Diep verankerd koloniaal racisme: waarom miniatuurbeeldjes van Hitler niet ‘normaal’ gevonden worden, maar van JP Coen wèl

Enige tijd geleden verscheen in het Noordhollands Dagblad een artikel over het 3D-printen van replica’s van het standbeeld van de genocidepleger Jan Pieterszoon Coen in Hoorn. Afgelopen zaterdag werden deze miniatuurbeeldjes vol trots getoond door Coen-fans, tijdens hun tegenactie tegen de demonstratie van We Promise en de Werkgroep Slavernijverleden Hoorn (WSH) voor de verplaatsing van het Coen-standbeeld naar het Westfries Museum. Hieronder staat de volledige versie van een reactie van de WSH op het artikel in het Noordhollands Dagblad. Die reactie is ook verzonden naar de gemeenteraad van Hoorn.

De Werkgroep Slavernijverleden Hoorn (WSH) reageert met grote zorg op het artikel waarin het reproduceren van miniatuurstandbeelden van Jan Pieterszoon Coen wordt gepresenteerd als een onschuldige hobby en als “promotie van Hoorn”. Het normaliseren en verhandelen van het beeld van een genocidepleger is geen neutrale handeling. Het draagt actief bij aan het verheerlijken van koloniale gruweldaden en het bestendigen van racistische denkbeelden die in onze samenleving nog steeds voelbaar zijn.

Geen onschuldig souvenir

Jan Pieterszoon Coen is historisch gedocumenteerd verantwoordelijk voor de uitroeiing van vrijwel de gehele bevolking van de Banda-eilanden. De feiten zijn helder, de onderzoeken zijn uitgebreid, en de consensus onder historici is breed: Coen pleegde genocide. Wie vandaag – met de kennis van nu – ervoor kiest om zijn beeld te reproduceren, te verkopen of te kopen, draagt bij aan het normaliseren van deze geschiedenis en het schofferen van de nazaten van de mensen die onder zijn bewind zijn vermoord, verdreven of tot slavernij gedwongen.

Het is daarom zorgwekkend dat de maker van de beeldjes aangeeft geen discussie te willen voeren over Coens daden en stelt: “Wat gebeurd is, is gebeurd.” Deze houding miskent de blijvende impact van koloniale terreur en de verantwoordelijkheid die wij als samenleving hebben om recht te doen aan historische waarheid en aan de mensen die door dit verleden zijn geraakt.

De vergelijking die de maker van de beeldjes zelf oproept

Opmerkelijk is dat de maker in het artikel zegt dat hij geen beeldje van Adolf Hitler zou maken. De vraag dringt zich dan onmiddellijk op: waarom niet? Als het argument is dat Hitler een massamoordenaar was, dan geldt dat evenzeer – historisch aantoonbaar – voor Coen. Het verschil in morele beoordeling laat zien hoe diep koloniale verheerlijking in Nederland verankerd is: geweld tegen niet-witte Europese bevolkingen wordt nog te vaak gebagatelliseerd of als “geschiedenis” weggezet, terwijl geweld binnen Europa wél als moreel onaanvaardbaar wordt erkend. Dit is precies het mechanisme waardoor racisme en koloniale denkbeelden blijven voortbestaan.

Identiteit bouwen op een dader

Het artikel laat zien dat sommige inwoners van Hoorn hun lokale identiteit ontlenen aan het standbeeld van Coen. Dat is triest en pijnlijk. Een stad met een rijke geschiedenis, prachtige architectuur en een sterke gemeenschap verdient beter dan een identiteitsanker dat rust op genocide, slavernij en koloniale onderdrukking. Je bent wie je verdedigt. Wie ervoor kiest om Coen te verheerlijken, kiest ervoor om de slachtoffers en hun nazaten te negeren.

Herhaling van een bekend patroon

We hebben dit eerder gezien in de strijd tegen Zwarte Piet. Toen werd racisme verdedigd onder het mom van “traditie”. Nu zien we hetzelfde mechanisme: het verheerlijken van een koloniale dader wordt gepresenteerd als cultureel erfgoed, terwijl de pijn van de ander wordt weggewuifd. Het reproduceren van Coen-beeldjes is geen onschuldige hobby. Het is een keuze die bijdraagt aan het verankeren van racisme en het normaliseren van koloniale geweldplegers.

Hoorn kan beter

Hoorn heeft zoveel moois te bieden. Het standbeeld van Coen – en nu de miniatuurversies – zijn niet het visitekaartje dat deze stad verdient. De WSH blijft zich inzetten voor een rechtvaardige omgang met het koloniale verleden. Dat betekent dat het standbeeld van Coen, samen met alle replica’s, thuishoort in het museum, waar het kan worden voorzien van de juiste historische context en waar ruimte is voor educatie, nuance en erkenning van het leed dat is veroorzaakt.

Tot die tijd blijven wij opstaan tegen de normalisering van koloniale geweldplegers en blijven wij opkomen voor rechtvaardigheid, historische waarheid en een inclusieve toekomst voor iedereen in Hoorn en West-Friesland.

Werkgroep Slavernijverleden Hoorn

Berichtnavigatie