee te bekogelen. Later kwam uit dat de politie die vrachtauto daar zelf neergezet had. Andere video’s laten beschadigde auto’s zien, alsof de opstandige jongeren ze vernield hadden. Naderhand bleken het wagens te zijn waren die betrokken waren geweest bij ongelukken, en die de politie in de buurt van de verzamelplek van de actievoerders had geplaatst.

Hoe kan de regering het politiegeweld intomen, nu ze zelf een monster geschapen heeft dat de bevolking zo absurd kwaadaardig aanvalt, omdat de agenten weten dat ze zich toch niet hoeven te verantwoorden? Het is onzinnig om te denken dat deze ploerten ooit de wijsheid zullen bezitten om ‘gepast’ te reageren. En het is dwaas om te denken dat onhandige sociale media filmpjes de wreedheid kunnen beperken.

We schrijven omdat we weten dat er geen romantiek schuilt in de angst dat de machthebbers in dit land de jongeren het recht zal ontzeggen om de regering weg te stemmen. Van het uiterst gebrekkige kiezers-systeem tot de schaamteloos bevooroordeelde Kiescommissie en de herindeling van kiesdistricten: de machthebbers doen alles wat ze kunnen om kritische kiezers weg te werken. De andere kant beschikt slechts over grappige video’s op internet en posters. We schrijven omdat iemand over David moet schrijven terwijl alle massamedia het over Goliath hebben. Hoewel, eerlijk gezegd, hebben deze Davids ons niet nodig. Ze redden zich prima, dank je wel, en giechelen van plezier terwijl ze aan de baard van de koning trekken en er met zijn mantel vandoor gaan.

We schrijven vooral om voor het nageslacht de pure vreugde vast te leggen waarmee dit protest zich ontvouwde, alsof je in de regen danst en je niks aantrekt van donder en bliksem. Het gedicht van Aamir Aziz heeft als titel: “Sab Yaad Rakha Jayega“ (“Alles zal worden herinnerd”), en daar gaat het ons om.

Vaishna Roy

Het oorspronkelijke artikel “Gen Z Protests vs State Power: How Youth Satire and Street Courage Confront Police Brutality and Institutional Failure” verscheen begin augustus bij Frontline. De tekst vormt de inleiding bij een hele serie artikelen over de Gen-Z opstand in dat blad. Vertaling en bewerking: Jan Paul Smit.