Misplaatste opgewektheid vanwege een kop

zaterdag 9 mei 2026

Opvallende kop van een RTL-artikel: ‘Meeste Nederlanders voor opvang van asielzoekers én voor de spreidingswet’.(1) Zie je wel, de meeste mensen willen best vluchtelingen opvangen! Zie je wel, die Defend-lui, die fasco-politici en hun megafoons in de media – ze zijn niet representatief! Wij zijn toch met meer! Dat was de strekking van veel commentaren die ik las. Ik snap dat mensen in deze gure, barre tijden alles wat ook maar als goed nieuws klinkt, enthousiast verwelkomen. Maar ik denk dat de opgewektheid waarmee veel mensen op dit bericht reageren, voor een heel groot deel misplaatst is. Wat het artikel beschrijft is een heel stuk minder positief dan wat de kop ervan suggereert.

Het stuk geeft resultaten weer van een opinieonderzoek van het RTL Nieuwspanel, waar ‘ruim 20.000 leden’ van de in totaal 63.000 leden van dat panel aan hebben meegedaan. Wat resultaten. Vluchtelingen uit Oekraïne horen te worden opgevangen, zo vindt 81 procent van de ondervraagden. Mensen die vluchten uit andere oorlogsgebieden horen opvang te krijgen,m zo vindt 68 procent. Voor mensen die vluchten wegen ‘politieke omstandigheden, of bv. geaardheid’ is dat cijfer 55 procent.

De bereidheid om mensen die voor oorlogsgeweld vluchten op te vangen is dus veel groter dan de bereidheid om mensen die vluchten wegens vervolging en repressie een veilige plek te bieden. Mensen die zeggen: iemand kapot schieten mag niet, zijn deels dus mensen die zeggen: iemand opjagen, opsluiten en folteren mag wel, of kan in ieder geval niet dezelfde aanspraak op onze medemenselijkheid maken als de oorlogsvluchteling. Ook is niet elke oorlogsvluchteling even welkom. Zit ik er ver naast als ik denk dat Oekraïners, ‘ons soort mensen’ meer welkom zijn volgens velen dan bijvoorbeeld Syriërs?

Meer cijfers, nu over arbeidsmigranten. Het aantal mensen dat vindt dart arbeidsmigranten uit andere EU-landen hier opgenomen mogen worden, is 46 procent. Dezelfde vraag, maar nu over arbeidsmigranten van buiten de EU, leidt tot een ja van slechts 18 procent. Zit ik er ver naast als ik denk dat mensen van Europese afkomst een stuk minder onwelkom zijn dan mensen uit bijvoorbeeld de Filipijnen? En is zoiets niet best onthutsend?

Het onderzoek gaat ook in op de vraag hoe het ‘draagvlak voor asielopvang vergroot’ zou kunnen worden. Daar wordt het een beetje creepy. De meest genoemde optie is: ‘snellere uitzetting van afgewezen asielzoekers’: 78 procent noemt die. ‘We’ heten vluchtelingen makkelijker welkom als we sneller van ze af kunnen als wij daartoe besluiten. Op een eerloze tweede plek komt: ‘Harder optreden bij overlast’ . Het is dus intussen normaal geworden om het ‘asielprobleem’ beleidsmatig op vanzelfsprekende toon met ‘overlast’ te associëren. Dat is wat de vraag en vooral het antwoord impliceert, en dat maakt op zichzelf al deel uit van de negatieve beeldvorming die rond vluchtelingen wijd verbreid is. Het percentage ondervraagden dat deze optie steunt: 60 procent.

En dan komt het. De derde optie: ‘Minder asielzoekers naar Nederland laten komen’: 57 procent steunt dat, om aldus het ‘draagvlak’ voor opvang te verstevigen. Meer draagvlak door minder mensen opvang te bieden, dat staat er in feite. Trek dat door en je komt bij maximaal draagvlak door niemand opvang te bieden, tenzij wellicht als hoge uitzondering. Laat ik ook opmerken dat precies deze redenering door politici keer op keer is aangedragen in pleidooien om ‘grip op migratie’ te krijgen en het asielbeleid nog wat strenger te maken dan het al is. ‘We moeten wel, want anders verdwijnt het draagvlak’.

Dit lees ik bijvoorbeeld in het akkoord dat ten grondslag lag aan het kabinet-Schoof: ‘Het hele asiel- en migratiestelsel wordt hervormd, de instroom gericht en maximaal teruggedrongen met een breed pakket maatregelen zodat een oplossing wordt geboden voor de huidige acute situatie, met plek voor wie echt mag blijven en draagvlak te behouden.’ Draagvlak voor asielopvang vraagt beperking van asielopvang. Dat vond dat kabinet. De 57 procent van de in het RTL-panel ondervraagde mensen is dat met Schoof (en met Wilders, en met Faber) klaarblijkelijk eens. Helemaal niet iets om vrolijker van te worden. Het decennia lang rondpompen van hert frame dat het weren van vluchtelingen nodig is omdat de samenleving dat vereist (‘draagvlak’), heeft effect gehad.

De vierde optie: ‘Snellere behandeling van asielaaanvragen’: ook 57 procent. Ik vraag me af of dat aantal ook zo groot zou zijn als snellere behandeling vooral tot snellere verlening van een erkende vluchtelingenstatus zou leiden, en niet op afwijzing van de asielaanvraag uitdraait.

Andere opties – kleinere opvangplekken, betere voorlichting, minder lompe taal van politici, meet veiligheidsmaatregelen – krijgen allemaal tussen de 30 en de 40 procent steun, ‘meer inspraak voor omwonenden’ komt op 31 procent.

Ik vind het helemaal niet geruststellend allemaal. Ja, de ‘meeste mensen’ willen wel opvang. Maar niet te veel. Niet te makkelijk. Goed gecontroleerd met veiligheidsmaatregelen, alsof vluchtelingen vooral een veiligheidsissue zijn. En vooral ook selectief: liever mensen uit de buurt, wit en christelijk, dan van verder weg, donker en bijvoorbeeld moslim. Het staat er allemaal niet letterlijk, maar die strekking is wel degelijk.

Hier past de brede steun voor de Spreidingswet die het artikel ook laat zien, ook best bij. Die helpt om mensen knarsetandend een AZC te tolereren in de wetenschap dat mensen in andere gemeentes dat ook voor hun kiezen krijgen, dat de ‘last”dus ‘eerlijk verdeeld’ wordt. Het past keurig in het frame dat asielzoekers een ‘last’ zijn, mensen waarvan je er niet te veel in je omgeving wilt zien. Het is minder bruut dan de huidige praktijk minus Spreidingswet. Een vorm van uitsluiting is het nog steeds.

We kijken nog even verder. Er is ook gevraagd naar het geweld waarmee veel acties tegen de komst van opvangplekken voor vluchtelingen vaak gepaard gaat. ‘Bijna twee derde (64 procent) noemt dat geweld ‘onbegrijpelijk en onacceptabel’. Een kwart zegt dat sentiment wel te begrijpen, maar vindt dat het te ver gaat. Slechts 10 procent vindt gewelde soms begrijpelijk.’ Slechts tien procent? Als dat percentage ook voor de hele bevolking zou gelden? Met tien procent van die tien procent kun je een flinke binnenstad vullen – en slopen, en etnisch zuiveren. Die 10 procent zou, in Tweede Kamerzetels omgerekend, dus op 15 van die zetels. Defend-zetels, zeg maar. Nazi-zetels.

De kwart die begripvol is voor de motieven ervan maar het geweld zelf niet zo ziet zitten, zou dan op 37 tot 38 zetels uitkomen. Opgeteld 47 tot 48 zetels in totaal voor mensen die hetzij racistisch geweld steunen, hetzij de motieven ervan als valide erkennen, niet bepaald geruststellend. Bovendien geven mensen vaak sociaal wenselijk geachte antwoorden. De goedkeuring voor dit soort geweld zou wel eens hoger kunnen liggen dan de cijfers suggereren. Nóg hoger.

Dan zijn er in het artikel ook nog cijfers te vinden over de vraag wie de ‘ onrust rond asielopvang’ veroorzaken. De meeste mensen wijzen hier voor naar politici: 55 procent. Juist de aanhang rechtse, fascistische partijen doet dit nog veel meer dan anderen. Bij PVV_stemmers is het cijfer 76 procent, bij FVD_aanhangers zelfs 79 procent. Je mag aannemen dat ze bij de politici die de ‘onrust’ veroorzaken, niet denken aan hun eigen Führers die het vuur van de haat opstoken, maar aan mainstream politici die keer op keer niet hardvochtig genoeg optreden tegen de komst en opvang van vluchtelingen.

Alles bij elkaar zie ik ene veel minder vrolijk stemmend beeld dat die opgewekte kop suggereert. Ja, de ‘meeste Nederlanders’ zijn wel voor één of andere vorm van vluchtelingenopvang. Ik heb nieuws: dat geldt ook voor deelnemers aan anti-AZC-protesten. Maar alsjeblieft, niet zo veel. Niet zo snel. Leg het beter uit. En geen jonge mannen, want denk aan ‘onze vrouwen en kinderen’, en ook geen groepen minderjarige asielzoekers want ‘overlast’. Liever geen mensen uit ‘andere culturen’. Eigenlijk gewoon liever niet, en als het perse moet, dan mondjesmaat en op ‘onze’, racistische voorwaarden. Dat het niet allemaal even hatelijk is bedoeld of verwoord, verandert aan die essentie weinig tot niets.

Ja, de ‘meeste Nederlanders’ zijn voor opvang. Maar van die ‘meeste Nederlanders’ ziet een zeer aanzienlijk aantal deze mensen toch eigenlijk liever niet in hun buurt. Dat is wat er, voor wie oplet en nadenkt, onmiskenbaar te lezen is in dat veel te juichend ontvangen RTL-artikel. Om hier verandering in aan te brengen en naar werkelijke medemenselijke opvang en grensdoorbrekende solidariteit toe te werken, kunnen we deze kille realiteit maar beter onder ogen zien.

Noten:

(1) Daphne Cornelisse, ‘Meeste Nederlanders voor opvang van asielzoekers én voor de spreidingswet’, 9 mei 2026, https://www.rtl.nl/nieuws/binnenland/artikel/5599332/steun-voor-vluchtelingen-ondanks-protesten

(2) Pagina ‘Hoofdlijnenakkoord tussen de fracties van PVV, VVD, NSC en BBB’, via https://www.kabinetsformatie2025.nl/documenten/2024/05/16/hoofdlijnenakkoord-tussen-de-fracties-van-pvv-vvd-nsc-en-bbb

Peter Storm