Ring: hoe kapitalisme evolueert tot een surveillance-staat

Tijdens de Amerikaanse Superbowl vorige maand adverteerde surveillancebedrijf Ring hun nieuwe programma “Search Party”, zogenaamd om kwijtgeraakte honden terug te vinden. Het programma gaat echter veel verder dan dat.

Allereerst: wat is Search Party? Dat is een nieuwe app van Ring (het bedrijf dat cameradeurbellen verkoopt). Search Party gebruikt ai-tools om beelden van alle Ring-camera’s in een gebied te controleren, in dit geval op honden. Of zo wordt het verkocht.

Want we hoeven niet naïef te zijn: deze technologie leent zich natuurlijk voor enorme spionage. Dit soort technologieën worden vaker geïntroduceerd in een vriendelijke vorm, voordat het daadwerkelijke gebruik wordt geïmplementeerd. Ring als geheel is daar een voorbeeld van.

Sinds 2019 heet het bedrijf Amazon Ring, omdat het bedrijf toen door Jeff Besos is opgekocht. Amazon zat met een probleem. Hun business model in de VS is gericht op gemak: snelle bezorging, waarbij mensen niet thuis hoeven zijn. In de suburbs van de VS zetten bezorgers pakketjes op de veranda.

Die bezorging komt echter met risico’s. Diefstal van pakketjes komt vaak voor, en om hun goede naam te behouden betaalt Amazon vaak het pakketje terug als het gestolen is. Dat levert dus kosten op, en irritatie bij klanten.

Wat kan je daartegen doen? Amazon zou pakketpunten kunnen openen, of kunnen garanderen dat pakketjes worden bezorgd als mensen thuis zijn, maar dat is respectievelijk duur en inefficiënt, en minder “convenient”. Dus greep Amazon naar surveillance.

Ring werd daar in 2019 onderdeel van. Door constant de veranda en de straat bij een huis op te nemen, wist Ring diefstal af te schrikken. Voor Amazon werd een nadeel zo een voordeel: zo konden ze geld verdienen met hun eigen gebrekkige en onveilige bezorging.

En niet alleen dat: door de schuld puur bij dieven te leggen, en de verantwoordelijkheid bij de consument, helpt Amazon bij het creëren van een paranoïde angstcultuur waardoor meer mensen een Ring-camera kopen. Daarvoor hebben ze zelfs een heel sociaal medium gecreëerd.

Op de Neighbors-app mag alleen over veiligheid gepraat worden, en kunnen buren hun Ring-video’s delen. Wat natuurlijk leidt tot angst voor elke onbekende die langst je huis loopt. Met natuurlijk racistisch profileren als één van de vele gevolgen.

En ook daar houdt het niet op, want ook hier hebben we te maken met de alom aanwezige “law of instruments”: “When all you have is a hammer, everything looks like a nail.” Als je eenmaal een gereedschap hebt, ga je het overal voor gebruiken.

Dus ging Amazon Ring steeds meer samenwerken met politie. Deels zodat klanten het idee zouden krijgen dat hun Ring-camera bijdraagt aan hun veiligheid, maar ook zodat die gegevens doorverkocht kunnen worden aan de politie.

De angst is dan ook dat Search Party, dat nu alleen nog gebruikt kan worden voor honden, straks ook gebruikt wordt om mensen te vinden. Het is geen raadsel wat de Amerikaanse politie of zelfs ICE met deze macht zou doen, als het in hun handen komt.

Die deal met Flock Safety is overigens beëindigd, toen Amazong Ring werd bedolven onder een stroom van kritiek. Maar dat is slechts tijdelijk. Zo’n samenwerking kan op elk moment weer worden opgezet, en wie weet hoe veel andere deals Amazon heeft.

Hoe zit dat in Nederland? Wet en praktijk zitten hier heel ver uit elkaar. De AVG staat niet toe dat je camera’s constant de openbare ruimte laat opnemen. Dat is een verboden gegevensverwerking, dus zijn de meeste Ring-camera’s wettelijk verboden.

Maar de politie handhaaft hier niet op. Sterker nog, de politie heeft een database waar je je camera’s (waaronder Ring-camera’s) kan registeren. Zo heeft de politie toegang tot een enorme hoeveelheid beveiligingscamera’s die op de openbare weg gericht zijn.

Het scannen van biometrische gegevens (gezichtsherkenning en dergelijke) van passanten is ook niet toegestaan in Nederland, maar de vraag is of de politie daar wél zou handhaven, zeker als ze uiteindelijk toegang kunnen krijgen tot die gegevens om te helpen in hun surveillance.

Om dan nog te zwijgen over surveillance-kapitalisme, een systeem waarin onze persoonsgegevens en data steeds meer een grondstof wordt die ontgonnen en verkocht kan worden. Daar helpen die camera’s alleen maar aan mee.

Deze ontwikkeling zie je overal terug in de moderne economie. Angst voor misdaad is nuttig voor bedrijven als Ring, want het creëert een markt. Politici kunnen angst voor misdaad ook gebruiken om repressie te verantwoorden. Vaak ook aangespoord door sensatiebeluste media.

Dit soort bedrijfsvoering en politiek pleegt roofbouw. Het vermorzelt vertrouwen van buren onderling, vertrouwen in de maatschappij, mentale gezondheid en een gezonde kijk op risico’s. Puur vanwege een verdienmodel, met als eindproduct een algemene surveillancestaat.

En de mogelijkheden om dat te doen worden steeds groter. Je kan een heel boekwerk schrijven over alle bedrijven die je data proberen te vergaren in ruil voor gemak, korting, of het gevoel van bedreiging.

Om maar te zwijgen over gegevensdieven als Klarna, die al je betaalgegevens willen verzamelen. In ruil voor microkrediet die bedoeld zijn om je financieel in de problemen te brengen.

Moraal van het verhaal: als bedrijven gaan adverteren met huisdieren, weet je dat er iets mis is.

Bo Salomons

(Dit artikel verscheen eerder als draadje op Bluesky.)