Amsterdams woonprotest: “Geen vastgoedattractiepark, maar een leefbare en betaalbare stad om in te wonen” (beeldverslag)

Afgelopen zondag deden zo’n 150 mensen mee aan een energiek woonprotest in het centrum van Amsterdam. De actie had de vorm van een city sightseeing tour die op allerlei plekken in de stad onder de aandacht bracht hoe diep de wooncrisis ingrijpt in het leven van zoveel Amsterdammers. Veel woonstrijd- en andere belangengroepen namen deel aan het protest, en ook partijen als BIJ1, De Vonk, GroenLinks-PvdA, Partij voor de Dieren en de Revolutionair Socialistische Partij lieten hun gezicht zien.

Het protest begon op de Dam, waar host Nina een strijdbaar openingspraatje (zie hieronder) hield, staand op de platte kar die later voortgetrokken zou gaan worden. Ook tijdens de tocht door de stad bracht ze veel energie in de demonstratie door voortdurend leuzen te roepen en uitleg te geven over bepaalde panden. Op het Rokin werd een speech gegeven over het grote aantal daklozen in de stad. Toen we over de Weteringschans liepen, zong Nina vol enthousiasme: “Daar staat een pandje leeg, daar staat een pandje leeg”, waarbij ze wees naar twee kolossale huizen. En ze voegde eraan toe: “Daar hoort een koevoet bij”. De behoorlijk massaal aanwezige politie respecteerde deze keer tandenknarsend de vrijheid van meningsuiting, maar zal ongetwijfeld not amused zijn als dit soort leegstaande panden door de kraakbeweging in gebruik genomen zou gaan worden. Honderd meter verder kwamen we aan bij poppodium Paradiso, een van de vele blijvende initiatieven die zijn voortgekomen uit de kraakbeweging.

Ook op allerlei andere plekken viel veel te beluisteren, niet alleen toespraken, maar ook muziek en poëzievoordracht. Er werd onder meer stilgestaan bij Hotel Mokum, het door het collectief Mokum Kraakt in 2021 gekraakte leegstaande hotel aan de Marnixstraat dat zes weken later alweer werd ontruimd. Een van de voormalige bewoners van Hotel Mokum droeg ter plekke een gedicht voor. Toen we door het drukke toeristische gebied van De 9 Straatjes liepen, werd de slogan “Tourists go home, refugees welcome” ingezet. Het centrum van Amsterdam is steeds meer een vastgoedattractiepark aan het worden, in plaats van een plek voor bewoners en gemeenschapsleven, zo was de boodschap van de demonstranten. Door gentrificatie zijn enorm veel mensen met lage inkomens verdreven en verbannen naar de buitenwijken. Nadat we waren aangekomen bij het P.C. Hoofhuis van de Universiteit van Amsterdam, sprak Hidde (zie hieronder) over de toekomst van dat pand.

Tijdens de actie waren veel woonstrijdleuzen te horen, zoals “Wet of geen wet, kraken gaat door”, “Huizen voor mensen, niet voor winst”, “Vecht, vecht, vecht, wonen is een recht”, “Niet tijdelijk, niet duur, wij willen sociale huur”. Veel bekijks trokken de actieborden en spandoeken, waaronder de bekende kreet “In gelul kun je niet wonen”, en verder bijvoorbeeld “Huur = te duur”, “Woning = basis”, “Jouw hebzucht verziekt mijn toekomst”, “Red de sociale stad”, “Breek met kraakverbod”, “21.770 lege woningen in Amsterdam”, “Huisje, boompje, beestje?”, “Bouw voor mensen, niet voor Microsoft”, “Huur omlaag, loon omhoog” en “Geen mensen zonder huizen, geen huizen zonder mensen”.

De boodschap van het enerverende woonprotest, met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart, was zonneklaar: dakloosheid is een woonprobleem, er moeten nu eindelijk eens massaal betaalbare sociale huurwoningen gebouwd gaan worden, wooncorporaties moeten stoppen met het steeds meer verkopen van sociale huurwoningen, de huur moet omlaag en flexhuur moet stoppen, er moet niet ontruimd worden voor leegstand, kraken gaat door, het kraakverbod moet weg, en de vastgoedmaffia moet oprotten.

Harry Westerink

Hieronder staan het openingspraatje van Nina en de speech die Hidde bij het P.C. Hooft-huis hield.

Nina:

Hallo allemaal, welkom op dit woonprotest. Dit is de wooncrisis city sightseeing tour-editie.

Het eerste woonprotest eindigde hier vijf jaar geleden en volgens veel politici is alles nu okay. Ze zeggen dat verbeteringen zijn doorgevoerd. Ze zeggen dat de pleisters zijn geplakt. Vraagje aan jullie: wie kan er nog steeds geen goeie betaalbare woning vinden? Het is meer dan tien jaar wachten op een sociale huurwoning, en het gemiddelde koophuis hier kost 630.000 euro. Huizen zijn er nog steeds niet voor mensen, maar voor winst. Wij kunnen geen woningen vinden omdat het investeringen zijn. Voor huisjesmelkers. Dat kan toch niet? Zijn jullie ook zo klaar met de focking woningmarkt??

Huizen voor mensen, niet voor winst!

In Amsterdam staan 22.000 woningen leeg, terwijl er 11.000 daklozen zijn. Dat zijn twee keer zoveel lege woningen als aantal daklozen. Het verbod op leegstand wordt hier niet gehandhaafd, maar het verbod op kraken wel. Dat kan toch niet? Pikken we dat nog?

Wet of geen wet, kraken gaat door!

Nee, dat pikken we niet meer! We eisen dat geen enkele Amsterdammer meer op straat hoeft te slapen! We eisen dat de sloop en verkoop van sociale huur wordt gestopt. Zaai deze hele stad vol met betaalbare sociale huurwoningen, herbouw de arbeiderspaleizen! Verlaag de huren! Sta kraken toe! Maak ruimte voor wooncoöperaties! Stop tijdelijke contracten! Onteigen louche pandjesbazen die monumenten laten verkrotten! Stop massatoerisme! En kick elke vastgoedinvesteerder de stad uit!

Dat zijn allemaal hele redelijke eisen. Dit is hoe we simpelweg ons woonrecht opeisen. Dat is wat we vandaag gaan doen. We gaan op wooncrisis sightseeing tour. Zo meteen lopen we door het Rokin, de Vijzelstraat, Weteringschans, en dan door De 9 Straatjes, Spuistraat, terug naar de Dam.

Onderweg hebben alle kanten van de woonbeweging wat te vertellen over de panden waar we langs komen. Op deze exclusieve sightseeing tour hoor je alles over dakloosheid, verkochte sociale huur, kraakpanden ontruimd voor leegstand, de impact van massatoerisme, en een universiteit die zich gedraagt als vastgoedmagnaat. Heel Amsterdam zucht en kraakt onder de wooncrisis. Wij gaan er een woonparadijs van maken.

Huizen voor mensen, niet voor winst!

Hidde:

We staan hier voor het P.C. Hooft-huis. Dit is een van de vele panden die de Universiteit van Amsterdam bezit. De UvA is een van de grootste vastgoedbezitters van de stad. Het P.C. Hooft-huis is persoonlijk misschien wel mijn favoriete gebouw, maar het zal rond 2031 worden verkocht. In de aanloop daarnaartoe wordt het gebouw steeds verder ontzield. Delen van het gebouw worden niet gebruikt en er staan nu drie verdiepingen leeg. Dat is niet alleen jammer voor de studenten en docenten in dit gebouw. Het is ook onderdeel van de verdere ontzieling van de stad.

Het centrum is voor veel Amsterdammers niet langer hun thuis, terwijl dit ooit toch echt het kloppende hart van onze stedelijke gemeenschap was. Het P.C. Hooft-huis zal worden verkocht en zal waarschijnlijk worden veranderd in een hotel of zielloos kantoorpand. Momenteel brengen honderden studenten en medewerkers leven en ontwikkeling naar dit deel van de stad, zonder dat dar draait op toerisme. Iets verderop in de straat staat het Bungehuis, ooit ook een geliefde locatie van de UvA. Ook daar heeft het open gebouw, waar iedereen naar binnen kon lopen, plaats moeten maken. Nu zit er een exclusieve sociëteit met sauna en zwembad op het dak. Op het Koningsplein staat de voormalige Universiteitsbibliotheek een zelfde lot te wachten. De UvA heeft deze locaties ooit met gemeentelijk geld ontwikkeld. Ze moet daarom ook denken aan die gemeenschap als ze deze locaties verlaat.

Met plekken als deze verdwijnen de laatste bastions van echt leven uit onze binnenstad. Namens de Activistenpartij, een groep activistische studenten en onderdeel van De Vonk, eis ik van de UvA en de gemeente dat het P.C. Hooft-huis een nuttige rol kan blijven vervullen in het centrum. Verander het daarom in studentenwoningen. De indeling lijkt er zeer geschikt voor. Er zouden hier meer dan 400 studenten kunnen wonen!

En dat is hard nodig. Studenten ervaren, zoals velen in onze stad, een groot tekort aan woningen. Ik ken meerdere studenten in mijn directe omgeving die een periode dakloos zijn geweest en van bank naar bank moesten verhuizen. Studenten met een betere financiële positie nemen ruimte in op de rest van de woningmarkt.

In 2024 zijn er nul studentenwoningen gebouwd in Amsterdam. Nul! Vanuit de UvA is de oplossing om een mailtje te sturen naar internationale studenten, met de tekst: leuk dat je je hebt ingeschreven, maar als je nog geen huis hebt, kom dan maar niet. Het is tijd om te gaan bouwen, en om dat zelf in handen te nemen als gemeente en voor grote instituten als de UvA, die zoveel studenten naar de stad haalt, om daar verantwoordelijkheid voor te nemen. Niet alleen nieuwbouw, maar ook projecten als het P.C. Hooft-huis.

Zeg nee tegen de ontzieling van het centrum. Zeg nee tegen een economie van enkel massatoerisme. Zeg nee tegen plannen die alleen zijn gericht op de eigen instelling. Zeg nee tegen geclusterde en naar binnen gekeerde studiefabrieken. Zeg ja tegen meer woningen en het behoud van onze binnenstad.