Hoe de VS een wereldwijde strijd tegen ‘extreemlinkse’ demonstranten aanwakkert

(Centro de Estudios Legales y Sociales (CELS), open democracy, vertaling globalinfo.nl)

(Foto: protest door vakbonden bij bezoek Rubio aan Panama, suntracs, via People’ s Dispatch)

Toen Marco Rubio deze maand vertegenwoordigers uit 66 landen in Washington bijeenbracht, was zijn doel duidelijk en agressief: de ‘heropleving van extreemlinks terrorisme’ aanpakken. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken stelde de dreiging voor als een wereldwijde noodsituatie en riep inlichtingendiensten en veiligheidstroepen over de hele wereld op om zich te verenigen om ‘dit kwaad voorgoed te verpletteren’.

„We kunnen en moeten deze dreiging in kaart brengen en onze antiterrorismestructuur opnieuw opbouwen om haar te verslaan“, waarschuwde Rubio de aanwezigen. „Net zoals we dat eerder samen hebben gedaan, moeten we dat nu opnieuw samen doen.“

Verwijzend naar diverse linkse guerrilla- en politieke organisaties die in de 20e eeuw in heel Latijns-Amerika actief waren, voegde hij eraan toe: „Al onze vrienden hier uit de landen van het westelijk halfrond herinneren zich – herinneren zich de decennia van ontvoeringen, bomaanslagen, moorden en executies, de gewelddadige terreur van de Tupamaros, de Montoneros, de FARC en het ELN.”

Buiten de vergaderzaal bracht het ministerie van Buitenlandse Zaken hetzelfde standpunt onder de aandacht bij het bredere Amerikaanse publiek. Het publiceerde een document over hetzelfde onderwerp, waarin met behulp van uiterst vage gegevens parallellen werden getrokken tussen de Latijns-Amerikaanse guerrillabewegingen van de jaren zestig en zeventig en heel andere situaties in Europa en de VS, om aan te tonen dat „links-terrorisme“ bestaat – en eerder al is „verslagen“.

In Latijns-Amerika komt deze boodschap neer op een openlijke goedkeuring van het staatsterrorisme en de genocide die de militaire dictaturen van de twintigste eeuw en regionale repressieve samenwerkingsinitiatieven – zoals Plan Condor, een illegale operatie van militaire regimes in Argentinië, Bolivia, Brazilië, Chili, Paraguay en Uruguay om politieke tegenstanders over de grenzen heen op te pakken en te laten verdwijnen – inzetten om de guerrillastrijders te bestrijden.

De dreiging van Rubio lijkt duidelijk: Washington is bereid dat extreme staatsgeweld – en de schandalige schendingen van de mensenrechten waartoe dit leidde – te herhalen om hedendaagse ‘linkse terroristen’ te stoppen.

Aangezien er in onze regio vandaag de dag geen gewapende bewegingen bestaan zoals de 20e-eeuwse guerrillastrijders die Rubio noemde, naar welke groepen of individuen verwijst de Amerikaanse regering dan? Als we dit begrijpen, kunnen we het patroon van politieke vervolging doorgronden dat zij wereldwijd wil exporteren.

Onder hen bevinden zich ‘antifa’ – gedecentraliseerde groepen die extreemrechts, racisme en kolonialisme bestrijden door middel van straattactieken en digitaal activisme. De huidige Amerikaanse regering heeft herhaaldelijk naar deze groepen verwezen als een soort hooggeorganiseerde internationale samenzwering; Donald Trump bestempelde hen in september 2025 als een terroristische organisatie, hoewel ze duidelijk geen organisatie vormen.

Het Witte Huis onder Trump heeft ook sommige groepen die zich verzetten tegen de systematische vervolging van migranten door de Amerikaanse immigratie- en douanedienst (ICE) bestempeld als ‘binnenlandse terroristen’.

Misschien wel het bekendste geval waarin de Amerikaanse autoriteiten de afgelopen jaren dissidenten hebben gecriminaliseerd, betrof zowel ‘antifa’ als ‘anti-ICE’. In juli vorig jaar leidde politiegeweld tegen een protest tegen uitzettingen buiten het detentiecentrum Prairieland in Texas tot rellen waarbij een politieagent werd neergeschoten en een niet-levensbedreigende verwonding opliep. Er werden elf mensen gearresteerd; de Amerikaanse regering stelde vast dat zij deel uitmaakten van de ‘antifa-cel’ in Noord-Texas. Vorige maand werden zes mensen veroordeeld tot gevangenisstraffen variërend van 30 tot 70 jaar, terwijl de activist die de agent neerschoot een straf van 100 jaar kreeg.

Het is duidelijk dat protest- en sociale bewegingen, met name die welke gepaard gaan met diverse vormen van directe actie, de voornaamste doelwitten zijn van deze politieke vervolging.

Zowel in de VS als in Europa is er de afgelopen jaren een trend om demonstranten of activisten die gebruikmaken van directe-actietactieken – die in sommige gevallen leiden tot materiële schade – aan te merken als terroristen of gewelddadige extremisten. Deze incidenten worden gepresenteerd, vervolgd en berecht als zaken die de ‘nationale veiligheid’ raken.

Neem bijvoorbeeld de situatie van Palestine Action in het Verenigd Koninkrijk. De regering heeft deze directe-actiegroep vorig jaar als terroristische organisatie verboden, en vorige maand werd bij de veroordeling van vier van haar activisten voor vernieling bij een fabriek van de Britse tak van Elbit Systems, een Israëlische wapenproducent, de ‘terroristische connectie’-clausule toegepast. Nog eens vijf activisten van Palestine Action lopen nu ook het risico als terroristen te worden veroordeeld voor het ingooien van ruiten en het gooien van rode verf naar een filiaal van Barclays Bank, die aandelen in Elbit Systems bezat. In beide gevallen werd de juryleden niet verteld dat het vellen van een schuldig vonnis ertoe zou kunnen leiden dat de demonstranten als terroristen zouden worden veroordeeld.

Maar de inhoud van Rubio’s toespraak – met zijn antimarxistische en anti-linkse retoriek – suggereert dat de vervolging verder zou kunnen reiken dan groepen die directe actie voeren, en gevolgen zou kunnen hebben voor allerlei progressieve oppositiegroepen. In feite hebben functionarissen van de regering-Trump herhaaldelijk naar de Democratische Partij zelf (die nauwelijks van marxisme kan worden verdacht) verwezen als een ‘extremistische organisatie’.

De verschuiving naar extreemrechts en de daaruit voortvloeiende politieke instrumentalisering van de definitie van terrorisme is een kenmerk van de huidige Amerikaanse regering en verschillende van haar bondgenoten in de regio.

In mei van dit jaar werd de nieuwe Amerikaanse terrorismebestrijdingsstrategie bekendgemaakt, waarin drie belangrijke bronnen van terroristische activiteiten worden genoemd: „narco-terroristen en transnationale bendes“, „historische islamistische terroristen“ en „gewelddadige linkse extremisten, waaronder anarchisten en antifascisten“. Extreemrechts terrorisme wordt niet genoemd als een punt van zorg, hoewel de ernstigste gewelddaden in de VS – afgezien van de aanslagen van 11 september 2001 – zijn gepleegd door voorstanders van blanke suprematie of andere extreemrechtse groeperingen.

De gastenlijst van de bijeenkomst van Rubio eerder deze maand suggereert dat het aanpakken van „extreemlinks terrorisme“ – althans voorlopig – voor de meeste regeringen een lage prioriteit heeft; de meerderheid koos ervoor om diplomatieke of wetshandhavingsvertegenwoordigers op midden- tot laag niveau af te vaardigen, in plaats van ministers. De twee opvallende uitzonderingen waren Israël en Argentinië, die beide hun ministers van Buitenlandse Zaken stuurden.

In het geval van Argentinië was Pablo Quirno niet alleen een van de meest prominente aanwezige buitenlandse functionarissen, maar sprak hij naar verluidt ook tijdens het evenement, waarmee hij duidelijk blijk gaf van de nauwe band tussen de rechtse president Javier Milei en de Amerikaanse regering.

Het begrip „extreemlinks terrorisme“ maakte sinds de jaren negentig geen deel meer uit van de veiligheidsagenda van Argentinië. Maar vorig jaar vond dit begrip zijn weg naar Milei’s Nationaal Inlichtingenplan, waarin „anarchistisch terrorisme“ werd genoemd als een van de risicoscenario’s die de Argentijnse inlichtingendiensten moeten monitoren – zonder enige verduidelijking van wat hiermee precies wordt bedoeld.

De Argentijnse regering moet nu uitleggen welke rol zij heeft gespeeld bij de bijeenkomst van Rubio en wat zij verstaat onder ‘links-extremistisch terrorisme’. Het is van cruciaal belang dat het gehele politieke spectrum een halt toeroept aan deze inbreuken, waarbij antiterrorismebeleid wordt gebruikt als excuus voor politieke vervolging, de inperking van vrijheden en de legitimering van staatsgeweld.

CELS is een Argentijnse mensenrechtenorganisatie met een brede agenda, waaronder de verdediging van het recht op protest.