De EU is op oorlogspad

In maart vorig jaar publiceerde de Europese Unie haar “Witboek voor een Europese defensie paraatheid 2030”. Het begint met de constatering dat “Europa wordt geconfronteerd met een acute en groeiende dreiging” en dat “de enige manier waarop we vrede kunnen waarborgen, is door paraat te zijn om degenen die ons kwaad willen doen af te schrikken”. Zonder de vermeende dreiging verder toe te lichten, laat staan te bewijzen, komt het Witboek met een serie plannen om de militaire uitgaven van de Unie drastisch te verhogen. In feite gaat het hier om oorlogsvoorbereiding.

Het Witboek beschrijft een “snel verslechterende strategische situatie” en verwijst daarbij naar “de nabijheid van Noord-Afrika en het Midden-Oosten”, waardoor Europa “de gevolgen van oorlogen, migratie en klimaatverandering” in deze regio’s moet zien op te vangen. Het heeft het ook over “dreigingen” van Rusland en China. Zonder ook maar één moment stil te staan bij de vraag hoe het EU-beleid zelf heeft bijgedragen aan de “uitdagingen in de omliggende landen van Europa”, doet de Unie net of ze volledig buiten haar schuld nu moet reageren op deze ongelukkige situatie.

Kort samengevat is de EU van plan om een ongekend groot bedrag van achthonderd miljard euro vrij te maken om het gebied van de Unie nog verder te militariseren, dat toch al ernstig overbewapend is. Naast de legers van de verschillende lidstaten verblijven er ook nog eens 84 duizend Amerikaanse soldaten, verspreid over veertig bases. Verder zijn er meer dan zeshonderd atoomkoppen op allerlei plaatsen op het continent.

EU in dienst van het Amerikaanse wereldrijk

Sinds begin jaren 2000 werken de de EU en de NAVO officieel samen, en in het Witboek staat dat de NAVO “de hoeksteen van de collectieve verdediging van de EU-landen” is. De NAVO is echter een oorlogsorganisatie, een instrument van het Amerikaanse imperialisme voor wereldwijde overheersing. Door de nadruk te leggen op de “onmisbare” rol die de NAVO zal blijven spelen in EU-kwesties, stelt het Witboek de VS gerust dat de EU, in plaats van een onafhankelijk buitenlands beleid te voeren, hun trouwe volgeling zal blijven.

Misschien wel de meest veelzeggende zin in het Witboek is de volgende: “De Verenigde Staten eisen dat Europa meer verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen defensie”. Dus in dienst van hun imperium. Als de VS zegt “spring”, vraagt de EU “hoe hoog?”. Zo hoog als achthonderd miljard euro blijkbaar.

In zijn toespraak voor het Europees Parlement in januari 2025 zei NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte dat “Europese landen gemiddeld gemakkelijk tot een kwart van hun nationaal inkomen besteden aan pensioenen, gezondheidszorg en sociale zekerheid, en dat we slechts een klein deel van dat geld nodig hebben om de defensie veel sterker te maken”.

Maar jaar na jaar zijn de gezamenlijke militaire uitgaven van de NAVO-leden overdreven veel hoger dan die van andere staten. Uit de cijfers voor 2024 blijkt dat de NAVO-landen 1.506 miljard dollar (55 procent van het wereldwijde totaal aan defensie uitgaven) hebben uitgegeven, tegenover 314 miljard dollar (12 procent van het wereldwijde totaal) voor China en 149 miljard dollar (5,5 procent van het wereldwijde totaal) voor Rusland. Deze enorme voorsprong die de NAVO ten opzichte van haar concurrenten heeft op het gebied van militaire uitgaven is echter niet voldoende. Er is kennelijk meer geld nodig om de “acute bedreiging voor onze manier van leven” het hoofd te bieden.

Wapenbedrijven zijn de grote winnaars

Om tegen 2030 volledige “paraatheid” te bereiken (wat dat ook moge betekenen), zal de EU de regels die de uitgaven van haar lidstaten beperken versoepelen. Zij heeft “vijf pijlers vastgesteld om de Europese defensie-uitgaven aanzienlijk op te voeren”:

1. De EU zal speciaal nieuw financieel beleid ontwikkelen om de defensie-investeringen van de lidstaten te verhogen.

2. Om inflatie te beperken moeten alle EU-landen zich houden aan tamelijk strikte grenzen voor begrotingstekorten en overheidsschulden. Deze regels gelden nu niet meer voor oorlogsuitgaven.

3. De EU zal bestaande financiële regels flexibeler toepassen, als het gaat om de productie van wapens.

4. De Europese Investeringsbank zal van nu af aan leningen geven aan de wapenindustrie.

5. De EU zal het aantrekken van privékapitaal voor wapenproductie aanmoedigen.

De EU-lidstaten staan momenteel voor tal van problemen na jaren van privatiseren en bezuinigen, die de medische zorg en de sociale voorzieningen aangetast hebben. Daarnaast wordt Europa vaak getroffen door extreem weer vanwege de klimaatcrisis. In plaats van deze zeer reële problemen aan te pakken via forse overheidsinvesteringen, heeft de EU ervoor gekozen enorm veel geld te steken in het te lijf gaan van een denkbeeldige dreiging. Daardoor zullen de problemen voor de bevolking hier alleen maar verergeren.

De plannen van het Witboek komen erop neer dat de EU al haar financiële regels tot het uiterste oprekt om honderden miljarden aan overheidsgeld af te dragen aan particuliere wapenbedrijven. Het is dan ook niet verwonderlijk dat een belangrijk onderdeel van de plannen een “strategische dialoog met de defensie-industrie” is. De honderden miljarden zullen gaan naar onderzoek, ontwikkeling en aankoop van lucht- en raketafweer, artilleriesystemen, munitie, AI, kwantum-, computer- en elektronische oorlogsvoering en andere wapens, alsook naar “kritieke transportinfrastructuur” om “militaire mobiliteit voor snelle en grootschalige verplaatsingen van troepen en materieel” in heel Europa te garanderen.

Oekraïne

Het Witboek blijft maar herhalen dat het “absoluut noodzakelijk is dat de EU en haar lidstaten hun militaire hulp aan Oekraïne opvoeren”. De bijna vijftig miljard euro aan militaire hulp tot nu toe, evenals de ongeveer zesenzeventig miljard euro ter ondersteuning van de “economische, sociale en financiële veerkracht” van het land en de zeventien miljard euro voor de opvang in de EU van gevluchte Oekraïners, zijn niet voldoende. Er is meer geld nodig om de oorlog in Oekraïne voort te zetten, wat aantoont dat het doel nooit was om de oorlog snel te beëindigen, maar veeleer om een eindeloze oorlog te gaande te houden die alsmaar meer winst oplevert voor de oorlogsindustrie, die in Brussel meeregeert.

In het Witboek prijst de EU de Oekraïense wapenbedrijven voor hun “ondernemend houding” en merkt zij op dat het land “’s werelds toonaangevende laboratorium voor defensie en technische vernieuwingen is geworden”. Deze oorlog biedt de EU de kans op “nauwere samenwerking tussen de Oekraïense en Europese defensie-industrieën” met “kennis uit de eerste hand over vernieuwingen voor militaire superioriteit op het slagveld”. De toon over de oorlog is zo enthousiast dat die de lezer bijna doet vergeten hoe afschuwelijk deze oorlog eigenlijk is, die honderdduizenden doden heeft veroorzaakt en meer dan tien miljoen mensen op de vlucht heeft gedreven. Deze feiten vermeldt het Witboek niet.

Wat nu?

De EU is duidelijk: “Hoeveel heimwee we ook kunnen hebben” naar de goede oude tijd van na de Tweede Wereldoorlog, “we moeten accepteren dat die niet meer terugkomt”. Vanaf nu is het enige dat telt: macht geeft recht. Het internationaal recht en de diplomatie zijn naar de prullenbak van de geschiedenis verwezen. Kijk maar hoe de EU de afgelopen achttien maanden openlijk de genocide oorlog van Israël tegen Palestina heeft gesteund.

Niettemin eindigt het Witboek met de ‘geruststellende’ boodschap dat “de EU een vredesproject is en blijft”. Na het gebruikelijke geleuter over “waarden”, “veerkracht”, “eenheid en slagkracht”, roept de EU haar lidstaten op “deze historische uitdaging aan te gaan”. Het is onmogelijk te voorspellen wat er uiteindelijk zal gebeuren nu de EU streeft naar “volledige paraatheid”, maar één ding is zeker: het zal niet vreedzaam zijn.

Niamh Ní Bhriain

Het oorspronkelijke artikel “The EU is on a War Path”stond in juni 2025 op de website van TNI. Vertaling en bewerking: Jan Paul Smit.

Drie aanvullingen

1. Franse minister-president rekent zich rijk

“We hebben een bevolking van 450 miljoen mensen, en als je Groot-Brittannië erbij optelt, hebben we 520 miljoen mensen”, sprak de Franse premier François Bayrou in maart 2025 tot de Franse Eerste Kamer. “De Russische bevolking telt 145 miljoen mensen. Als je het bnp (bruto nationaal product, alle inkomsten van een land van een heel jaar bij elkaar opgeteld) van beide vergelijkt, zie je dat de EU op 17.000 miljard euro uitkomt en Rusland op ongeveer 2.000 miljard euro. Als je de legers vergelijkt, dan zie je dat Europa 2,6 miljoen soldaten heeft. Dat is meer dan het dubbele van Rusland. Wij hebben 15.000 vliegtuigen, terwijl Rusland er 5.000 heeft. Als we naar het aantal kanonnen kijken, dan zie je dat wij er 15.000 hebben en Rusland minder dan 10.000.” [1].

2. Geen nieuw verdrag beperking kernwapens

Tientallen jaren van onderhandelingen tussen de VS en Rusland over kernwapens hebben het aantal kernkoppen sinds de Koude Oorlog met bijna tachtig procent verminderd. De afgelopen jaren is de daling van het aantal kernwapens echter aanzienlijk trager gegaan. NewSTART, het laatste verdrag voor het beperken van het aantal atoomwapens, liep onlangs af. Tot nu toe begonnen er drie tot vijf jaar voor het aflopen van een dergelijk verdrag nieuwe onderhandelingen. Dit keer echter niet. Dat betekent dat Rusland en de VS de komende jaren hun aantal kernwapens niet verder terug zullen brengen.

Om een indruk te geven van de vernietigingskracht van atoomwapens: volgens officiële simulatiemodellen zal de lancering van één enkel kernwapen – om wat voor reden of door welke oorzaak dan ook – leiden tot een vergeldingsactie met honderden kernraketten, waardoor binnen enkele uren negentig miljoen mensen omkomen en in de daaropvolgende jaren mogelijk nog miljarden meer door radioactieve straling. [2]

3. Inflatie en klimaat problemen

De huidige Duitse regering, onder leiding van bondskanselier Friedrich Merz, streeft naar uitbreiding van de defensie-uitgaven, met als doel de Bundeswehr om te vormen tot het sterkste leger van Europa. Hiervoor gebruikt zij speciale EU-leningen, en steekt er ook zelf veel geld in. Het Duitse parlement heeft bovendien een speciaal fonds voor infrastructuur- en veiligheidsinvesteringen van vijfhonderd miljard euro goedgekeurd.

De enorme toename van de totale schuld van de EU-landen vormen een bedreiging voor de toch al niet zo best draaiende economie. In 2024 bedroeg de schuld van de EU ongeveer zevenhonderd miljard euro – en die stijgt nog steeds. Een forse toename van defensie-uitgaven zou de inflatie kunnen aanwakkeren en toekomstige generaties opzadelen met hoge kosten voor de terugbetaling van leningen. [3]

De rijke landen hebben hun belofte om jaarlijks honderd miljard dollar aan het zuiden van de wereld te geven voor het bestrijden van klimaatproblemen nog steeds niet nagekomen, terwijl zij jaarlijks vijftig keer zoveel uitgeven aan hun legers.

Regeringen stellen het leger – en de daarmee gepaard gaande wapenhandel – telkens weer vrij van de afgesproken klimaat- en milieuregels. [4]

Hoewel de EU, na de Verenigde Staten, de grootste wapenexporteur ter wereld is, streven wapenfabrikanten naar een verdere militarisering van de EU door te eisen dat zij “ruimer gebruik mogen maken van overheidsprogramma’s” en “onbeperkte toegang krijgen tot blijvende financiering” via de Europese Investeringsbank. [5]

Verder lezen

1. Om goed te begrijpen hoe wapenfabrikanten politici over weten te halen om steeds meer miljarden te besteden aan wapens, in plaats van in te zetten op onderhandelingen en ondersteuning van de bevolking, kan je terecht bij het artikel “De Duizend Miljard Oorlogsmachine” Stop Wapenhandel.

2. “NATO’S 3.5% Spending Goal – Unsustainable on every count”.

3. “Nuclear flashpoints to fallout”.