EU eist geheimhouding over de onbeperkte energiehonger van Big Tech

Artificiële Intelligentie (AI) lijkt wel het paradigma te zijn waarmee het kapitalisme van de 21e eeuw zich een nieuwe adem wil inblazen. Daarvan getuigen de kolossale bedragen die door Big Tech geïnvesteerd worden in steeds grotere data warehouses, server farms; AI-networks enzovoort.

28 april, 2026 4 min leestijd

(Foto Stuart Antony, Flickr, CC-BY-2.0)

Daarvan getuigt ook het geloof dat politieke overheden hechten aan de beloftes waarmee Big Tech haar AI-rush aanprijst.  “Ik wil dat de toekomst van AI in Europa wordt gemaakt”,  zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, die er 200 miljard € wil in investeren. Voor haar vertrouwen in de praatjes van de AI-promotoren werd ze zelfs berispt in een open brief van AI-wetenschappers. De Verenigde Staten van hun kant proberen door export-veto’s een mededinger als China buitenspel te zetten. Anderzijds beginnen de risico’s van AI ook tot het publieke debat door te dringen. Citaten uit onbestaande of onbetrouwbare bronnen, “ontkleed software”, gevaarlijke medische of psychologische raadgevingen, redacties zonder journalisten, aanslag op de privacy…

Wat echter veel minder ter sprake komt zijn de haast onbegrensde energievereisten van de jacht op data en ‘AI-training’. In een tijdperk waarin het zuinig omspringen met energie een haast morele dimensie gekregen heeft (vooral gericht aan de gewone burger) legt Big Tech steeds een groter beslag op de elektriciteitsproductie. Oracle plant zelfs eigen ‘modulaire’ kerncentrales om in haar AI gerelateerde energienoden te voorzien. Naast elektriciteit zijn ook enorme hoeveelheden water vereist om de apparatuur te koelen.

De ervaringen in de Verenigde Staten geven een idee van de faraonische energievereisten van het nieuw kapitalistisch paradigma. Data centers vereisen er nu al tot vijf procent van het nationaal piekverbruik. Dit zou tegen 2028 bijna verdubbelen (van 51 naar 95 gigawatt), maar het elektriciteitsnetwerk kan een dergelijke groei niet aan. Sommige Microsoft server farms in de VS moeten nu al deels werkloos blijven wegens stroomgebrek, een reden waarschijnlijk waarom Microsoft een ‘hyperscale’ laat bouwen in het Amsterdamse havengebied Westpoort.

Alex de Vries-Gao, de Nederlandse expert aangaande milieukosten van digitalizering, schat dat de globale CO2 productie van AI in 2025, 32 à 80 miljoen ton, ongeveer die van een stad als New York is. Het jaarlijks globale waterverbruik van de data centers  zou in de buurt liggen van de inhoud van al het water dat in flessen verkocht wordt. En dan is er ook nog het elektronisch afval, dat tegen 2030 jaarlijks zo ‘n 130 à 230 miljoen kilogram zou gaan bedragen.

Zoals men kan vaststellen geeft expert de Vries-Gao een ruime vork voor zijn schattingen. Hij dringt dan ook aan op betere rapportering door de datacentra over hun grondstoffen-en energieverbruik. Maar deze zijn daar niet toe bereid, wetend hoe exorbitant hun aanspraak op schaarse goederen wel is, en hoe sterk dit ingaat tegen het groeiend klimaat- en milieubewustzijn bij het publiek. Net over het gebrek aan transparantie daarover deden onderzoeksjournalisten van Investigate Europe een boekje open. Uit How Big Tech wrote secrecy into EU law to hide data centres’ environmental toll (Hoe Big Tech geheimhouding in de EU-wetgeving hebben verankerd om de milieukosten van datacenters te verbergen) blijkt dat de AI-lobby het voor elkaar kreeg om de gegevens van individuele centra geheim te houden voor het grote publiek.

De EU-verordening (Europese wet) betreffende de “beoordelingsregeling van de Unie voor datacentra” van maart 2024 vraagt de exploitanten van datacentra weliswaar om “informatie en kernprestatie-indicatoren met betrekking tot het datacentrum dat zij exploiteren” mee te delen aan een Europese databank, maar de verordening vermeldt ook dat “kernprestatie- en duurzaamheidsindicatoren voor datacentra op geaggregeerde wijze worden openbaar gemaakt, op het niveau van de lidstaten en de Unie”. Geen kwestie dus om te weten wat bv. het Westpoort-centrum van Microsoft gaat verbruiken, alleen wat de ‘score’ voor Nederland is.

Deze geheimhoudingsclausule is volgens de onderzoeksjournalisten bijna letterlijk wat Microsoft en DigitalEurope – de Europese lobbyclub van (Europese en Amerikaanse) IT-bedrijven – als commentaar hadden op het oorspronkelijk ontwerp van de verordening. De lidstaten hebben toegang tot de individuele gegevens, maar Artikel 5 gebiedt geheimhouding ervan als vertrouwelijke informatie.

Om de lidstaten bij de les te houden stuurde de Commissie in februari 2025 hen nog een brief waarin letterlijk gesteld wordt: “De Commissie en de autoriteiten van de lidstaten zijn verplicht om alle informatie en prestatie-indicatoren voor individuele datacentra die aan de database worden doorgegeven, vertrouwelijk te behandelen. Het is van groot belang dit punt nogmaals te benadrukken, aangezien de Commissie al verschillende verzoeken om toegang tot documenten heeft ontvangen van de media of het publiek met betrekking tot deze gegevens. Al deze verzoeken zijn tot nu toe afgewezen.”

Voor sommigen volstaat dit echter nog niet. De Duitse kanselier Merz verklaarde verleden zondag dat hij er werk zal van maken om de Europese AI verordening te versoepelen en „om de industriële AI te bevrijden uit het huidige, te strakke keurslijf van de AI-regelgeving van de Europese Unie”.