Staken! Goed zo!

dinsdag 23 juni 2026

Geschreven voor Konfrontatie, waar het al te lezen staat. Nu dus ook hier 🙂

Het zal veel mensen niet (zijn) ontgaan: het is stakingstijd. Woensdagochtend 24 juni 2026 van 4 tot 8 uur geen treinen, want het spoorwegpersoneel staakt dan. ‘Ook de schoonmakers van de trein leggen het werk neer, maar zij staken zelfs de hele dag.’(1) . Dat is niet alles. ‘Ook werknemers in het bus-, tram- en metrovervoer staken’.(2) En hierbij blijft het niet. Later in de week staken in Eindhoven en omgeving bijvoorbeeld arbeiders in de metaalindustrie.(3) Manifestaties zijn er ook. Zo te zien op de actiepagina van de FNV (4) was er op maandag 22 juni al een op Schiphol, vandaag staat er eentje vermeld voor Amsterdam, donderdag 25 juni een in Groningen en een in Utrecht, vrijdag 26 juni een actie in Eindhoven, zaterdag acties in Rotterdam en Nijmegen. Hint: daar kun je aan deelnemen, aan die manifestaties. Iets met solidariteit en zo.

De stakingen zullen niet ongemerkt aan mensen voorbij gaan. Wie 24 juni op pad wil, krijgt er mee te maken. Dat is uitstekend, al is het niet altijd leuk. Het drukt mensen met de neus op de urgentie van dit gevecht. Het gaat immers niet om kleinigheden, en het gaat bepaald niet alleen de stakers aan, en/of de leden van betrokken vakbonden en/of het personeel van de sectoren waar gestaakt wordt. Dit is een staking voor een heel breed gedeeld gezamenlijk belang.

Het gaat om de sociale zekerheid die door het aso-kabinet Jetten wordt belaagd. Dat kabinet wil allerlei nare ingrepen doorvoeren in die sociale zekerheid, om aan miljarden euro’s te komen die ze in militarisering, in oorlogsvoorbereiding willen steken. Tegelijk beweren de regeerders die dit door willen drukken dat ze op deze manier ‘de sociale zekerheid in de toekomst betaalbaar willen houden’ zoals dat dan heet. Het eerste doel is onzinnig: mensen hier armer maken om mensen daar beter dood te kunnen schieten, dat gaan we dus niet toelaten. Het tweede doel is ook onzinnig: een serieuze blik op cijfers en feiten laat zien dat de verhalen over onbetaalbaarheid van sociale zekerheid gewoon niet kloppen. Het percentage van mensen dat bijvoorbeeld in de WIA komt, is afgelopen jaren gestaag gedaald. ‘Relatief vallen er dus steeds minder uit door ziekte’, kunnen we lezen op Rode Cijfers, een weblog volgeschreven door economen die zich met de vakbond verbonden weten.(5) En verder weten mensen die dit lezen vast wel waar wat geld te halen zou zijn als er echt tekorten in de sociale zekerheid zouden zijn.

De bezuinigingsplakken zijn stevig, zeg maar grof. Ze treffen WIA (uitkering ziekte en arbeidsongeschiktheid) en WW (uitkering wegens ‘werkloosheid’ ofwel verlies van betaalde baan).(6) Het recht op werkloosheidsuitkering (WW wordt ingekort van twee naar nog maar een jaar. Daarna ‘lonkt’ de bijstand. Weliswaar wordt de uitkering in dat ene jaar dan iets hoger, maar toch. De twee soorten WIA (voor ziekte en arbeidsongeschiktheid) worden in elkaar gevoegd: een voorziening voor mensen die definitief meer aan betaalde arbeid toe zullen komen, verdwijnt. Steeds weer herkeuren dus, zonder nog de rust dat het klaar is, althans tot aan de pensioenleeftijd. O ja, en zowel de maximale uitkeringshoogte in WIA als WW gaan omlaag.

Eerst was er ook nog snellere een verhoging van de AOW-leeftijd in de plannen opgenomen, maar daar is het kabinet onder zware druk van teruggekomen. Ook de WW- en WIA-bezuinigingen mogen van het kabinet inmiddels van tafel, zo is aangekondigd in de hoop dat de vakbonden dan weer willen praten. Dat willen die vakbonden vooralsnog niet. Die zien aankomen dat er dan in ruil op andere delen van de sociale zekerheid bezuinigd gaat worden. Heel terecht gaan ze daar niet in mee. Intussen schuift het kabinet op daar al wat. Op 4 juni al lazen we: ‘Jetten: bereid om bezuinigingen sociale zekerheid “eventueel” te verlagen’.(7)

Terecht hebben ze bij de vakbonden zoiets van: eerst zien, dan geloven. FNV-voorzitter, op heel dubieuze wijze aan het hoofd van die vakbondskoepel gekomen, snapt dat hij zich gene halfzachte opstelling kan veroorloven als hij een serieus vakbondsaanvoerder wil zijn, is over de bezuinigingen heel beslist: ‘ Nee, ze zijn niet van tafel. Het kabinet heeft over de verhoging van de AOW-leeftijd gezegd: we gaan daar geen wet van maken, maar die bezuiniging ronkt nog steeds op de begroting. En minister van financiën Eelco Heine zegt ook: die 6,5 miljard moet uit de begroting van Sociale Zaken. Dan zijn er dus niet zo heel veel keuzes. Of je moet de bijstand verlagen, de AOW fiscaliseren of bezuinigen op de kinderopvang.’ De ene bezuiniging dus vervangen door een andere hardvochtige maatregel. Of er over van alles met Spekman en de FNV over een sociaal akkoord met het kabinet te praten is? ‘Niet zolang de bezuiniging van 6,5 miljard op de begroting staat.’(8) Stevige taal.

Of de stevigheid standhoudt als het kabinet voet bij stuk houdt en ook niet wijkt voor de stakingsstrijd? Het is de vraag. De vakbondstop laat vaker zien dat haar loyaliteit de gevestigde orde, met winstgevendheid-als-norm, het wint van haar inzet voor de belangen van arbeiders, vakbondslid of niet. Maar dat Spekman, de FNV en de andere bonden bij het opkomen voor de sociale zekerheid zich inzetten voor een onderwerp dat heel breed leeft, is intussen duidelijk. Opinieonderzoek van Een Vandaag laat zien dat brede meerderheden de bezuinigingsplannen voor de sociale zekerheid afwijzen. De sympathie voor de stakingen tegen die plannen blijkt aanzienlijk. ‘Mochten de vakbonden overgaan tot stakingen, dan zou een meerderheid (71 procent) dat een ge3oor5loofde reactie vinden tegen de kabinetsplannen.’(9)

Solidariteit!

Dit zijn en worden geen impopulaire stakingen. Logisch ook! Iedereen met een baan kan die verliezen, en dus te maken krijgen met verslechterde WW. En ieder gezond personeelslid kan ziek worden en dan met een uitgeholde WIA te maken krijgen. De bezuinigingsplannen raken potentieel heel veel mensen, en heel veel mensen snappen dat. Die stakers staken overduidelijk niet alleen voor zichzelf, maar in het belang van ons allemaal. Dat maakt steun voor de stakers zo belangrijk, zo goed en zo nodig.

Die solidariteit met de stakingen betreft dan in de allereerste plaats de stakers zelf. Zij voeren de actieve strijd. De vakbonden – de bestuurders van die bonden, om preciezer te zijn – hebben de regie, en dat gaat in vakbondsland helaas veelal tamelijk top-down, centralistisch en bureaucratisch. Maar dat zijn gene redenen om de bonden in deze stakingsstrijd af te vallen. Sterker: juist wie – terecht! – de greep van bondsbestuurders op de arbeiders wil helpen doorbreken, juist wie wil dart arbeiders zelf de regie in handen nemen en van onderen op d hun eigen stakingen aansturen, kan zich maar beter een nog wat betere verdediger van arbeidersrechten betonen dan die bondsbestuurders. Juist linksradicalen, anarchisten, anarchosyndicalisten en ander loslopend antiautoritair linkse lui – wij allemaal! – horen daarom deze vakbondsstakingen aan te grijpen voor actieve solidariteit. Al was het maar door tegen collega’s , buurtgenoten, medestudenten en – scholieren, voor de stakers op te komen tegen reactionair geweeklaag over vervelende stakers en dergelijke in.

En er is nog meer! Deze stakingen, juist ook die in het OV, zijn juist ook voor de strijd tegen fascisme en racisme geweldig goed nieuws, vanwege aanknopingspunten die ze bieden. Kijk wat stakingen met mensen doen, en kijk naar wat voor mensen het zijn. Bij het OV werken mensen van allerlei herkomsten, kleuren, leeftijden, genders en seksualiteiten. Wie vaak met bus of trein reist ziet dat met eigen ogen en hort het in de intercom. Het OV is allang geen wittemannenbolwerk meer, kaartcontrole, omroepberichten en het vervoer zelf zijn in handen van mensen die van Marokkaanse, Afro-Caraïbische, Turkse en ja ook best wel eens wat wit Nederlandse herkomst zijn. Die mensen werken dagelijks met elkaar samen om jou en mij veilig en adequaat van A naar B te vervoeren.

En nu gaan veel van die mensen samen staken! Dat gaat alleen lukken als ze zich niet tegen elkaar op laten stoken via racistische haat. Seksistische grappen in de kantine ondermijnen de solidariteit. Racistische hatelijkheden van witte arbeiders tegen collega’s van Turkse, Antilliaanse, Arubaanse pof Marokkaanse herkomst ondermijnen de solidariteit. Seksisme en racisme en quee4rhaaqt zijn nare onderdrukkingsvormen die we sowieso te bestrijden hebben. Seksisme en racisme en queerhaat zijn tegelijk ook heel contraproductief als je samen voor gemeenschappelijke belangen strijd te voren hebt.

Nee, die gezamenlijke strijd doet racisme en queerhaat en seksisme niet automatisch verdampen. Zulke gezamenlijke strijd voorziet argumenten tegen zulke queerhaat, zulk racisme en seksisme echter wel van een rechtstreekse en urgente relevantie. Zulke argumenten kunnen juist in en om een staking goed resoneren, omdat ze er toe doen. Je hebt elkaar gewoon te hard nodig om verdeel-en-heers te kunnen tolereren. En de ervaring van gezamenlijke strijd laat vaak ook banden van solidariteit en onderlinge waardering na, die voor het doorbreken van racisme en seksisme.

Dit alles maakt de stakingen tot een oefening in solidariteit waar juist mensen die zich inzetten tegen racisme en fascisme maar beter met de grootst mogelijke aandacht en waardering naar kunnen kijken – en die waardering maar beter in actieve solidariteit kunnen omzetten. En juist als de stakingen succesvol zijn, als ze de aanvallen op onze sociale zekerheid weten aft te slaan, is het glashelder: strijdbare solidariteit werkt. Juist ook daarom geldt, voor iedereen maar juist ook voor militante antifascisten en andere linksradicalen: steun die stakingen uit alle macht!

Noten:

(1) ‘Geen treinverkeer op woensdagochtend, ook rest van OV gehinderd’, RTL Nieuws, 19 juni 2026, https://www.rtl.nl/nieuws/economie/artikel/5618658/treinverkeer-ligt-plat-op-woensdagochtend-door-stakingen

(2) ‘Staking op woensdagochtend tegen bezuiniging op sociale zekerheid’, NOS, 19 juni 2026, https://nos.nl/artikel/2619351-staking-in-ov-op-woensdagochtend-tegen-bezuiniging-op-sociale-zekerheid Daar wordt donderdag als stakingsdag Eindhoven gemeld; op de FNV_acto9ep[agina is echter sprake van vrijdag als stakingsmoment Eindhoven. Zie noot 4.

(3) Ertan Basekin, ‘Schoonmakers en metaalwerkers staken tegen bezuinigingen sociale zekerheid’, Nu.nl, 19 juni 2026, https://www.nu.nl/economie/6399972/schoonmakers-en-metaalwerkers-staken-tegen-bezuinigingen-sociale-zekerheid.html

(4) ‘Overzicht regionale acties’, FNV, https://www.fnv.nl/acties/de-toekomst-is-van-ons/meld-je-aan-voor-de-actie-in-jouw-regio

(5) Tijmen de Vos, Vera Vrijmoeth, Felix Kram, ‘De WW en arbeidsongeschiktheid zijn goedkoper dan ooit’, Rode Cijfers, 28 mei 2026, https://rodecijfers.substack.com/p/de-ww-en-arbeidsongeschiktheid-zijn

(6) Dirk Waterval, ‘Waarom het kabinet snijdt in de WW en Wia, en wat dat betekent voor mensen met een uitkering’, Trouw, 29 mei 2026, https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/waarom-het-kabinet-snijdt-in-de-ww-en-wia-en-wat-dat-betekent-voor-mensen-met-een-uitkering~b0d095ec/

(7) ‘Jetten: bereid om bezuinigingen sociale zekerheid “eventueel” te verlagen’, NOS, 4 juni 2026, https://nos.nl/artikel/2617131-jetten-bereid-om-bezuinigingen-sociale-zekerheid-eventueel-te-verlagen

(8) Marieke de Ruiter en Tjerk Gualthérie van Weezel, ‘Opnieuw gaat Hans Spekman voorop in de arbeidersstrijd, nu als voorzitter van FNV: “Eerst bezuinigingen van tafel”’ , Volkskrant, 20 juni 2026, https://www.volkskrant.nl/economie/opnieuw-gaat-hans-spekman-voorop-in-de-arbeidersstrijd-nu-als-voorzitter-van-fnv-eerst-bezuinigingen-van-tafel~b82b0099/ .

(9) Jelle Fastenau, ‘Meerderheid steunt mogelijke stakingen tegen bezuinigingen op sociale zekerheid, plannen ook niet populair bij coalitiekiezers’, EenVandaag, 18 mei 2026, https://eenvandaag.avrotros.nl/opiniepanel/uitslagen/meerderheid-steunt-mogelijke-stakingen-tegen-bezuinigingen-op-sociale-zekerheid-plannen-ook-niet-populair-bij-coalitiekiezers-163673

Peter Storm