Weerzin en verbijstering over imperiale apologie en genocide-ontkenning

maandag 30 maart 2026

Geschreven voor Konfrontatie Digitaal. Daar is het dus al te lezen.

Best wel een longread geworden…

Met weerzin en verbijstering las en herlas ik in Konfrontatie een vertaling van een verklaring van een zich Da’am Workers Party noemende groepering over de oorlog die de VS en Israël tegen Iran hebben ontketend.(1) Weerzin vanwege de inhoud – een inhoud die bol staat van de genocide-ontkenning en van het wegwissen van de Amerikaans-Israëlische agressie. Verbijstering ook, omdat zoiets in Konfrontatie helemaal niet past. De tekst staat haaks op de humane, radicale en antikoloniale waarden waar Konfrontatie doorgaans uit put. De tekst is apologie voor Amerikaans imperialisme en voor Israëlische koloniale terreur.

Bovenaan de website van Konfrontatie staat – ik dacht toch niet voor niets – ‘we weten wel dat we geen wereld willen waarin mensen buitenspel staan.’ Welnu, bij de Da’am Workers Party, en ook bij Hans Boot die de vertaling ter publicatie aanleverde, staan Palestijnen overduidelijk buitenspel. Iraniërs ook, behalve dan waar ze gebruikt kunnen worden om de kwaadaardigheid van de Iraanse staat en regering mee te kunnen illustreren en een voorwendsel aan de VS en Israël te verschaffen voor hun agressie. Palestijns leed wordt verzwegen, Palestijse strijd wordt weggezet als Iraanse operatie. De Iraanse staat krijgt een eigen zelfstandige rol toebedeeld in het verhaal. Een hele nare, en alles wat er gebeurt is daar een reactie op. Dit noemt Hans Boot in zijn inleiding dan ‘een systeemkritische analyse’. Maar zowat elk relevante systeem dat hier een rol speelt – imperialisme, kapitalisme, het settler-kolonialisme van de zionistische staat – is buiten de analyse gehouden. Er is alleen maar Iraans gestook en Israëlische en Amerikaanse reactie daarop.

De verklaring van Da’am schetst een machtspolitiek stratego waarin Iran als vuige agressor wordt neergezet, Hamas en Hezbollah puur als verlengstukken van die agressor, en de VS en Israël als staten die, weliswaar onder lomp en egocentrisch leiderschap maar wel terecht, optrekken tegen dat boosaardige Iran. De ellende begon met de uitbraak van Hamas uit Gaza, 7 oktober 2023. Die maakte deel uit van de Iraanse strategie om Israël te vernietigen. De huidige oorlog tegen Iran is een misschien heel riskante maar wel rechtmatige reactie op Iraans gestook, daar komt de verklaring eigenlijk voor een groot deel op neer.

Geen spoor van bewijs wordt voor die Iraanse rol en ambitie geleverd. Ja, Iran gaf door de jaren steun aan Hamas. Ja, Hamas gebruikte die steun in haar strijd tegen Israël. Maar Hamas kreeg ook steun uit Qatar, waar zelfs een kantoor van Hamas zat. Dat land fungeerde als financieel doorgeefluik, met goedvinden van Netanyahu trouwens, die liever een verdeelde Palestijnse beweging zag, met Hamas in Gaza tegenover Fatah in de Westelijke Jordaanoever. Netanyahu rekende erop dat hij Hamas wel aan kon, met nu en dan een afstraffing als de gehoorzaamheid van Palestijnse zijde te gering was naar Israëlische zin.

Hamas gebruikte zowel de Iraanse als de Qatarese als zelfs de Israëlische steun – voor eigen doeleinden. Die doeleinden waren een combinatie van een Palestijns streven naar zelfbeschikking en het opleggen van een conservatief-religieuze ideologie daar waar Hamas het voor het zeggen had. Maar laat dit duidelijk zijn: Hamas is opgekomen als Palestijnse strijdbeweging tegen Israëlische koloniale overheersing. De ideologie en bestuurswijze van die beweging hoef je niet sympathiek te vinden, dat doe ik ook niet. Maar de strijd die Hamas voert afdoen als Iraanse operatie, is onzinnig en maakt deel uit van het wegwissen van Palestijnse strijd als strijd van Palestijnen zelf, een strijd voor volstrekt rechtmatige antikoloniale doelen.

Het beeld alsof Hamas louter of voornamelijk een instrument was van de Iraanse buitenlandse politiek is dus onzin. Het past echter wel in de al decennia bestaande, vooral door Netanyahu tot grote hoogte opgevoerde neiging om Iran verantwoordelijk te houden voor zo ongeveer elke probleem waar Israël in het Midden-Oosten tegenaan liep. Deze neiging is, door pro-Israëlische neoconservatieven en door christen-zionisten, ook veel te gangbaar geworden in regeringskringen in Washington. Ook de presidentiële flapdrol van het moment opereert bij vlagen – alles gaat bij die man bij vlagen – op die basis. In die logica past ook de oorlog die hij samen met Netanyahu tegen Iran heeft gelanceerd. Het hele idee van Iran-als-bron-van-alle-kwaad in de regio was heel handig voor Netanyahu: zo kon hij de Palestijnse strijd tegen zionistische koloniale bezetting en etnische zuivering opzij duwen, afdoen als hooguit bijzaak die wel zou wegkwijnen als Israël eenmaal haar orde aan het hele Midden-Oosten had opgelegd. Maar een heel groot deel van de Israëlische politiek is van dit idee doordrenkt. Aan dit wegmasseren van het Palestijnse verzet door Iran de schuld van alle strijd en tegenslag toe te dichten, doet Da’am ook vrolijk mee.

Achter het hele idee zit ook de foutieve opvatting dat Iran actief uit is op ‘de vernietiging van Israël’, zoals ook de Da’am verklaring wordt beweerd. En mede om dat te voorkomen, blijkt vervolgens de vernietiging van Iran waar de VS en Israël intussen aan zijn begonnen, klaarblijkelijk geoorloofd. Voor het beweerde streven naar die vernietiging van Israël wordt geen enkel bewijs geleverd. Dat is er ook niet. Wat je vooral tegenkomt zijn uitingen van retorische woede. Leuzen: ‘Dood aan Amerika!’, ‘Dood aan Israël!’

Maar de Iraanse staat bepaalt haar beleid niet aan de hand van leuzen en retoriek. Die retoriek heeft een specifieke functie: Iran profileren als de betere bondgenoot van Palestina. Het is een kwestie van profileringsdrang waarmee Iran ‘de straat’- de publieke opinie – in Arabische staten bespeelt, zo van: kijk! Jullie heersers zijn verzoenend naar Israël, doen er zelfs zaken mee. Wij niet! Het is PR om rivalen van Iran in het Midden-Oosten mee dwars te zitten. Het is zo doorzichtig als wat. De steun van Iran aan Hezbollah en Hamas is bedoeld als afschrikking: als jullie ons aanvallen, slaan onze bondgenoten terug. En Iran grenst niet aan Israël. Libanon – met Hezbollah – wel, en Gaza – met Hamas – is feitelijk door Israël bezet gebied. Van daaruit is de Israëlische staat en maatschappij direct te raken.

Hezbollah is trouwens geen puur verlengstuk van Iran. Het heeft een eigen agenda, waarin het verdrijven van Israël uit door dat land bezet Libanees grondgebied wel voorkomt, maar het vernietigen van Israël niet. Hezbollah en Iran delen wel dezelfde ideologie, een op de sjiitische islam gebaseerd religies conservatisme. Dat de Iraanse invloed op Hezbollah groot is – veel en veel groter dan op Hamas – is waar. Dat Iran Hezbollah gebruikt eveneens. Maar een pion is het niet.

Ja, er zijn ook uitspraken van Iraanse leiders waarin de komende ondergang van Israël wordt tegemoet gezien en ja, verwelkomd. Kijk je goed naar die uitspraken, dan blijken dat vooral voorspellingen te zijn van het type ‘het zionistische regime is tot de ondergang gedoemd.’ Dat kun je nare taal vinden, maar dreigementen zijn het niet. Nergens heb een Opperste Leider of Iraanse president zien of horen zeggen: wij zijn van plan om Israël te vernietigen. Nergens blijkt actief beleid in die richting. Die lui aan het hoofd van de Iraanse staat weten ook veel te goed dat elke poging die daar ook maar in de buurt komt, beantwoord zou worden met een regen van Israëlische kernbommen.

Daarmee komen we aan de verwijten die aan de Iraanse staat en haar leiding worden gemaakt, ook in de Da’am verklaring. Iran weigert haar kernprogramma op te geven. Iran heeft een programma waarmee het raketten ontwikkelt en vervaardigt. Onderhandelingen daarover voert Iran te kwader trouw, zodat de VS zich genoodzaakt zag de aanval te openen. Wat valt daarover te zeggen? Ja, Iran heeft een nucleair programma. Iran had echter ook een bindende religieuze uitspraak van Khamenei, bindend zolang die nog leefde: kernwapens zijn verboden. Dat Iran, in strijd met de uitspraak van haar eigen Opperste Leider, kernwapens aan het ontwikkelen was is een bewering zonder bewijs. Maar áls Iran kernwapens zou nastreven, dan zijn kernmogendheden VS en Israël wel de allerlaatsten die Iran daarover de les kunnen lezen. En ik ken maar één land dat daadwerkelijk met atoombommen heeft gehoord op een tweetal steden vol met mensen. Dat land heet niet Iran.

Iets soortgelijks geldt natuurlijk ook voor het Iraanse rakettenprogramma. Kunnen Israël en de VS Iran daarover de les lezen? Hebben die landen zelf geen raketten? Ik lees dat die VS inmiddels 850 Tomahawk kruisraketten op Iran heeft afgevuurd.(2) Is het vanuit het perspectief van de Iraanse staat niet volstrekt logisch dat ze daar iets tegenover wil zetten, gezien de dreigende taal die vanuit Tel Aviv al sinds de jaren 1990 klinkt, een taal die vanaf 2002 door de VS is overgenomen?

En dan die onderhandelingen. De Da’am verklaring doet het voorkomen alsof Iran die niet serieus nam en een ‘uitdagende en rigide positie’ innamen. Iemand die vrij dichtbij de onderhandelingen stond, geeft een heel andere indruk. Badr Albusaidi, minister van buitenlandse zaken van Oman, noemde een ‘deal binnen handbereik’.(3) De man was bij onderhandelingen betrokken tussen Iran en de VS, vlak voordat de agressie tegen Iran begon. – op een moment dat die onderhandelingen alleen maar even waren opgeschort, niet waren afgebroken. Volgens die minister bleek Iran in die onderhandelingen bereid om verder te gaan dan wat in het eerdere akkoord over het nucleaire programma – in 2015 afgesloten, door de presidentiële flapdrol in diens eerste ambtstermijn echter geschrapt – tussen de VS en Iran is afgesproken. De VS hadden dus een verbeterde versie van dat akkoord hadden kunnen krijgen, als de VS dat had gewild. De VS wilde niet, en Israël nog minder.

Israël wilde oorlog. De VS ook, al dachten ze in Washington kennelijk dat die oorlog tot drie dagen moordpartijen op de Iraanse staatsleiding beperkt zou blijven. Dat Iran nog terug zou vechten ook, en dat vernietigend effectief zou doen, daarmee is in de presidentiële planning geen rekening gehouden. Eb jam, ook Iraanse aanvallen zijn te vaak op burgerdoelen gericht, met dodelijke gevolgen. Maar het aantal slachtoffers van Iraans staatsgeweld steelt toch wel erg bleekjes af bij het aantal slachtoffers van het geweld dat tegen Iran de staat, de samenleving en de bevolking van dat land – is ingezet. En Iran is dezeoorlog dus niet begonnen.

Om ene indruk te krijgen, wat cijfers. In totaal 25 doden door Iraanse aanvallen op Bahrein. Koeweit, Oman, de VAE, Saoedi-Arabië. Negentien doden aan Israëlische zijde. Dertien doden aan de kant van de VS, militairen en geen burgers trouwens. Vier doden in Syrië, maar of die door Iraans of door Israëlisch-Amerikaanse aanvallen zijn omgebracht is uit de bron die ik voor deze cijfers hanteer, niet af te leiden. Hetzelfde geldt voor de 96 doden in Irak. Daar tegenover: zeker 1937 doden, voor een heel groot deel burgers, in Iran. Ook nog eens 1116 doden in Libanon vanwege Israëlische aanvallen, met als voorwendsel de paar raketten die Hezbollah op Israël afvuurde als vergelding voor de moord op Khamenei.

De aanvallers, plus de landen die vergeldingsaanvallen van Iran te verduren kregen, incasseerden dus in totaal zeker 47 dodelijke slachtoffers. De aangevallen landen incasseerden er in totaal al zeker 3053 (de doden in Irak en Syrië niet meegedeeld, omdat ik dus niet weet ie daar verantwoordelijk voor is). Dat was de stand van zaken op 27 maart volgens de Live Tracker die Al Jazeera bijhoudt.(4) Israël is inmiddels aan een soort invasie van Libanon bezig. Daarbij schiet Hezbollah terug, en ook dat leidt tot Israëlische doden (ik neem aan dat die zijn inbegrepen in bovengenoemde cijfers). De grootste aantallen doden vallen aan de kant van Iran en Libanon, door de agressie van de VS en van Israël, en het verschil is niet bepaald marginaal. En het aantal dodelijke slachtoffers in Libanon en Iran loopt snel op. Veel sneller dan het aantal doden dat voor rekening van Iraanse vergeldingsacties komt. De VS en Israël zijn weer eens aan een eenzijdige massamoord bezig. Maar vertel me nog eens hoe dit allemaal de schuld is van het aangevallen land.

Wat de verklaring nog veel stuitender maakt dan de hoogst misleidende duiding van de agressie-oorlog tegen Iran, is de weergave van wat er in Palestina en Libanon vanaf 7 oktober 2023 is gebeurd, of beter gezegd, gedaan door Israël. De hardhandige uitbraak uit concentratiekamp Gaza van die dag was een Palestijnse verzetsdaad, hoe weerzinwekkend sommige daden die gewapende Palestijnen als onderdeel van die daad ook verrichte, ook geweest mogen zijn. Een Palestijnse actie, geen Iraanse proxy-operatie.

En die daad kreeg een ogenblikkelijk en vernietigend antwoord van Israël: het lanceren van genocide op de Palestijnse bevolking in Gaza. Maar niet als je de Da’am verklaring leest. Daar wordt de Israëlische verwoesting van Gaza als volgt beschreven: ‘In de twee jaar na de aanval van Hamas richtte Israël zich op de leiding van Hamas en Hezbollah en vernietigde een groot deel van hun militaire capaciteit.’ Dat Israël zich tegen de hele samenleving van Gaza richtte, dat Israël daarbij ziekenhuizen, scholen, hulpkonvooien, ambulances, woningen, hele woonblokken systematisch aan flarden schoot, dat Palestijnen – alle Palestijnen in het gebied – direct of indirect doelwit waren van de Israëlische moordmachine, het IDF… – niets daarover in de verklaring. Het woord ‘genocide’ zul je er niet in aantreffen. De schijn wordt overeind gehouden alsof Israël alleen maar vocht tegen Hamas-strijders en vooral hun leiding als doelwit had. Genocide-ontkenning is het.

Dat sommige mensen zoiets in november 2023 nog enigszins geloofden, is erg genoeg, maar niet heel verbazend, gezien de verstikkende pro-Israëlische propaganda die behendig het schokeffect van 7 oktober 2023 benutte. Maar het is intussen maart 2026. Als de waarheid over de genocide niet bij Da’am wist door te dringen of daar niet binnengelaten werd, om zich niet te veel van de mainstream in genocidaal Israël te vervreemden, dan toch hopelijk wel bij Hans Boot? En ik hoef hier toch geen voetnoot te gaan maken om aan te tonen waarop het oordeel dat Israël genocide pleegde en pleegt in Gaza, is gebaseerd? Lezers die echt geïnteresseerd zijn, vinden rapporten die zo’n conclusie onderbouwen, bij Amnesty International, bij Human Rights Watch, bij de mensenrechtenorganisatie B’Tselem in Israël zelf. Die clubs hebben allemaal websites, en die zijn zelfs zonder voetnoot te vinden.

Het wordt nog curieuzer waar de Da’am het vervolg schetst van de weggemoffelde genocide in Gaza. In Libanon, waar Israël dus de ‘ĺeiding van (…) Hezbollah’ bestreed met een campagne van moord via piepers en via luchtaanvallen, kwam uiteindelijk een ‘overeenkomst over een “staakt het vuren” in Libanon’. Die is systematisch door Israël geschonden, maar daar hoor je Da’am niet over. Nadat Israël en de VS in de zomer van 2025 al een korte maar destructieve oorlog tegen Iran uitvochten, ‘volgde in Gaza een akkoord over een “staakt het vuren” en de vrijlating van Israëlische gijzelaars. De oorlog die op 7 oktober was begonnen, was “afgerond”’ Maar dat was die helemaal niet, want Israël moordt gewoon verder in Gaza, in een wat lager tempo waardoor er minder heisa over is. Voor Israël zijn dit soort operaties pas ‘afgerond’ als de laatste Palestijn is omgebracht, verdreven, of zich totaal en onvoorwaardelijk onderwerpt. De kans dat dit laatste gebeurt is buitengewoon klein, dus resteert voortzetting van etnische zuivering en genocide.

In Gaza is die genocide dus nog steeds gaande. ‘Sinds oktober vorig jaar, toen officieel het staakt-het-vuren in ging, heeft Israël minstens 680 mensen gedood in Gaza. Volgens Israël zijn er in diezelfde periode vier Israëlische soldaten omgekomen’, aldus de NOS.(5) Ook voedseltekorten zijn terug aan het komen, nu Israël de toegang tot Gaza weer verregaand heeft geblokkeerd. RTL Nieuws laat daarover Juliette Verhoeven aan het woord, actief bij Save the Children. ‘Basisvoorzieningen ontbreken en tekorten lopen op, vertelt Verhoeven. “Er zijn tekorten aan brandstof, ambulances, medicijnen en vers voedsel¨, zegt ze. ‘Mensen koken nu zelfs op afval. Dat zorgt voor schadelijke rook en gezondheidsproblemen.”’(6) Doen alsof met het staakt-het-vuren de moordpartij van Israël in Gaza ten einde is gekomen, is een vorm van liegen. Er is niks ‘afgerond’, behalve een enorm aantal Palestijnse mensenlevens. Allemaal de schuld van dat nare Iran? Geloven mensen zoiets nu echt?

Ik kan nog wel even zo doorgaan, maar is het nodig? Nou, vooruit. Ik heb moeten lachen om hoe in de verklaring de VS wordt getypeerd: ‘de leidende macht van de democratische wereld’, die weinig anders kon dan zich ‘grote zorgen’ maken over dat gevaarlijke en ambitieuze Iran, en wel op moest komen voor ‘Israël (…), tenslotte één van de naaste bondgenoten van Washington’. Leidende macht van de democratische wereld, het staat er echt.

Da’am schrijft ook over de onderdrukking van de grote protesten in Iran in januari, waaraan de agressors en hun fanclub een stuk legitimatie proberen te ontlenen door hun oorlog te verpakken als vrijheidsstrijd. Hij noemt, zonder bronvermelding en zonder enige distantie, daarbij ook aantallen slachtoffers van de repressie. ‘Meer dan dertigduizend burgers werden binnen enkele dagen door de repressieve machine van het regiem afgeslacht in een wanhopige poging om de opstand te stuiten.’ Daarover allereerst: die opstand was volstrekt legitiem, en als die de val van de Iraanse heersers teweeg had gebracht en de weg had gebaand naar een einde van de dictatuur in dat land, was dat een hele goede zaak geweest. De onderdrukking was weerzinwekkend en verwerpelijk. Geen misverstanden daarover.

Wel een paar feitelijke punten: die ‘dertigduizend burgers’, dat getal zie je vaker, maar is nergens nog serieus onderbouwd. Het gaat rond en wordt kritiekloos herhaald om de slechtheid van de Iraanse staat te onderstrepen. Het kan kloppen, maar dat moet dan wel worden aangetoond. Tot nu toe heb ik dat niet zien gebeuren. Mensenrechtengroepering HRANA publiceerde op 23 februari het rapport ‘The Crimson Winter’.(7) Daarin wordt de repressie uitgebreid besproken en cijfers gegeven. Daar staat: ‘betogers gedood: 6088´. Daar komen 236 kinderen bij, plus 76 burgers die niet aan protesten deelnamen, en ook nog eens 207 overheidsfunctionarissen, waaronder leden van het militaire apparaat’. In totaal ruim 7000 doden. Daar komen echter wel 11.744 mensen bij waarnaar nog onderzoek wordt gedaan, plus acht mensen die bij gevechten tussen burgers onderling om het leven kwamen. Het zijn gruwelijk hoge aantallen. Maar het eindeloos herhaalde getal van 30.000 is er niet mee onderbouwd, en lang niet alle omgekomen mensen zijn kennelijk demonstranten geweest. De staat van dienst van het Iraanse schrikbewind is z zonder overdrijving echt erg genoeg.

Doen alsof de huidige oorlog tegen Iran alsnog de weg naar vrijheid gaat banen voor de bevolking van dat land, is ook weinig geloofwaardig. Het bewind gebruikt de luchtaanvallen juist tegen een potentieel opstandige bevolking door te zeggen dat wie nu protesteert, als handlanger van de agressors zal worden behandeld. Protesteren is sowieso niet makkelijk in steden die onophoudelijk doelwit zijn van luchtaanvallen. Wie werkelijk vrijheid wil zien bloeien in Iran, kan zich maar beter frontaal en volledig tegen de onrechtvaardige agressieoorlog keren die de VS en Israël nu al vier weken tegen dat land aan het voeren zijn.

Maar ja, een vrij Iran, dat is natuurlijk veel minder makkelijk demagogisch weg te zetten als bron van alle kwaad in de regio. Dan wordt het helemaal moeilijk om niet langer het echte probleem onder ogen te zien waar Israël tegenaan loopt: het feit dat het een staat is gebouwd op gestolen land, ten koste van een deels verdreven, deels onderworpen en inmiddels ook deels uitgemoorde oorspronkelijke bevolking, de Palestijnen. Er komt geen vrede in de regio als dat onrecht niet wordt erkend en onder ogen gezien wordt, er komt geen vrede zolang die Palestijnen hun vrijheid niet terug hebben, in heel het land waarvan ze de inheemse bevolking zijn. Inderdaad: van de rivier tot aan de zee. Maar aan die vrijheid heeft Da’am overduidelijk bijzonder weinig boodschap.

Noten:

(1) in: Hans Boot, ‘Over Israël/Palestina: Iran betaalt prijs voor steun aan Hamas’, Konfrontatie Digitaal, 26 maart 2026, https://konfrontatie.nl/thema-s/midden-oosten/over-israel-palestina-iran-betaalt-prijs-voor-steun-aan-hamas

(2) Rhian Lubin, ‘US has fired 850 Tomahawk missiles into Iran – leaving some officials concerned about dwindling supply´, The Independent, 27 maart 2026, https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/iran-war-pentagon-tomahawks-supply-b2947023.html

(3) Jake Johnson, ‘Oman’s Foreign Minister Said US-Iran Deal Was “Within Our Reach”. Then Trump Started Bombing’, Common Dreams, 28 februari 2026, https://www.commondreams.org/news/oman-foreign-minister-iran-deal

(4) ‘Live tracker: Casualties in US-Israeli and Iranian attacks’, bij ‘Death toll continues to climb in Lebanon during Israeli invasion, https://aje.news/zgevw1?update=4444526 in: Christine McGuire & Urooba Jamal, ‘Iran war live: Pakistan, Turkiye, Egipt, Saudi sekto de-escalate’(Ĺive upodates), Al Jazeera, 29 maart 2026, https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/29/iran-war-live-houthis-attack-israel-anti-war-protesters-rally-in-tel-aviv

(5) Eva de Vries, ‘Toename geweld Israël in Gaza sinds Iran-oorlog: “De wereld kijkt de andere kant op”’, NOS, 23 maart 2026, https://nos.nl/artikel/2607555-toename-geweld-israel-in-gaza-sinds-iran-oorlog-de-wereld-kijkt-andere-kant-op

(6) Omar Diab, ‘Gazanen vrezen dat hun leed wordt vergeten: “Niemand kijkt nog naar ons om”´, RTL Nieuws, 25 maart 2026, https://www.rtl.nl/nieuws/buitenland/artikel/5580017/gaza-oorlog-gaza-midden-oosten-hongersnood-blokkade-vergeten