De kaping van de Sumud-vloot schept een gevaarlijk precedent

(Bron: Osservatorio Repressione. Engelse vertaling Freedomnews, Nederlandse vertaling globalinfo.nl, (foto’s : Itamar Greenberg, Global Project)

De uitspraak van de rechtbank in Ashkelon betekent een duidelijke ommekeer: wat begon als een illegale kaping in internationale wateren, wordt nu omgezet in gerechtelijke hechtenis. Saif Abukeshek en Thiago Ávila, de twee activisten van de Global Sumud-vloot die tussen 29 en 30 april bij Griekenland door de Israëlische marine werden gekaapt, verschenen voor de rechter, die besloot hun hechtenis te verlengen tot zondag en de tenlastelegging van het Openbaar Ministerie in haar geheel te bekrachtigen.

De aanklachten zijn ernstig en tegelijkertijd volkomen ongegrond: „hulp aan de vijand in oorlogstijd“, „lidmaatschap van een terroristische organisatie“ en „contact met buitenlandse agenten“. Standaardbeschuldigingen, die al in soortgelijke situaties zijn gebruikt, worden hier toegepast op twee burgeractivisten die buiten het Israëlische rechtsgebied zijn aangehouden terwijl ze deelnamen aan een humanitaire missie.

Dit is de kern van de zaak: de verschuiving van een schending van het internationaal recht naar de juridische legitimering ervan. De beslissing van de rechtbank heeft geen betrekking op een rechtmatige arrestatie, maar op een kaping die plaatsvond op meer dan duizend kilometer van Gaza, in de Middellandse Zee, op burgerschepen. Toch verandert zij dit in een strafrechtelijke procedure, waardoor de anomalie wordt genormaliseerd.

De advocaten van de mensenrechtenorganisatie Adalah, die de twee activisten verdedigen, stellen het ondubbelzinnig: het verlengen van hun detentie onder deze omstandigheden komt neer op een gerechtelijke bekrachtiging van de onwettigheid van de staat.

Ondertussen zetten Abukeshek en Ávila de hongerstaking voort die ze direct na hun arrestatie zijn begonnen. Al dagenlang drinken ze alleen water. Het is een extreme vorm van protest tegen de detentieomstandigheden en tegen een procedure die zij als onrechtmatig beschouwen – en die in hun ogen ook onrechtmatig is. Beiden hebben melding gemaakt van mishandeling en slagen tijdens hun hechtenis, waardoor hun zaak in een context komt te staan die al gekenmerkt wordt door getuigenissen over systematisch geweld tijdens de aanhouding en de uren daarna.

Maar het verhaal eindigt niet in de rechtszaal. Ondertussen lopen de spanningen op zee op. Volgens de laatste berichten van de Global Sumud Flotilla proberen Israëlische troepen nog vier schepen voor de kust van Griekenland te onderscheppen. Amerikaanse vliegtuigen en drones vliegen boven het gebied. Er wordt gemeld dat schepen worden gevolgd door helikopters en laagvliegende drones, terwijl marine-eenheden zonder verlichting opereren. Het risico is duidelijk: nieuwe boardingacties, nieuwe kapingen, een herhaling van de operatie die de eerste vloot trof.

Dit is niet een op zichzelf staand incident. Het maakt deel uit van een breder patroon van onderdrukking van burgerinitiatieven die erop gericht zijn de belegering van Gaza te doorbreken. Dit zijn geen operaties ter handhaving van de openbare orde, maar acties die bedoeld zijn om mensen te ontmoedigen, te intimideren en te voorkomen dat er concrete resultaten worden geboekt op het gebied van internationale solidariteit.

Op Kreta, waar veel van de vrijgelaten activisten zich na 40 uur detentie verzamelden, is dit nu duidelijk. Op het strand van Ierapetra vond een bijeenkomst plaats tussen degenen die op de voor anker liggende boten waren gebleven en degenen die op het land waren ondergebracht, om strategieën en doelstellingen te herdefiniëren. Eerst was er een collectieve omhelzing – het besef dat ze het hadden overleefd – daarna de politieke discussie.

Want de missie is niet gestopt.

De getuigenissen die onder activisten de ronde doen, spreken van uitputting, pijn en woede. Maar ook van vastberadenheid. De overtuiging dat wat er is gebeurd de beweging niet heeft kunnen stoppen, maar juist heeft versterkt. De organisatoren zijn duidelijk: de kapingen, bedoeld om te intimideren, hebben het tegenovergestelde effect gehad.

Ondertussen nemen ook de politieke reacties toe, hoewel ze nog versnipperd zijn. Een delegatie van Europarlementariërs – waaronder Benedetta Scuderi, Cecilia Strada, Cristina Guarda en Mimmo Lucano – heeft het incident publiekelijk veroordeeld, het omschreef als een aanval op een vreedzame civiele missie en riep op tot de onmiddellijke vrijlating van de twee activisten.

In Italië neemt de mobilisatie toe. Er ontstaan steeds meer solidariteitsinitiatieven. Er wordt momenteel gesproken over de mogelijkheid van een algemene staking voor Palestina en de vrijlating van de gevangenen. De Italiaanse delegatie van de Global Sumud Flotilla heeft de Italiaanse vakbonden opgeroepen om de dialoog tussen de vakbonden te bevorderen en een nieuwe gezamenlijke algemene staking uit te roepen voor Palestina, de vrijlating van de twee gearresteerde Flotilla-activisten en alle Palestijnse politieke gevangenen. De Flotilla benadrukt de noodzaak van een collectieve mobilisatie om te eisen dat Italië en de EU het internationaal recht respecteren, de Israëlische schendingen veroordelen, de illegaal ontvoerde activisten vrijlaten en concrete maatregelen nemen, zoals sancties, embargo’s en de beëindiging van alle overeenkomsten met Israël.

Tegelijkertijd bereidt de Global Sumud Flotilla zich al voor op de volgende stap: een internationale bijeenkomst in Marmaris, Turkije, op 9 en 10 mei, gevolgd door een persconferentie op 11 mei. Het doel is duidelijk: de missie herorganiseren, de internationale coördinatie versterken en de strategie herzien.

Dit is een keerpunt.

Want het verhaal van Abukeshek en Ávila is niet langer slechts een individuele kwestie. Het is een politieke en juridische kwestie geworden die fundamentele beginselen ter discussie stelt: vrijheid van scheepvaart, het verbod op kaping in internationale wateren, het recht om niet te worden onderworpen aan willekeurige detentie en onmenselijke behandeling.

En bovenal benadrukt het een ander element: de kwetsbaarheid – of het gebrek daaraan – van een adequate institutionele reactie.

Terwijl de Israëlische rechtbank de hechtenis verlengt, terwijl de aanklachten zich opstapelen, terwijl nieuwe schepen het risico lopen te worden onderschept, blijven de Europese instellingen op zijn best terughoudend. En deze terughoudendheid dreigt in een dergelijke context uit te monden in een politiek vacuüm.

Een vacuüm dat ervoor zorgt dat hetzelfde patroon zich blijft herhalen: onderscheppen, in beslag nemen, vasthouden, aanklagen. Daarom is de uitspraak van de rechtbank niet louter een gerechtelijke handeling. Het is een signaal. Het geeft aan dat de gekozen weg er een is van voortzetting, niet van beëindiging. Van normalisering, niet van uitzondering.

En op dit moment betreft de kwestie niet langer alleen Israël. Het betreft ook degenen die, geconfronteerd met dit alles, blijven nalaten in te grijpen. Want elke extra dag van detentie, elke onbewezen beschuldiging, elk schip dat het risico loopt te worden onderschept, is niet zomaar een feit. Het is een geconsolideerd precedent.

And at this point, the question no longer concerns Israel alone. It also concerns those who, faced with all this, continue to fail to intervene. Because every additional day of detention, every unproven accusation, every vessel at risk of being intercepted, isn’t just a fact. It’s a consolidated precedent.