Voor de huurders in Spanje: nu is het genoeg geweest

Gepubliceerd op 16 oktober op https://www.olywip.org/p/for-the-tenants-in-spain-no-more

De volgende analyse is geschreven door Carl Eugene Stroud, lid van het Centrum voor Especifismo-studies, die met hulp van de anarchisten van de Spaanse especifismo/platformistische organisatie LIZA de huidige Spaanse huisvestingsstrijd beschrijft. Carl maakt een vergelijking met de huisvestingsstrijd in Washington, VS, en gaat na welke lessen hieruit kunnen worden getrokken voor hun lokale strijd. Beide kunnen wellicht nuttig zijn voor onze eigen lokale strijd. [Red. FvA]

> “De onzekerheid of je verhuurder je huurcontract wel zal verlengen, de angst dat je het einde van de maand niet haalt vanwege de hoge woonlasten, het geweld dat dakloosheid met zich meebrengt, of het feit dat het voor jongeren onmogelijk is om een leven op te bouwen als ze geen toegang hebben tot basishuisvesting.” (vertaald uit het Spaans naar het Engels van LIZA Plataforma)

Hoewel dit iedereen in de staat Washington bekend in de oren zal klinken, beschrijft het in feite de huidige situatie in Spanje, waar een veelbesproken uitzetting onlangs leidde tot protesten, bezettingen en oproepen tot een algemene staking door zowel huurders- als vakbonden.

Ruim twee weken geleden begonnen huurders en hun sympathisanten in heel Spanje protesten te organiseren als reactie op de uitzetting en ziekenhuisopname van María del Carmen Abascal. De 87-jarige vrouw, bekend als Maricarmen, werd met geweld uit haar huis gezet waar ze al meer dan 70 jaar woonde, in een gewelddadige scène die symbool is komen te staan voor de strijd om huisvesting in Spanje en de wreedheid waarmee huurders worden behandeld.

De daaropvolgende huurdersmarsen in Madrid, die na haar uitzetting doorgingen, groeiden in de eerste paar dagen van 10.000 naar 25.000 deelnemers. Later sloten lerarenorganisaties zich aan bij de huurders, en daarna ook vakbonden. De protesten, die leidden tot een stemming over hervormingen die in het parlement niet werden aangenomen, zijn sindsdien uitgemond in bezettingen op de pleinen van diverse Spaanse steden. Deze bezette zones zijn bekend bij activisten in Washington, en net als hier roepen ze in Spanje een verscheidenheid aan meningen op, zowel strategisch als tactisch.

In Madrid is er een sociaaldemocratische stroming die wil dat de kampen worden beëindigd voordat de politie ingrijpt, en een jonge communistische stroming die dit ziet als een kans om publiciteit te genereren en de klassenkwestie in de discussie te brengen. Er is ook een autonomistische anarchistische stroming, bestaande uit sociale centra en onafhankelijke huurdersverenigingen zonder wettelijk erkende status. Hun prioriteiten zijn verdeeld tussen het zo lang mogelijk voortzetten van het kamp en het benutten van het momentum ervan om een algemene staking te organiseren.

Ondanks het feit dat ze relatief nieuw zijn en minder dan de helft van de georganiseerde huurders vertegenwoordigen, is het Sindicato de Inquilinas de grootste huurdersvereniging in Madrid. Het is een wettelijk erkende organisatie die zich voornamelijk via de rechter verzet tegen uitzettingen, en tot voor kort konden zij grotendeels bepalen wat er gebeurde met betrekking tot de mobilisaties. Ze wisten al maanden van tevoren wat de uiteindelijke uitkomst van de uitzetting van Maricarmen zou zijn en waren op zoek naar een manier om er een soort overwinning van te maken. Zij waren de eersten die tijdens een van de demonstraties een kamp opzetten. Een paar dagen later, nadat de hervormingen waren mislukt, wilde Inquilinas het kamp opheffen, wat leidde tot escalerende confrontaties met de coalitie van minder ‘officiële’ huurdersvakbonden, die een langere geschiedenis hebben in het organiseren van huurders en het voeren van directe actie.

„We hebben ingegrepen in de organisatie van het kamp zelf om ervoor te zorgen dat het zo democratisch en transparant mogelijk functioneert \[…\] Onze politieke lijn is dat het kamp geen doel op zich wordt, maar dat er vanuit het kamp verdere organisatie en actie kan worden gerealiseerd,” vertelde een militant van de anarchistische politieke organisatie Liza mij. De organisatie, die al was geïntegreerd in verschillende van de huisvestings- en vakbonden die bij de mobilisaties aanwezig waren, heeft sindsdien een eigen tent opgezet, naast gratis eten, eerste hulp en ontmoetingsplaatsen voor diverse vergaderingen met betrekking tot de organisatie van het kamp. “Er is zelfs een stedenbouwkundige commissie voor het beheer van de tentplaatsing.”

In de VS blijft de invloed van rechts op de huurdersrechten grotendeels beperkt tot propaganda waarin de retoriek van krakers en de benarde situatie van „kleine“ verhuurders wordt aangewakkerd. Dit lijkt op de situatie in Spanje, waar rechts – na verschillende mislukte pogingen om het huurderskamp te ontruimen – zijn toevlucht heeft genomen tot het gebruik van beeldmateriaal uit het kamp als sensatievoer voor sociale media, aangezien ze niets zinnigs aan het huurdersdebat toe te voegen hebben.

Ook in Washington komen uitzettingen van ouderen veel voor. Volgens een advocaat gespecialiseerd in huurdersrechten met wie ik sprak, betreft maar liefst 20% van de uitzettingszaken die zij behandelen mensen boven de 70, die doorgaans van een vast inkomen leven. Dit hangt samen met het feit dat de meeste uitzettingsverzoeken in Thurston County worden ingediend door verhuurders uit de non-profitsector die staats- en federale stimuleringsmaatregelen ontvangen voor het aanbieden van woningen voor mensen met een laag inkomen.

„De rechtszaken maken iedereen duidelijk dat huurdersrechten afdwingbaar zijn en dat verhuurders aansprakelijk kunnen worden gesteld voor schendingen daarvan. Langdurige huurders hebben het recht om niet zonder gegronde reden te worden uitgezet“, vertelde de advocaat mij. Hij maakte echter ook duidelijk dat de wet 16 vrij ruime gronden noemt waarop iemand in de staat Washington toch kan worden uitgezet. Zelfs na de wet van 2025 die beperkt hoeveel een verhuurder de huur in een bepaalde periode mag verhogen, worden de meeste mensen nog steeds uitgezet wegens wanbetaling, omdat ze simpelweg niet genoeg geld hebben.

Gezien al deze overeenkomsten is het de moeite waard om de verschillen te bekijken. Zonder een netwerk van georganiseerde huurdersverenigingen, zonder de inzet van de vakbonden en de betrokkenheid van jongeren, zal de strijd rond de huurmarkt in Washington beperkt blijven tot de rechtbanken.

We kunnen veel leren van Spanje, waar men weliswaar wettelijke bescherming geniet, maar daar niet op vertrouwt. Ze hebben een massale huurdersbeweging opgebouwd die verder gaat dan juridische verdediging en wetgeving, waardoor gekozen functionarissen toeschouwers worden die moeten proberen de koers van de beweging te volgen. Ze laten de wereld zien hoe de arbeidersklasse zich moet voorbereiden op de komende strijd.

De deelnemer uit Liza zei dat alle huisvestingsvakbonden van dit moment profiteren om hun ledenaantal te vergroten, en voegde eraan toe dat, wat de volgende stappen betreft, „er voor elke wijk in Madrid buurtcomités zijn opgericht om aan de algemene staking te gaan werken“.

We spraken elkaar voor dit artikel voor het laatst nadat het tragische nieuws was bevestigd dat Maricarmen in het ziekenhuis was overleden.

> "De avond van haar overlijden trokken mensen naar het Congres en de volgende dag naar het huis waar ze nooit meer naar terug kon keren, terwijl de menigte „Moordenaars!“ schreeuwde"

Haar dood heeft de vastberadenheid van de mensen om te blijven strijden versterkt, en er is nu een datum vastgesteld voor de staking. Organisaties zoals Liza zetten zich in om ervoor te zorgen dat dit niet slechts een hoogtepunt blijft en dat de coördinatie binnen de arbeidersklasse, die is ontwikkeld ter voorbereiding op de komende algemene staking op 11 november, standhoudt en doorgaat met het opbouwen van volksmacht.

_Carl Eugene Stroud is lid van het Center for Especifismo Studies_