Bevolking van Sint Eustatius verzet zich tegen koloniale “First Salute”-herdenking, waarvoor ook Trump is uitgenodigd

Met een kanonsaluut dat op 16 november 1776 werd gegeven vanaf Fort Oranje op het gekoloniseerde eiland Sint Eustatius was Nederland de eerste buitenlandse mogendheid die de Verenigde Staten erkende. De gouverneur van Sint Eustatius, Johannes de Graaff (1729-1813), die opdracht had gegeven voor de erkenning, was destijds de grootste slavenhouder van het eiland. Elk jaar wordt deze “First Salute” op het eiland herdacht. Op 16 november van dit jaar dreigt de viering groots en met veel poeha te worden opgezet. De St. Eustatius Afrikan Burial Ground Alliance, een grassroots-organisatie van mensen van Afrikaanse herkomst, protesteert tegen het komende koloniale feest op het eiland. Mede omdat ook de Amerikaanse president Donald Trump ervoor is uitgenodigd.

De First Salute-herdenking is voor Afrikaanse nazaten op Sint Eustatius “een pijnlijke confrontatie met het slavernijverleden”, aldus de Alliance, die strijdt voor behoud van historische begraafplaatsen van slaafgemaakte Afrikanen. Door de regering (in 2022) en de koning (in 2023) zijn excuses aangeboden voor het slavernijverleden. “Het is ongepast en getuigt van weinig sensitiviteit om daarna een vriendschapsband die is ontstaan tussen twee koloniale naties, te vieren op een eiland waar de Afrikaanse slaafgemaakte bevolking in 1776 onder erbarmelijke omstandigheden in slavernij leefde”, aldus Alliance-voorzitter Kenneth Cuvalay. “Onze voorouders werden verhandeld als vee en in boeien geslagen. Ineens is dat vergeten?” Het is dan ook schandalig dat koning Willem-Alexander, premier Rob Jetten en staatssecretaris Eric van der Burg van plan zijn om de First Salute-herdenking op 16 november bij te wonen.

Door de jaren heen is de First Salute-herdenking door de eilandbewoners omgevormd tot “Statia Day”, een viering van en eerbetoon aan hun eigen Afrikaans-Caribische cultuur. “De ‘First Salute’ is niet hun geschiedenis. Sterker nog, hun geschiedenis is nog nauwelijks beschreven.” De Alliance probeert daar met diverse projecten verandering in te brengen en vindt het “misplaatst” dat ook Trump is uitgenodigd om de herdenking bij te wonen. “Zijn regering tast diversiteitsprogramma’s in de VS aan en wist daarmee actief de bijdragen van Afrikaans-Amerikanen aan de Amerikaanse geschiedenis uit. Dit leidde recent zelfs zover dat herdenkingspanelen voor zwarte Amerikaanse soldaten uit de Tweede Wereldoorlog op de militaire begraafplaats in Margraten werden verwijderd.”

Motie voor koloniaal feest

Het idee van een grootse First Salute-viering op Sint Eustatius kwam van twee Tweede Kamer-leden, namelijk SP-er Ronald van Raak en VVD-er André Bosman. Zij dienden daarvoor in 2018 een motie in. De Alliance trok al eerder aan de bel om te protesteren bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dat ministerie legde de besluitvorming echter “in handen van de lokale overheid, op slinkse wijze de gelden van de Regio Deal daaraan koppelend. Is het democratisch dat een motie van twee parlementariërs leidt tot een viering die niet gewenst is door een groot deel van de inwoners van St. Eustatius? Is het ethisch om de viering te koppelen aan de Regio Deal-gelden?”

Volgens de Alliance is “het koloniale feest op St. Eustatius zo groots opgezet dat er geen accommodatie meer is te boeken. Een schip voor de kust moet bezoekers opvangen. Ondanks toezeggingen dat de geschiedenis van de Afrikaanse-Caribische inwoners aandacht zou krijgen, is daar weinig van te zien of merken.” De Alliance wil dat de First Salute-herdenking naar Den Haag wordt verplaatst. Als jullie zo nodig een duur koloniaal feest willen hebben, ga dat dan maar in Europees Nederland houden, zo lijkt de Alliance aan te geven. “Bij verplaatsing van de viering naar Den Haag worden enorme budgetten (belastinggeld van burgers) uitgespaard aan reis- en hotelkosten. Den Haag is ook de regeringszetel en de plek waar relaties met buitenlandse mogendheden normaliter worden onderhouden. De Alliance vindt dat St. Eustatius niet misbruikt moet worden als een exotische achtergrond voor de First Salute-herdenking met een tripje naar de zon.”

Harry Westerink