Klimaatcatastrofe In Libertair Perspectief

Aldus luidt de titel van het thema in het Duitse internet-tijdschrift espero nr. 13 (juli 2026). Het nummer opent evenwel met een gastessay van de Spaanse anarchist en filosoof Tomás Ibánez, getiteld ‘De onoplosbare maar vruchtbare tegenstrijdigheid in het anarchisme’. Zijn artikel is uit het Spaans vertaald (opgenomen op de site Redes Libertarias, september 2025) en is nu dus ook in het Duits te lezen. Na dit gast-essay volgt het themagedeelte van de klimaatcatastrofe. Vervolgens treft men nog de behandeling van enkele bijzondere anarchistisch onderwerpen aan. Het redactioneel van espero zet dit alles in lijn. Hieronder vindt men mijn vertaling van dit informatieve redactioneel. Het nummer is gratis te downloaden, zie Online. [ThH]

Redactioneel espero nr. 13

Om een ​​zo open mogelijke ruimte voor discussie te creëren tijdens de Anarchistische Buchmesse in Mannheim, die in mei 2026 plaatsvond, kozen we voor een gemodereerde paneldiscussie. Onder het overkoepelende thema van de huidige stand van zaken en mogelijke toekomstperspectieven van de anarchistische beweging, presenteerden de redacteuren en auteurs geselecteerde bijdragen uit ons meest recente winternummer (espero #12).

Ondanks de urgentie en ernst van de wereldwijde situatie, werd de daaropvolgende uitwisseling met het publiek gekenmerkt door wederzijds respect, een bereidheid tot dialoog en openheid. Ook tijdens de rest van de beurs ervoeren we samenwerking tussen generaties, wat vertrouwen uitstraalde in een langverwachte heropleving van het anarchisme.

Espero nr. 13, onze huidige zomeruitgave, wil ook zo’n vernieuwing aanmoedigen. De mix van ondogmatisch-libertaire analyses, betrokken debatten en inspirerende visies streeft naar een anarchie die zich in het dagelijks leven ontvouwt door relaties vorm te geven, betekenis te creëren en collectieve actie te initiëren.

Het nummer opent met een gastessay van Tomás Ibáñez, waarin de libertaire Spaanse filosoof pleit voor een begrip van anarchisme als een instrument dat de wereld ‘anarchiseert’ zonder de traditionele dogma’s van het klassieke anarchisme te volgen, omdat: “Uiteindelijk gaat het erom de wereld te anarchiseren, niet om de overwinning van het anarchisme te verzekeren.”

De bijdragen aan het themanummer ‘De klimaatcatastrofe vanuit een libertarisch perspectief’, onder redactie van gastredacteur Christian Siefkes, maken duidelijk dat we de klimaatcrisis niet langer kunnen afdoen als een louter ‘beheersprobleem’ van de staat. Zo analyseert hij in zijn bijdrage zelf de meedogenloze logica van kapitalistische groei en maakt hij duidelijk dat een systeem gebaseerd op permanente exponentiële groei onvermijdelijk zijn grenzen zal bereiken op een eindige planeet. Toch ziet hij in het falen van de oude orde ook een sprankje hoop: wanneer het oude instort, ontstaan ​​er – zij het onder zeer moeilijke omstandigheden – kansen om iets nieuws en hopelijk beters op te bouwen en te implementeren.

Jörg Bergstedt benadrukt dat milieuvernietiging nauw verbonden is met machtsverhoudingen en waarschuwt ervoor de rol van de staat en ngo’s als oplossingen te overschatten. Hij stelt dat echte klimaatbescherming alleen mogelijk is door fundamentele kritiek op en transformatie van machtsstructuren. Met betrekking tot de dreigende klimaatramp bekritiseert Nicolas Guenot het geloof in grootschalige technologische oplossingen en pleit hij in plaats daarvan voor een heroriëntatie naar beheersbare en collectief controleerbare vormen van technologie op een ‘menselijke maat’.

Ook Christfried Lenz ziet kansen voor meer onafhankelijkheid en vrijheid in gedecentraliseerde technologie en hernieuwbare energiebronnen. De Zwitserse auteur Hans Widmer, beter bekend onder zijn pseudoniem P.M., pleit voor nieuwe, gemeenschappelijke leefstijlen die minder grondstoffen verbruiken, maar toch aantrekkelijk kunnen zijn.

In haar slotartikel benadrukt Annette Schlemm dat we in staat moeten blijven tot actie, zelfs als de situatie er somber uitziet. Ze is echter niet geheel zonder optimisme, want “mensen handelen vaak coöperatief, zorgzaam en zelfgeorganiseerd, vooral onder extreme omstandigheden.” Het is cruciaal dat we nu de solidariteitsstructuren opbouwen die ons in een crisis kunnen ondersteunen.

De vraag hoe dominantie en hiërarchie te verwerpen in een steeds catastrofaler wordende wereld vormt ook de drijfveer achter de andere bijdragen in Espero nr. 13. Siegbert Wolf laat zien dat het confronteren van de eigen geschiedenis hiervoor onmisbaar is en een levende inspiratiebron kan vormen voor de hedendaagse anarchistische praktijk. Hij beschouwt historische terugblikken als een oriëntatie en aanmoediging om na te denken over alternatieven voor de bestaande orde.

In zijn artikel pleit Jochen Schmück voor een breuk met de rigide dogma’s van het traditionele, ouderwetse anarchisme. Volgens hem ontstaat een ‘nieuw anarchisme’ niet uit grote politieke omwentelingen, maar uit de praktijk van een geleefde anarchie die zich manifesteert in het gewone dagelijkse leven van mensen. Stephan Krall voegt een psychologische dimensie toe aan dit perspectief en vraagt ​​zich af waarom mensen zich vaak vastklampen aan bestaande omstandigheden. Volgens hem is ware vrijheid alleen mogelijk wanneer ook de innerlijke patronen van onderwerping worden herkend en overwonnen.

De artikelen in de nieuwe zomeruitgave van espero pleiten er in hun geheel voor om anarchisme te zien als een open proces dat zichzelf voortdurend vernieuwt door middel van praktische anarchistische actie. Deze uitgave wordt afgesloten met boekaanbevelingen voor recent verschenen publicaties. Elk van deze aanbevelingen vertegenwoordigt op hun eigen manier het inzicht dat een humane en zelfbepalende toekomst alleen kan ontstaan ​​door de mentale inhoud van hoop en door ons collectieve handelen in de wereld.

De espero-redactie (Vertaling Thom Holterman. Espero nr. 13 is in zijn geheel te lezen op internet, zie Online.)