Dat getreiter met die zomertijd

zondag 29 maart 2026

Er zijn zo van die dingen die overduidelijk zeer schadelijk zijn, en toch volstrekt geaccepteerd, soms zelfs van overheidswege verordonneerd. Soms komt in de acceptatie gaandeweg verandering, tot in de richting van een verbod aan toe. Dat geldt bijvoorbeeld voor vuurwerk, een vorm van openlijke geweldpleging en grootschalige dierenmishandeling die heel lang viel onder dat heilige hoofdstuk ‘dat is toch leuheukk?’ Intussen nadert een verbod, waartegen ik als anarchist bezwaar maak, vooral ook omdat ik vind dat een werkbare samenleving zo’n akelig verschijnsel ook – beter! – zonder repressieve maatregelen uit hoort te kunnen bannen. Verbieden mag echter verkeerd zijn, uitbannen is wel noodzaak. Dát al dat vuurwerk gaandeweg uit de Oudejaarstraditie verdwijnt – als dat echt gebeurt – juich ik dus toe. Er is geen inherent menselijk recht om mensen met trauma’s gehoorschade en hartverzakkingen op te zadelen. Er is geen inherent menselijk recht om andere dieren te terroriseren.

Soms verandert wel de acceptatie van een overduidelijk schadelijk verschijnsel, maar gaat die schadelijke maatregel gewoon door, op een wijze waar niet aan te ontkomen is ook. Ik doel nu op het halfjaarlijkse gegoochel van zogeheten wintertijd naar zomertijd en terug. Elk voorjaar stelen ze een uur van je etmaal, van je nachtrust vooral. En elk najaar moet je maar hopen dat ze het uur weer netjes teruggeven ook, hetgeen gezien de beroepshalve nogal twijfelachtige betrouwbaarheid van politici en politici geen uitgemaakte zaak is. Serieuzer, en belangrijker: bij elke wisseling van de tijd wordt fors leed toegebracht aan mensen, en trouwens ook andere dieren, die niets hebben misdaan om dat te verdienen. En waarom? Zodat mensen wat langer op terrasjes kunnen zitten in de ondergaande zon, en de horeca wat meer kan ‘verdienen’?

Fors leed? Jazeker. Een peiling waarvan RTL Nieuws resultaten publiceerde(1), is nogal duidelijk. Van de ondervraagden zegt 76 procent: ‘Mijn slaapritme wordt verstoord/ ik slaap slechter’; 55 procent zegt: ‘Ik ben overdag vermoeider dan normaal’; ‘28 procent: ‘Ik ben prikkelbaarder’; en 15 procent geeft aan ‘fysieke klachten (bijv. hoofdpijn’ te ervaren bij dat ‘wisselen van zomer- en wintertijd’. Dat is wat de switch dus honderdduizenden mensen aan doet: koppijn. Dat is wat de switch miljoenen mensen aan doet: extra vermoeidheid. Mensen hebben soms wekenlang last na de omschakeling. Ik noem dat mishandeling op grote schaal, van overheidswege doorgevoerd. Zonder nut, want het energiebesparende argument waarmee de maatregel ooit is doorgevoerd is gaandeweg steeds minder geworden, grenzend aan zo goed als niets. Wie echt energie wil besparen, sluit vliegvelden in plaats van ze te willen openen, en stopt geen geld in oorlog en oorlogsvoorbereiding bovendien.

Maar de schade gaat nog verder dan hoofdpijn en vermoeidheid. Ik citeer uit een artikel van de website Scientias: ‘Uit een metastudie van het RIVM blijkt dat de tijdswisseling direct leidt tot meer hartinfarcten in de dagen na de omschakeling.’(2) Nu is correlatie – omschakeling wordt gevolgd door hartinfarcten – niet automatisch causatie, oorzakelijkheid. Dat de omschakeling de hartinfarcten veroorzaakt is met de getalsmatige samenhang niet bewezen. Maar je zou minstens serieus nader onderzoek verwachten, plus een better safe than sorry houding. De tijdswisseling zou wel eens heel ongezond kunnen zijn, laten we die voor de zekerheid maar schrappen. Maar nee hoor. Laat mensen maar moe en prikkelbaar zijn. Laat ze maar hoofdpijn krijgen, of een hartinfarct oplopen. Misschien dat er na een paar eeuwen wel groepsimmuniteit ontstaat, je weet maar niet hè?

Veel mensen zijn intussen voorstander van het schrappen van die omschakeling. Veel mensen geven dan de voorkeur aan permanente zomertijd, want ja, langer licht, is toch gezèllig? Maar terug naar de permanente ‘wintertijd’ is gezonder. Die ligt een stuk dichter bij de biologische klok van heel veel mensen. Er is dus niet alleen die kunstmatige tijdsprong. Er is ook de tijd zelf die beter niet al te ver van de zonetijd kan liggen, bij de tijd die past bij geografische ligging en daarmee het verschijnen van de zon. Wederom Scientias: ‘Op de lange termijn kan een onnatuurlijke tijdzone, waarin de klok ver voorligt op de zonetijd, zelfs leiden tot een toename in depressies, overgewicht en een lagere algemene levensverwachting.’(3) Beknopte vertaling: zomertijd kost mensenlevens. Het blijven doorvoeren ervan nu we dit kunnen weten is dus een indirect soort van moord, of minstens dood door schuld.

Het is dus zaak om rigoureus te kappen met het halfjaarlijkse switchen van wintertijd naar zomertijd en terug. En het is ook zaak om dan de wintertijd als permanente tijd aan te houden, niet de zomertijd. Ja, dan is het korter licht in de avond. Een stevig gevecht om de arbeidsdag standaard met een uur in te korten – tegen minstens hetzelfde loon – kan daarvoor uitkomst bieden. Allemaal een uur eerder uit werk, school of collegebank. Wie dat uur liever aan het begin van de dag wil: ook prima natuurlijk. Niet iedereen hecht evenveel aan lange late lichte avonden. Hoe dan ook: kappen met dat getreiter met die zomertijd.

Noten:

(1) ‘Zomertijd gaat in, maar Nederlanders snakken naar einde van verzetten klok’, RTL Nieuws, 28 maart 2026, https://www.rtl.nl/nieuws/artikel/5583156/zomertijd-gaat-waarom-wisselen-we-nog-steeds

(2) Lasse Arwert, ‘De zomertijd gaat weer in: is dat extra uur licht onze gezondheidsschade waard?’, Scientias, 26 maart 2026, https://scientias.nl/de-zomertijd-gaat-weer-in-is-dat-extra-uur-licht-onze-gezondheidsschade-waard/

(3) Lasse Arwert, ‘De zomertijd gaat weer in: is dat extra uur licht onze gezondheidsschade waard?’, Scientias, 26 maart 2026, https://scientias.nl/de-zomertijd-gaat-weer-in-is-dat-extra-uur-licht-onze-gezondheidsschade-waard/

Peter Storm

Bericht navigatie